Truyền hình Internet

Chúng ta đang bước vào giai đoạn phát triển thứ ba của vô tuyến truyền hình. Giai đoạn thứ nhất, theo các nhà nghiên cứu về thông tin đại chúng, là khi có một vài kênh tivi được cung cấp đến người xem. Khán giả trong một thời điểm chỉ có thể xem một trong những kênh đó. Nếu như bỏ lỡ một chương trình thì anh ta (chị ta) sẽ không có cơ hội để xem lại nữa. Hiện tại, chúng ta đang ở trong giai đoạn thứ hai. Chúng ta có tới hàng chục kênh tivi để chọn lựa và chúng ta luôn phàn nàn rằng trên các kênh này không có gì hay ho cả. Chương trình tivi có thể được ghi lại trên máy ghi hình để sau đó phát lại.

Giai đoạn bacủa tivi đã bắt đầu bằng hiện tượng xuất hiện biến thể tivi trên internet, trong đó không chỉ các trạm phát hình mà cả tư nhân cũng tham gia đưa hình ảnh video lên mạng. Còn khán giả thì có thể tải dữ liệu từ trên mạng về vào bất kỳ thời gian nào mà họ cho là thích hợp.

Những người cung cấp dịch vụ truyền hình, đặc biệt là truyền hình đại chúng, đã kiên nhẫn chờ đợi thời điểm này. Họ được giải phóng khỏi áp lực của khán giả - những người luôn đòi hỏi những thay đổi mạnh mẽ từ ngành truyền hình vì sở thích cá nhân. Lý do là không có gì cản trở để chẳng hạn, câu lạc bộ những người nuôi cá vàng yêu cầu đài truyền hình chiều theo ý thích của họ, bởi lẽ họ đã trả tiền thuê bao truyền hình rồi.

Cách tốt nhất để tiếp cận thông tin là truy cập mạng internet, bởi vì chúng ta có cơ hội thu nhận thông tin dưới nhiều định dạng. Trái ngược với truyền hình mặt đất, truyền hình vệ tinh hay thậm chí truyền hình cáp, internet mở ra khả năng chuyển thông tin từ người phát đến người nhận (khán giả) và ngược lại, từ khán giả đến người phát (gọi là kênh hồi quy). Đó chính là điều kiện cơ bản của truyền hình tương tác, chịu ảnh hưởng của khán giả đến những gì đang diễn ra trên màn ảnh. Tương tác là khái niệm rộng - đó có thể là việc gửi tin nhắn đến trạm phát sóng trong thời gian diễn ra chương trình tivi.

Truyền hình internet là ý tưởng tốt cho sự đổi mới. Người ta thường sử dụng thuật ngữ IPTV (Internet Protocol Television) để xác định nó. Thuật ngữ này thường được hiểu là truyền hình kỹ thuật số cung cấp đến khán giả qua đường internet và được xem trên màn hình tivi thông thường. Trên mạng toàn cầu, giao diện IP tương ứng với việc gửi dữ liệu giữa các máy tính.

Trong số các mô hình truyền hình internet, cần phải kể đến internet TV cho phép xem các trang web trên màn hình vô tuyến thông thường bằng cách sử dụng bộ điều khiển từ xa. Tiếp đó là truyền hình cá nhân hoá (individualized TV) cho phép sử dụng bộ điều khiển từ xa để tham gia bầu cử, thi trắc nghiệm… Còn có cả Participation TV, tạo cho khán giả cơ hội tham gia biểu diễn trong chương trình hoặc cùng xây dựng chương trình chẳng hạn bằng việc gửi lên một đoạn videoblog (nhật ký điện tử bằng video) của riêng mình. Bên cạnh đó, chúng ta cũng rất hay gặp thuật ngữ BTV (Broadband TV – truyền hình băng thông rộng), có cùng nghĩa như IPTV.
Các dịch vụ liên quan cố gắng chen vào truyền hình internet. Chẳng hạn như Video On Demand (video theo yêu cầu), hoạt động giống như cửa hàng cho thuê bằng đĩa video, nhưng chất liệu được gửi từ xa. Nhưng vấn đề ở đây là không nhất thiết phải có trung gian là internet. Điều tương tự cũng diễn ra đối với Personal TV (truyền hình cá nhân hoá), trong đó máy thu hình hợp tác với đầu ghi kỹ thuật số cho phép tham khảo lịch phát sóng điện tử để chọn chương trình và đôi khi tự động loại bỏ được quảng cáo.

Các chuyên gia tỏ sự lưỡng lự khi xếp cả dạng Play TV vào truyền hình internet. Play TV cung cấp các trò chơi thông qua máy thu hình. Tương tự như vậy là Mobile TV – truyền hình trên điện thoại di động (thông thường là những file video ngắn được phát trên màn hình điện thoại). Trong những giải pháp này có chút ít liên quan đến internet, tuy nhiên nếu gọi những mô phỏng đó là truyền hình internet thì hơi quá.

Trường hợp đáng chú ý nhất là Enhanced TV – sự mở rộng của truyền hình tương tác với thiết bị đầu cuối. Chẳng hạn như truyền hình vệ tinh có thể cung cấp thêm những dịch vụ khác như hình ảnh từ các camera, thông tin dạng văn bản và đồ thị hay những trò chơi điện tử đơn giản… Trong trường hợp này, thuê bao phải có thêm hộp giải mã (set – top – box) để thu các chương trình cộng thêm này. Và lại một lần nữa, ở đây sự liên quan với internet là rất ít!

Tất cả những mô hình truyền hình mới đang được thử nghiệm và triển khai. Mỗi hãng truyền hình lớn hiện đang đưa chương trình lên cả internet và việc thu các chương trình này khá đơn giản, chỉ cần máy tính có kết nối internet và có các phần mềm đa phương tiện như Windows Media Player, Quick Time, Nero, Real Player… Người ta thường gọi đó là web TV.

Nguồn: Nauka, gdtd.com.vn, số 117, 30/09/2006