Trung Quốc: Phát triển khoa học để nuôi 1,6 tỷ dân

Bộ KH – CN Trung Quốc đã dành 6 tháng soạn thảo Quyết định của Uỷ ban Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc và Hội đồng Nhà nước về tăng tốc phát triển trong Khoa học và Công nghệ ban hành vào ngày 6/5/1995. Nghị quyết của Quốc hội về "Khoa học và Giáo dục cho một Trung Quốc thịnh vượng" chia thành 5 phần: Cảnh báo Quốc gia; Thách thức; Hy vọng; Chiến lược và Chính sách. 

Tài liệu đã đánh giá nghiêm khắc về tình hình môi trường, sản xuất lương thực, bùng nổ dân số, quân sự và những thách thức y tế trong thời gian tới mà Trung Quốc phải đương đầu.Và đưa ra chiến lược KH - CN mà Trung Quốc dự định triển khai nhằm xây dựng đủ điều kiện để nuôi dân khi dân số Trung Quốc đạt đỉnh 1,6 tỷ  trong năm 2030.

Cảnh báo Quốc gia

Trong báo cáo trên, các nhà khoa học Trung Quốc rút ra kinh nghiệm từ những bài học của nước ngoài khi đưa đất nước tiến lên như: “Hiến pháp Hoa Kỳ(1787) lưu ý rằng Khoa học và Công nghệ là trung tâm của sự thịnh vượng quốc gia, đây cũng là một trong những lý do đưa Hoa Kỳ nổi lên như một siêu cường trong thế kỷ XX”. Hay chính sách Minh Trị Duy Tân khuyến khích khoa học và giáo dục để xây dựng sự thịnh vượng của Nhật Bản.

Hàn Quốc, vốn tụt hậu hơn so với Trung Quốc trong những thập niên 1960, cũng đã lấy khoa học và công nghệ làm trung tâm của kế hoạch xây dựng quốc gia và chỉ trong một vài năm đã trở thành một trong những quốc gia hàng đầu thế giới trong nhiều lĩnh vực sản xuất công nghệ.

Những thách thức 

Báo cáo "Khoa học và Giáo dục vì một Trung Quốc thịnh vượng" đã đưa ra những thách thức mà Trung Quốc sẽ phải đối mặt :

Khoa học kỹ thuật quân sự Trung Quốc lạc hậu: Qua chiến tranh vùng Vịnh,Trung Quốc phải suy nghĩ lại chiến lược quân sự của mình và tạo ra một lực lượng quân sự gọn hơn, chuyên nghiệp hơn với một kiến thức sâu về khoa học và công nghệ. Các tiến bộ và công nghệ đang làm cho các hệ thống vũ khí cũ kỹ dễ gặp nhược điểm và không còn trọng yếu. Tàu sân bay hiện nay bị lỗi thời đối với các tàu chiến tàng hình cỡ nhỏ vì dễ bị phát hiện. Những chiếc thuyền nhỏ này mang tên lửa đạn đạo hay máy bay truy kích hoàn toàn có thể được sử dụng để tấn công một tàu sân bay.

Ưu tiên cho các tài năng khoa học:Tất cả các nước tiên tiến hiện đang cạnh tranh khốc liệt trong một cái “hồ bơi” chật hẹp để tìm kiếm các tài năng khoa học tiên tiến. Hiện tượng chảy máu chất xám từ châu Á đến Mỹ đã bắt đầu đảo ngược dòng chảy. Bốn con rồng châu Á hiện nay có thể đưa ra những điều kiện làm việc hấp dẫn để thu hút hàng loạt thế hệ tiến sĩ mới, những người mà 10 năm trước đã có quyết định ổn định sự nghiệp tại Mỹ. Sự sụp đổ của Liên Xô cũ đã dẫn đến một dòng chảy chất xám rất lớn của các nhà khoa học và kỹ sư ra nước ngoài và nó đã khiến cho Nga đang bị tổn thất nghiêm trọng chưa có trong lịch sử. 

Phát triển thương mại quốc tế:Một khi Trung Quốc gia nhập WTO, các nhà sản xuất trong nước không còn có thể ẩn đằng sau mức thuế nhập khẩu trung bình 35% và các rào cản thương mại phi thuế quan, nhiều công ty Trung Quốc sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Đặc biệt là các nhà sản xuất máy móc, điện tử, ô tô, hóa dầu và các ngành công nghiệp dược phẩm.

Chống khủng hoảng lương thực:"Ai sẽ cung cấp lương thực cho Trung Quốc?" trong bối cảnh bùng nổ dân số và đất canh tác tuyệt đối cũng như tài nguyên nước cho mỗi đầu người giảm sẽ gặp rất nhiều khó khăn. Trung Quốc phải đẩy mạnh sản xuất trên một đơn vị diện tích thêm 80% từ nay đến năm 2030 khi dân số Trung Quốc đạt đỉnh 1,6 tỷ người? Một bước đột phá trong khoa học nông nghiệp rất cần thiết để đáp ứng mục tiêu cung cấp lương thực, thực phẩm của Trung Quốc.

Giải quyết nạn thất nghiệp.

Phát triển nông nghiệp bền vững:Trung Quốc mất nhiều đất đai vì xói mòn, sa mạc hoá và đô thị hóa mỗi năm. Vì thế, diện tích đất canh tác ít, thiếu nước trầm trọng trên diện rộng và khí hậu tương đối khắc nghiệt. Trong khi đó, Nông dân Trung Quốc sử dụng phân bón chỉ đạt hiệu quả 30% so với 80% ở các nước phát triển. Nghiên cứu và phát triển nông nghiệp kém tập trung, hầu như chỉ tập trung vào sản xuất và bỏ bê các lĩnh vực thiết yếu khác trong chế biến thực phẩm, vận chuyển và lưu kho.

Công nghiệp thắt cổ chai:Công nghiệp chịu thiệt hại vì tổ chức kém cỏi, tài nguyên và năng lượng bị tắc nghẽn

Hệ thống viện nghiên cứu của Trung Quốc thừa hưởng từ Liên Xô vẫn tiếp tục công việc chuyên môn và nghiên cứu xa rời các ứng dụng sản xuất thực tế.

Người nghiên cứu khoa học thường được trả lương thấp hơn người lao động thủ công, dẫn đến nhiều bất bình.

Thách thức nữa mà Trung Quốc đang phải đối mặt làmôi trường ngày càng tồi tệ, cụ thể: Khai thác rừng quá mức dẫn đến giảm lượng mưa hàng năm từ 15-20% . Khoảng một phần ba các đồng cỏ của Trung Quốc đang bị hư hỏng nghiêm trọng - và diện tích thiệt hại vẫn tiếp tục mở rộng. Trung Quốc đang ở trong một cuộc khủng hoảng sinh thái. 'Chúng ta cần hiểu rõ - tiết kiệm đất đồng nghĩa với việc chúng ta được cứu sống” - Báo cáo "Khoa học và Giáo dục cho một Trung Quốc thịnh vượng" nhấn mạnh.

Mức độ ô nhiễm đặc biệt cao ở các thành phố lớn của Trung Quốc. Mưa axit trở nên nghiêm trọng hơn ở Nam Trung Quốc mỗi năm. Xử lý chất thải rắn cũng trở thành vấn đề rất nghiêm trọng.

Bệnh do môi trường  ngày càng tăng. Mối quan hệ của bệnh đường hô hấp và dị tật bẩm sinh liên quan đến suy thoái môi trường là một chủ đề rất cần nghiên cứu thêm.

Ở những vùng có nguồn nước bị ô nhiễm, tỷ lệ trẻ mắc các khuyết tật bẩm sinh cao gấp đôi so với những nơi có nước sạch . Bệnh tiêu hóa cũng cao hơn rõ rệt.