Trồng đậu tương hè và thu
Như vậy, so với cây đậu tương trong các vụ khác, nhất là vụ đông, thì đậu tương hè và hè thu, có được nhiều thuận lợi hơn về mặt thời tiết như nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng. Đây là các yếu tố quan trọng để cây đậu tương đạt năng suất cao.
Hạt đậu tương nảy mầm đều, với tỷ lệ cao, nếu độ ẩm trong đất đạt 50%. Trong suốt thời gian sinh trưởng, nếu nhiệt độ bình quân trên dưới 30 độ C và lượng mưa đạt khoảng 300mml, rải đều và cường độ chiếu sáng mạnh thì đậu tương sinh trưởng và phát triển tốt. Giai đoạn nở hoa đậu quả, đậu tương cần ít nhất 6 giờ được chiếu sáng trong ngày. Khi quả xanh phát triển, độ ẩm đầy đủ sẽ giúp hạt chắc mẩy với tỷ lệ cao.
Thời tiết vụ hè và hè thu ở miền Bắc, tuy có thể xảy ra nắng nóng, mưa bão, song nhìn chung đáp ứng được yêu cầu nói trên của cây đậu tương.
Gieo trồng, chăm sóc đậu tương vụ hè và hè thu
Chuẩn bị đất
Tuy cây đậu tương không thuộc loại kén đất, song độ phì, độ tơi xốp, thoát nước, giữ ẩm của đất có ảnh hưởng nhiều đến sự nảy mầm và phát triển của bộ rễ, sự sinh trưởng của cây và cuối cùng đến năng suất. Ở miền Bắc, các loại đất như vàn cao, đồi gò, đất bãi không bị ngập nước… nói chung là đất chân cao, có độ phì, tơi xốp, dễ tiêu nước, đều được bố trí trồng đậu tương hè, hè thu.
Do hay có mưa mùa hè, nên cần làm đất nhanh, nhất là trên đất vừa thu hoạch các loại cây gieo trồng đầu năm. Lên luống rộng 1,2 – 1,5m, cao 0,25 – 0,30m, có rãnh để dễ thoát nước mưa to. Nếu gieo đậu tương hè giữa hai vụ lúa, thì gặt xong lúa xuân (thường vào cuối tháng 5), giữ nước ở mức 10 – 15cm, với độ cao đủ cho nước dồn hết xuống rãnh, san phẳng mặt bằng luống và rạch hai đường dọc theo luống để gieo hạt. Trường hợp mặt luống trên 1m thì rạch các đường ngang luống, cách nhau 35 – 40cm để gieo hạt.
Một số giống đậu tương mới chọn lọc, được khuyến cáo trồng cả ba vụ, trong đó vụ hè và hè thu vẫn được coi là vụ chính, như DT-95, DT-94, DT140, DT93, HL2… và những giống thích hợp cho vụ hè thu như ĐT 80, M103, HL92…
Mật độ gieo các giống này, trung bình 25 – 30 cây/m 2, riêng giống HL92 là 35 – 40 cây/m 2.
Bón phân
Mỗi ha cần bón 6 – 8 kg phân chuồng, phân hữu cơ hoai mục, 3 tạ supe lân, 5 tạ vôi bột (nếu đất chua), 40kg urê, 35kg cloruakali. Phân chuồng, supe lân, vôi và một nửa lượng urê, kali đem rải đều khi vừa bừa đất lần cuối để lên luống. Phần còn lại của urê, kali để bón thúc khi vun gốc cho đậu tương, hoặc pha vào nước để tưới vào gốc khi đậu chuẩn bị ra hoa.
Chăm sóc
Khi đậu mọc và có một lá đơn, cần trồng dặm ngay, nếu cần thiết, cho đủ mật độ của từng giống, để đảm bảo năng suất. Sau đó, lúc cây có một lá kép thì tỉa bỏ cây yếu, dị dạng, bị sâu bệnh và cố định mật độ theo chỉ dẫn. Cần thiết tạo cho cây mọc khoẻ ngay từ lúc có 1 – 3 lá thật thì sau này sẽ đạt năng suất cao.
Tiến hành xới xáo, nhất là phá váng sau các trận mưa. Sau khi gieo 7 – 10 ngày, làm cỏ, vun gốc, bón thúc, nếu hạn thì phải tưới cho đất đủ ẩm. Khi có mưa to, cần nhanh chóng tiêu hết nước cho đậu tương không bị ngập ủng, hỏng bộ rễ. Cây đậu tương ra rễ mạnh và nhiều, đồng thời các nốt sần của vi khuẩn cố định đạm cũng hình thành rộ trong thời kỳ ra hoa. Do vậy, không nên xới xáo mặt luống, song cần nhổ cỏ dại. Mặc dù mùa hè hay có mưa, song cũng có khi không đều, do vậy cần tưới chống hạn khi đậu tương có 3 – 6 lá thật và lúc quả chắc xanh, hạt vào mẩy. Cây đậu tương vụ hè thường được trồng luân, xen canh như gieo sau ngô xuân hoặc lạc xuân rồi sau đậu tương hè sẽ trồng cây vụ đông. Nhiều địa phương còn trồng xen đậu tương với ngô đạt hiệu quả cao.
Phòng trừ sâu bệnh
Trên cây đậu tương vụ hè có thể phát triển sinh bệnh gỉ sắt. Nấm gỉ sắt phát từ đậu tương vụ xuân và gây hại cả đậu tương hè, gây hại trên lá, thân, cuống quả và quả. Bệnh phát sinh từ các lá già dưới gốc rồi lan dần lên phía trên, gây rụng lá. Cần làm vệ sinh triệt để các ruộng đậu tương vụ xuân và trồng đậu tương xa các diện tích đậu tương xuân bị bệnh nặng. Phun thuốc Tilt super 300 ND pha 0,1% khi bệnh có chiều hướng gia tăng. Đối với đậu tương hè thu cần đề phòng virus gây khảm lá, đốm sọc vàng, lùn cây. Bệnh lây lan qua rệp và hạt giống. Lấy giống ở ruộng không có bệnh và khi bệnh chớm xuất hiện, cần nhổ bỏ sớm để tránh lây lan.
Trong các côn trùng hại đậu tương hè, hè thu cần chú ý
Sâu đục quả:Gây hại vụ xuân, hè và hè thu. Sâu hại từ khi quả mới lớn tới lúc thu hoạch; ăn hại hạt. Bướm đẻ trứng nhiều trên các giống có nhiều lông tơ. Trừ sâu ngay từ đậu tương xuân và cả trên các cây như đậu xanh, đen, đậu đũa, cốt khí. Những diện tích đậu tương được luân canh với lúa ngô đều ít bị hại. Dùng một trong mấy loại thuốc: Padan, Ofatox, Selecron pha 0,1%. Sau khi thu hoạch, cần cày bừa, ngâm xác đậu tương trong nước để diệt nhộng.
Bọ xít xanh:Gây hoại quanh năm trên quả non; phá hại nhiều loại cây. Dùng biện pháp thủ công để thu bắt ổ trứng, bọ xít non hoặc vợt bắt bọ xít trưởng thành. Phun thuốc như trường hợp đối với sâu đục quả.
Ngoài ra cần chú ý các loài như sâu cuốn lá, ruồi đục thân v.v…
Tiến hành thu hoạch đậu tương khi hầu hết các lá đã rụng, quả chuyển từ xanh sang vàng, hoặc nâu vàng. Thu hoạch đậu tương vào những ngày khô nắng, tránh ngày mưa. Phơi cây đậu cùng với quả cho khô giòn để dễ đạp tách hạt. Rũ lấy hạt và tiếp tục phơi trên nong nia… cho tới khi có độ ẩm trong hạt là 11 – 12% và sàng sẩy, phân loại đem bảo quản.
