Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ ba, 16/09/2014 19:48 (GMT+7)

Trần Huân - Người đi tìm ánh sáng nguyên thủy

  Trần Huân sinh năm 1974 tại Việt Nam và cùng gia đình đến Mỹ khi mới bảy tháng tuổi. Anh trải qua thời thơ ấu cùng với năm anh chị em khác tại thành phố Saint Cloud yên bình bên bờ sông Missisippi thuộc tiểu bang Minnesota. Tốt nghiệp xuất sắc nhất trường trung học Saint Cloud Tech High, anh được chọn để đọc diễn văn bế giảng. Sau đó anh chọn trường đại học Saint Cloud ở quê nhà để theo đuổi đam mê thiên văn. Tốt nghiệp xuất sắc ngành vật lý thiên văn, anh được học bổng để theo học tiến sĩ tại trường Princeton cũng giống như hai nhà thiên văn gốc Việt trước đó là Trịnh Xuân Thuận và Nguyễn Trọng Hiền. Sau khi bảo vệ thành công luận án tiến sĩ vào năm 20024, anh chuyển đến Đại học California, Berkeley để làm việc trong nhóm bức xạ nền vũ trụ. Huân là người đề xuất và là giám đốc dự án POLARBEAR đo đạc độ phân cực của bức xạ nền vũ trụ.

Kính thiên văn cho dự án được xây dựng trên đỉnh núi Sierra, California để dễ dàng thử nghiệm hệ thống và thiết bị. Tháng 9 năm 2009, kính đã được hoàn chỉnh sau hơn sáu năm miệt mài chế tạo của Huân và cộng sự. Huân là người đặt dấu ấn vào tất cả các bộ phận của kính, thậm chí anh còn tự tay mình sơn nó.  Anh viết entry cuối cùng trên blog của mình như sau: “Tôi nghe nói rằng năm nay là năm tổ chức kỷ niệm 400 năm phát minh ra kính thiên văn. Tôi hy vọng rằng POLARBEAR cũng có sức ảnh hưởng giống Galileo”5. Tuy nhiên, giữa tháng 12 năm 2009, hai tuần trước giáng sinh, trong một đợt bão tuyết, Huân lên đài quan sát để thực hiện một số kiểm tra cuối cùng trước kì nghỉ lễ và trước khi kính được đưa tới đặt ở Chile. Điều kiện bão tuyết khắc nghiệt và không khí loãng trên đỉnh núi cao đã làm anh chết ngạt trong lúc ngủ. Huân đã ra đi ngay sau khi đài thiên văn POLARBEAR được hoàn thành và chuẩn bị sứ mạng khoa học mang tính cách mạng của mình.

Năm 2010, kính được dời đến sa mạc Atacama, Chile, gần với vị trí của đài giao thoa ALMA do điều kiện khí quyển tối ưu ở đây. Để tưởng nhớ Huân, đồng nghiệp đã thống nhất đặt tên cho kính là kính thiên văn Huan Tran. Chỉ hai năm sau đó, thí nghiệm POLARBEAR trên kính thiên văn Huan Tran, độc lập với SPT,  đã đo đạc được độ phân cực B-mode gây ra do hiện tượng thấu kính trọng trường. BICEP2 ngay sau đó đã công bố đo đạc được độ phân cực B-mode nguyên thủy.

Huân đã ra đi nhưng dấu ấn của anh trong ngành vũ trụ học quan sát cũng như trong tâm trí gia đình, bạn bè và đồng nghiệp vẫn còn đó. Người ta sẽ vẫn còn nhắc đến anh như một nhà tiên phong trong lĩnh vực vũ trụ học quan sát.

Tư liệu tham khảo:

1.http://arxiv.org/abs/1307.5830

2.http://arxiv.org/abs/1403.3985

3.http://arxiv.org/pdf/1403.2369v1.pdf

4. Luận văn của Trần Huân:http://wwwphy.princeton.edu/cosmology/mintweb/publications/tran.pdf

5. http://mountainpolarbear.blogspot.ca/2009/09/polarbear-telescope-assmebly-is.html

Xem Thêm

Tin mới

VUSTA tổng kết 15 năm triển khai Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS
Ngày 12/11/2026, tại Quảng Ninh, Ban Quản lý dự án VUSTA - Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS tổ chức tổng kết dự án giai đoạn 2024-2026, đồng thời nhìn lại toàn bộ chặng đường hoạt động giai đoạn 2011-2026. Sự kiện đánh dấu 15 năm VUSTA đóng vai trò là cầu nối chiến lược, gắn kết cộng đồng cùng hệ thống y tế công của Việt Nam trong công tác phòng, chống dịch bệnh.
Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38: Lần đầu tiên trao 02 giải Đặc biệt, ghi nhận 312 đồ án dự thi
Sáng 15/11, tại Hà Nội, Lễ trao Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38 năm 2026 được tổ chức nhằm vinh danh những đồ án xuất sắc thuộc lĩnh vực Kiến trúc - Xây dựng. Mùa giải năm nay ghi nhận số lượng tham dự cao kỷ lục với 312 đồ án đến từ 29 trường đại học trên cả nước. Đặc biệt, lần đầu tiên trong lịch sử 38 năm tổ chức, Giải thưởng trao hai giải Đặc biệt cho những đồ án có chất lượng nổi bật.
Bắc Ninh: Hội thảo Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ
Ngày 12/11, Liên hiệp các Hội Thành phố đã phối hợp Cục Sở hữu trí tuệ- Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Hội thảo “Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ thúc đẩy hoạt động nghiên cứu phát triển và đổi mới sáng tạo trong các trường đại học, cao đẳng trên địa bàn Thành phố Bắc Ninh”.
Đắk Lắk: Phát huy giá trị rừng và biển trong phát triển kinh tế xã hội của tỉnh
Việc hợp nhất tỉnh Đắk Lắk và tỉnh Phú Yên đã hình thành một không gian phát triển mới, kết nối vùng cao nguyên với duyên hải, kết nối đại ngàn với Biển Đông. Đây không chỉ là sự thay đổi về địa giới hành chính mà còn mở ra cơ hội tổ chức lại không gian phát triển, khai thác và sử dụng hiệu quả hơn các nguồn lực tự nhiên, văn hóa và con người.
Đẩy mạnh giáo dục STEM, tạo nền tảng phát triển nhân tài khoa học và công nghệ tại An Giang
Ngày 12/11, Liên hiệp Hội Việt Nam phối hợp với Liên hiệp Hội tỉnh An Giang tổ chức Hội thảo “Đẩy mạnh giáo dục STEM để phát triển nhân tài khoa học và công nghệ tỉnh An Giang”. Hội thảo có sự tham dự của lãnh đạo Liên hiệp Hội Việt Nam, đại diện Liên hiệp Hội các tỉnh, thành phố, các cơ quan sở ngành đại phương, trường đại học, cán bộ quản lý giáo dục và đông đảo thầy cô giáo trên địa bàn tỉnh.
Nhà văn hóa Lê Hồng Dương với hành trình gìn giữ di sản Kinh Bắc
Nhân dịp kỷ niệm Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), sáng 12/12 tại Hà Nội, Viện Nghiên cứu, Bảo tồn và Phát huy Văn hóa Dân tộc (trực thuộc Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam) đã phối hợp với Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam tổ chức hội thảo khoa học với chủ đề “Nhà văn hóa Lê Hồng Dương với Di sản văn hóa dân tộc”.