Tổng thống Obama: Khoa học dẫn đường chính sách

“Quyết định này đảm bảo rằng dữ liệu khoa học không bao giờ bị bóp méo hoặc bị che giấu nhằm phục vụ một ý đồ chính trị, và chúng ta đưa ra những quyết định khoa học dựa trên sự thật chứ không phải tư tưởng” - ông Obama tuyên bố khi ký sắc lệnh mở cửa cho nghiên cứu tế bào gốc.

Quyết định của ông Obama sẽ cho phép các cơ quan nghiên cứu sử dụng tiền ngân sách vào việc nghiên cứu phát triển tế bào gốc phôi thai, với kỳ vọng sẽ tạo ra các liệu pháp chữa trị những căn bệnh nan y như tiểu đường, Parkinson...

Cựu tổng thống George W. Bush ra lệnh hạn chế nghiên cứu tế bào gốc từ tháng 8-2001 với lý do bảo vệ sự sống con người, vì hoạt động chiết xuất tế bào gốc từ phôi thai thường dẫn đến việc phôi thai bị phá hủy.

Tuy nhiên, quyết định này bị giới khoa học chỉ trích là đơn thuần mang ý đồ chính trị. Trên thực tế, các giá trị đạo đức không cản trở việc nghiên cứu tế bào gốc, đặc biệt là khi các nhà khoa học sử dụng phôi thai tại các trung tâm y tế sinh sản ở Mỹ, bởi nếu không dùng thì lượng phôi thai này cũng sẽ bị các trung tâm hủy đi.

Sau đó, nhiều nhà khoa học dẫn chứng chính quyền Bush coi nhẹ khoa học, không chỉ trong nghiên cứu tế bào gốc mà còn trong cả giáo dục giới tính, khám phá vũ trụ, biến đổi khí hậu...

Vài ví dụ được nêu ra như năm 2006, Nhà Trắng chỉnh sửa phần lớn các điều trần lên quốc hội về tác động của tình trạng biến đổi khí hậu đối với sức khỏe con người; năm 2003, bản báo cáo về biến đổi khí hậu của Cơ quan Bảo vệ môi trường Mỹ (EPA) bị những cá nhân chẳng biết gì về khoa học tại Nhà Trắng biên tập sạch sẽ.

“Việc văn phòng quản lý và ngân sách Nhà Trắng chỉnh sửa lại các báo cáo khoa học giờ đã trở thành việc thường xảy ra” - nhà nghiên cứu khí hậu của NASA James Hansen từng cay đắng bình luận.

Mối quan hệ giữa chính quyền Bush và cộng đồng khoa học chạm xuống đáy vào năm 2006 khi cựu lãnh đạo Vụ Y tế công Richard Carmona từ chức để phản đối sự can thiệp của Nhà Trắng đối với các vấn đề y tế toàn cầu.

Ông Carmona cũng cáo giác chính quyền Bush đã cắt xén các báo cáo của ông về sự nguy hiểm của hút thuốc thụ động. Khi đó, ông Carmona đã cay đắng miêu tả sự can thiệp của Nhà Trắng đối với khoa học là “thiên lệch, không khoan dung và hèn kém chưa từng thấy”.

Giờ đây giới quan sát nhận định việc mở cửa cho nghiên cứu tế bào gốc chỉ là một phần trong tuyên bố rộng hơn là khoa học - chứ không phải là các tư tưởng chính trị - sẽ dẫn đường cho các chính sách của chính quyền trong hàng loạt vấn đề, từ năng lượng thay thế đến biến đổi khí hậu.

Ông Obama đã ký một bản ghi nhớ để bảo vệ các quyết định khoa học trước các can thiệp chính trị. “Các quan chức chính trị không được phép cấm đoán hoặc thay đổi các phát hiện và kết luận khoa học hoặc công nghệ” - bản ghi nhớ viết.

Được lợi trước hết dĩ nhiên là ngành tế bào gốc. Các phòng thí nghiệm của ĐH Harvard và các công ty đang áp dụng công nghệ tế bào gốc có thể nhận được hàng chục triệu USD.

Ông Harold Varmus, chủ tịch ban cố vấn khoa học của tổng thống, cho biết “một phần lớn” trong khoản tiền 10 tỉ USD trao cho Viện Y tế quốc gia trong kế hoạch kích thích kinh tế của ông Obama cũng sẽ được đầu tư vào lĩnh vực tế bào gốc.

Viện Y tế quốc gia sẽ có 120 ngày để xây dựng các quy tắc, điều luật mới liên quan đến nghiên cứu tế bào gốc.