Tình trạng ô nhiễm Asen trong nước ngầm Hà Nội xấu hơn

Theo đánh giá của UNICEF, khu vực phía nam Hà Nội ô nhiễm asen nặng nhất, thậm chí đứng đầu danh sách các địa chỉ ô nhiễm asen trên toàn quốc. 34% số mẫu nghiên cứu tại một địa bàn phía nam Hà Nội có hàm lượng asen vượt quá tiêu chuẩn cho phép. Nghiên cứu được thực hiện tại 500 giếng khoan vào mùa khô tại một số khu vực thuộc phường Quỳnh Lôi (quận Hai Bà Trưng) do Viện KHCNMT Liên bang Thụy Sỹ và Liên đoàn Địa chất Thủy văn – Công trình Miền Bắc thực hiện.

Đáng chú ý, hàm lượng asen trong nước ở khu vực Hà Nội có xu hướng cao hơn so với 5 – 6 năm trước. Khảo sát trên diện rộng ở 12 tỉnh thực hiện từ tháng 11/2003 đến tháng 4/2004 do UNICEF tài trợ, với 12.461 mẫu phân tích từ các giếng khoan cho thấy, hàng chục triệu người Việt Nam đang phải sử dụng nước sinh hoạt và ăn uống lấy từ tầng nước ngầm bị ô nhiễm asen.

Thống kê ban đầu của UNICEF cho biết khoảng 10 triệu người ở Việt Nam có nguy cơ bị bệnh do tiếp xúc với asen. Những số liệu thu thập được cho thấy ô nhiễm asen ở miền Bắc cao hơn miền Nam .

Đáng chú ý là cả vùng đồng bằng sông Hồng đều nằm trong tình trạng đáng lo ngại về mức độ ô nhiễm asen. TS Trần Hữu Hoan – Viện Hóa học Công nghiệp cho biết, Việt Nam đã được đánh dấu trên bản đồ ô nhiễm asen của thế giới.

Viện Địa lý thuộc Viện Khoa học&Công nghệ Việt Nam thưc hiện từ năm 2001 thực hiện một nghiên cứu đánh giá chất lượng nước ngầm tại các huyện Bình Lục, Lý Nhân, Duy Tiên, Kim Bảng, Thanh Liêm (tỉnh Hà Nam) một cách ngẫu nhiên. Kết quả cho thấy hàm lượng asen trong nước ngầm qua xét nghiệm mẫu nước của 56 giếng khoan của những nơi này có mức độ ô nhiễm asen rất cao.

UNICEF khẳng định mức độ ô nhiễm asen của Hà Namnghiêm trọng như ở Bangladesh - nơi được đánh giá là có độ ô nhiễm asen cao trên thế giới.

Tuy nhiên, khảo sát của các chuyên gia tại ba xã Hòa Hậu, Bồ Đề và Vĩnh Trụ (tỉnh Hà Nam) phát hiện 28,3% bị các bệnh về da (so với tỷ lệ trung bình cả nước là 3-5%).

Tại ba xã này tỷ lệ ung thư các bộ phận tiêu hoá và tiết niệu cao hơn các dạng ung thư khác. Có 31 trường hợp thiếu máu trong đó 28 người thiếu máu có liên quan đến nhiễm độc asen mãn tính.

Mới đây, tại thôn Thống Nhất (xã ứng Hoà, tỉnh Hà Tây), người ta cũng phát hiện 22 người bị chết do ung thư trong vòng 10 năm qua mà nguyên nhân đầu tiên được xem xét đến là do ngưồn nước nhiễm asen cao gấp 17-30 lần mức độ cho phép.

Theo các chuyên gia y tế, nhiễm độc mãn tính do dùng nước uống chứa nồng độ asen quá từ năm lần mức cho phép sẽ gây ra các bệnh ung thư, bao gồm ung thư da, ung thư bàng quang, thận, phổi, gan, các bệnh tiểu đường.

Trong khi các nhà máy nước vẫn chưa đưa công đoạn xử lý asen vào quá trình làm sạch nước trước khi đưa nước tới gia đình, các nhà khoa học khuyến cáo một số giải pháp được bảo giúp giảm ô nhiễm của asen tại gia đình.

Tại Hà Nam , bể lọc sắt có một lớp cát có thể giảm hàm lượng asen trung bình 90%. Có thể dùng cát thạch anh và mảnh vỡ gạch vụn là những vật liệu phổ biến nhất để khử asen.

Viện Y học Lao động&Vệ sinh Môi trường thiết kế một sơ đồ hệ thống lọc cát có giàn phun mưa với chi phí tiết kiệm và nâng hiệu quả xử lý asen lên 95,24%. Còn Viện Hóa học Công nghiệp và Trường Đại học Bách khoa Hà Nội đưa ra giải pháp loại trừ asen bằng than gáo dừa. Thực nghiệm bằng cột lọc cho thấy có khả năng đáp ứng nước sinh hoạt ở quy mô gia đình.

Kết quả điều tra cho thấy, tại 80% gia đình sử dụng bể lọc đúng tiêu chuẩn, chất lượng nước được cải thiện đáng kể về độ trong và vị. Gần 100% gia đình thừa nhận việc rửa lớp cát lọc đơn giản, dễ dàng.