Tìm thấy bộ xương của đứa trẻ “già“ nhất thế giới

Bộ xương được tìm thấy ở Afar, vùng đất cằn cỗi phía đông bắc Ethiopia. Nó là của một bé gái khoảng 3 tuổi thuộc loài Australopithecus afarensis, vốn được nhiều ý kiến cho là tổ tiên của giống người Homo, bao gồm cả loài Homo sapiens của chúng ta. Phần mặt của bộ xương, lộ ra trên một triền dốc, đã được nhà khảo cổ học Tilahun Gebreselassie phát hiện từ tháng 12/2000. Nhưng phải mất đến hơn 5 năm, người ta mới tách được hết những mảnh xương ra khỏi các phiến đá sa thạch đã bọc lấy chúng từ hàng triệu năm qua.

Trong khi phần từ thắt lưng trở xuống tương tự như của các loài đứng thẳng và đi bằng hai chân như con người thì phần thân trên của đứa trẻ này lại rất giống khỉ. Xương chậu, phần lưng dưới và một phần xương chi đã biến mất, song phần còn lại, bao gồm xương sọ, gần như toàn bộ thân trên, các đốt sống cho đến thắt lưng vẫn còn nguyên vẹn một cách đáng ngạc nhiên.

Bộ não của đứa trẻ có kích thước khoảng 330 cm3, gần tương đương với não của một con tinh tinh cùng độ tuổi, nhưng chỉ bằng khoảng từ 63 đến 88% não người Australopithecus afarensis trưởng thành. Trong khi đó, não của tinh tinh 3 tuổi đã bằng 90% não của tinh tinh trưởng thành. So sánh cho thấy tỉ lệ phát triển não ở người Australopithecus afarensis khá gần với tỉ lệ này ở con người hiện đại và đó có thể là một trong những biểu hiện sớm của quá trình tiến hoá.

Xương vai của đứa trẻ rất giống xương của một con khỉ gorilla còn non, cho thấy chủ nhân của nó có khả năng leo cây. Ngoài ra còn những dấu hiệu khác của một cuộc sống trên cây như các xương ngón tay dài và cong đặc trưng của loài tinh tinh và các rãnh hình bán nguyệt ở tai trong. Các rãnh này chứa đầy chất lỏng, có vai trò giữ thăng bằng cho cơ thể. Ở người, 2 trong số 3 rãnh được mở rộng để giữ thăng bằng khi đứng thẳng. Các rãnh ở bộ xương giống với cấu tạo này của tinh tinh hơn.

Xương móng, đoạn xương nằm ở cổ đỡ lấy gốc lưỡi cũng cho thấy sự khác biệt giữa đứa trẻ Australopithecus afarensis và con người. Xương móng chính là dấu hiệu của sự tiến bộ trong khả năng phát âm của con người. Nhưng ở đứa trẻ này, xương móng không giống của người mà giống các loài khỉ lớn hình người.

Đây là bộ xương đầu tiên của một đứa trẻ thuộc loài Australopithecus afarensis được tìm thấy. Cho đến nay, đó cũng là bộ xương trẻ em có niên đại cổ xưa nhất. Nó cung cấp những bằng chứng vô cùng quý giá giúp các nhà khoa học hoàn chỉnh bức tranh về quá trình trưởng thành của những tổ tiên xa xưa nhất của chúng ta. Từ đó, họ hy vọng sẽ làm sáng tỏ được nhiều điều bí ẩn về quy luật tiến hoá của loài người trong thời kỳ đầu.

Nguồn: KH&ĐS Số 79 Thứ Hai 2/10/2006