Tìm hiểu về hiện tượng đa thai

Hai thai nhi là kết quả từ sự thụ tinh của một trứng với một tinh trùng. Trong quá trình phân chia và phát triển tế bào, trứng thụ tinh đột nhiên phân đôi và sau đó tiếp tục phát triển thành hai thai nhi. Tùy theo thời điểm phân thai sớm hay muộn mà có các loại song thai khác nhau:

- Nếu sự phân chia xảy ra khoảng 1 – 3 ngày sau khi thụ thai thì có song thai hai bánh nhau, hai túi ối riêng biệt (xem H.1).

- Nếu sự phân chia xảy ra vào ngày thứ 8 – 10 sau khi thụ thai, lúc túi ối bắt đầu xuất hiện thì hai thai nhi nằm trong một túi ối, có chung một bánh nhau với hai hệ tuần hoàn thông thương nhau. Sự thông thương tuần hoàn có thể là thông giữa động mạch của thai 1 với động mạch của thai 2, tĩnh mạch của thai 1 với tĩnh mạch của thai 2 hay động mạch của thai 1 với tĩnh mạch của thai 2. Khi có sự thông giữa động mạch với tĩnh mạch thì máu sẽ dồn về thai 2 làm cho một thai quá phát triển (tăng trọng lượng, tăng hồng cầu), còn thai kia thì thiếu máu nuôi, suy dinh dưỡng có thể bị teo và chết (xảy ra vào khoảng tuần thứ 20 của thai kỳ (xem H.3).

- Nếu sự phân chia xảy ra muộn hơn nữa, không phân chia hoàn toàn, hai thai nhi bị dính ở một phần thân thể hoặc có chung một cơ quan (nếu có chung một cơ quan quan trọng như: tim, não, gan... thì khả năng cứu sống rất hiếm), gọi là thai bị dị tật bẩm sinh.

Song thai một trứng luôn luôn cùng giới tính và giống nhau về các đặc tính di truyền.

Tiến triển của đa thai hay song thai thường có nhiều biến chứng:

- Sẩy thai: thường xảy ra sớm, khó nhận biết.

- Thai chết lưu: thường gặp ở song thai một trứng có thông thương tuần hoàn giữa động mạch với tĩnh mạch.

- Sinh non: do tử cung căng quá mức để chứa nhiều thai, do vị trí nhau bám bất thường (thí dụ: nhau tiền đạo gây chảy máu nhiều), do sa dây rốn, do vỡ ối sớm. Trẻ sinh non trước 37 tuần dễ bị suy hô hấp sau sinh, rối loạn chuyển hóa, nhiễm toan máu, hạ đường huyết, phản xạ bú yếu.

- Thai kém phát triểntrong tử cung, nhẹ cân.

- Đa ối, có cả hai dạng đa ối cấp và đa ối mãn. Đa ối cấp xảy ra trong 3 tháng giữa của thai kỳ, lượng nước ối tăng nhanh gây khó chịu, mệt mỏi nhiều, có thể phải chấm dứt thai kỳ sớm. Đa ối mãn xảy ra vào những tháng cuối thai kỳ, gây sinh non do tử cung căng quá mức, có thể gây ngôi thai không thuận.

- Sinh khódo chuyển dạ kéo dài, thai xổ chậm do cơn gò tử cung yếu, nhau bong non ở thai thứ hai, hai đầu thai móc vào nhau. Nguy cơ của sinh khó là trẻ sẽ bị ngạt do thiếu oxy.

- Thai phụ dễ bị nhiễm độc thai nghén, đờ tử cung gây băng huyết sau sinh.

Trong những tháng cuối thai kỳ, sản phụ thấy bụng lớn nhanh, thai máy nhiều, mệt mỏi nhiều, sờ thấy bụng căng, nếu đa ối thì khó sờ được các phần thai, ngược lại, có thể thấy nhiều chi, hai đầu, hai mông... Nghe được hai ổ tim thai cách xa nhau, có ý nghĩa chẩn đoán khi hai tần số chênh lệch hơn 10 nhịp/phút. Dùng máy đo điện tâm đồ sản khoa sẽ có đường biểu diễn hỗn hợp của hai dòng điện tim thai khác nhau.

Vì đa thai là một thai kỳ có nhiều nguy cơ, nên thai phụ phải đi khám thai đều đặn để kịp thời phát hiện những bất thường; cần nghỉ ngơi nhiều hơn và tránh làm việc nặng vì đa thai làm thai phụ mệt mỏi, khó thở.