Tiếng cười và bệnh tim mạch

Tiếng cười dễ xuất hiện ở những người lạc quan hoặc có cuộc sống thoải mái. Ngược lại, tần suất cười sẽ thưa dần ở người vất vả hoặc có cuộc sống nhiều lo toan, căng thẳng. Khi có một tác nhân gây cười, tín hiệu được truyền lên não và phản xạ cười sẽ được chuyển đến các cơ vận động để làm chúng ta cười. Nhìn từ bên ngoài, cười là một hiện tượng co một số cơ chung quanh miệng và hai mắt để biểu lộ tình trạng thoải mái và sung sướng về tinh thần.

Quan sát sâu hơn, khi tiếng cười phát ra, ngoài các cơ mặt còn có sự chuyển động của các cơ ngực, cơ vùng đáy chậu và đặc biệt là các cơ vùng bụng. Thử cười to và đặt một bàn tay vào bụng dưới, ta có thể cảm nhận dễ dàng những sự rung động của các cơ này. Mới đây, ông Yoji Kimura, một giáo sư người Nhật đã tiến hành thí nghiệm gắn các máy cảm ứng lên vùng da bụng của những người đang cười để quan sát sự chuyển động của các cơ, bằng cách phân tích số liệu liên quan đến sự chuyển động này, thiết bị sẽ cho biết mức độ và bản chất của tiếng cười, cười thoải mái hay cười gượng ép, cười thân thiện hòa hợp hay cười nhạo báng, mỉa mai.

Thực tế cho thấy khi cười lớn, lồng ngực nở rộng, dung tích phổi có thể tăng lên gấp hai lần so với bình thường, khí huyết lưu thông nhiều hơn, ngươi nóng lên, da mặt hồng đỏ.

Hiệu quả tích cực của tiếng cười đối với sức khỏe

Từ lâu, mọi nền y học đều công nhận tinh thần thoải mái và sự lạc quan luôn có ảnh hưởng tốt đến sức khỏe con người. Đối với tiếng cười, một biểu lộ “ra mặt” và tích cực của sự lạc quan thể hiện qua sự rung động của nhiều hệ cơ, từ vùng mặt đến bụng dưới thì hiệu quả càng lớn hơn nhiều, nhất là đối với hệ thần kinh và hệ tim mạch. Tiếng cười là một hình thức vận động có thể giảm stress, giảm đau và cải thiện nhiều chức năng sinh lý của cơ thể.

Bác sĩ William Fry, giáo sư về tâm thần học, Trường đại học Stanford đã từng nghiên cứu về tiếng cười trong 30 năm. Ông so sánh động tác cười như một hình thức chạy tại chỗ và cho biết cười 100 lần một ngày tuơng đương với 10 phút vận động chèo thuyền. Theo những nghiên cứu của ông, cười làm hoạt động các cơ toàn khắp cơ thể, mạch máu giãn nở và kích thích tuần hoàn huyết. Đối với hoạt động nội tiết, cười làm gia tăng sự phóng thích những nội tiết tố tích cực endorphin và serotonin. Endorphin là một chất giảm đau tự nhiên. Serotonin có tác dụng chống trầm cảm và mang lại cảm giác hưng phấn, lạc quan. Do đó, tính hài hước và tiếng cười đặc biệt có khả năng cải thiện các điều kiện tâm lý. Herbert Lefcourt, nhà tâm lý học tại Trường đại học Waterloo cũng cho rằng tính hài hước và tiếng cười làm dịu đi các cảm xúc tiêu cực.

Hoạt động cơ bắp do tiếng cười mang lại làm gia tăng khả năng chuyển hóa. Nghiên cứu của GS. Buchowski, người Anh, cho biết cười gia tăng tốc độ đốt mỡ. Cười từ 10 đến 15 phút có thể tiêu thụ thêm 20% calori so với người bình thường. Cười còn làm gia tăng sự tiết mật, tăng sự co bóp của dạ dày và ruột, nên cũng ảnh hưởng tốt đến tiêu hóa và bài tiết. Đối với hoạt động miễn nhiễm, những nghiên cứu của TS. Lee Berk và TS. Stanley Tan tại Trường đại học y Loma Linda ở California cho biết, cười làm gia tăng tế bào bạch huyết, tế bào lympho T và B, qua đó tăng cường khả năng chống lại sự xâm nhập của các loại vi trùng gây bệnh.

Tiếng cười và bệnh tim mạch

Những nghiên cứu của BS. Dean Ornish, một chuyên gia về bệnh tim của Mỹ cho biết, những người thường sống cô độc hoặc hay âu sầu, buồn bã thường dễ mắc bệnh tim. Ngược lại, tính lạc quan và sinh hoạt cộng đồng là một trong những yếu tố quan trọng để các bệnh nhân tim mạch dễ phục hồi. Một báo cáo tại hội nghị tim mạch Mỹ ngày 7/3/2004 cho biết, cười 10 phút có ích cho sức khỏe tim mạch ngang bằng với 3 lần tập thể dục, mỗi lần 30 phút. Nghiên cứu được tiến hành bởi BS. Michael Miller thuộc trung tâm y khoa, Trường đại học Maryland . BS. Miller đã cho 20 người tình nguyện tham gia thí nghiệm xem các đoạn băng của bộ phim hài King Pin. Trước và sau khi xem phim, những người này được kiểm tra dòng máu và độ giãn nở của động mạch trong cánh tay qua sóng siêu âm. Kết quả cho thấy sau khi xem phim, mạch máu của 19 trong số 20 người giãn ra, dòng máu lưu thông linh hoạt hơn bình thường trong vòng từ 30 đến 45 phút sau đó. Ngược lại, khi những người này được xem những đoạn phim kinh dị, bạo lực, mạch máu bị co thắt lại và lượng máu lưu thông giảm đi. Nói chung, lượng máu giảm 35% sau khi xem phim kinh dị và tăng 22% khi xem phim hài.

Ông Miller cho rằng những cảm xúc căng thẳng rất có hại cho mạch máu. Ngược lại, tiếng cười có thể trung hòa bớt những cảm xúc tiêu cực trước đó. Để giải thích điều này, ông cho rằng tiếng cười làm cơ thể tiết ra chất nitric oxid, một chất hóa học tự nhiên làm giãn nở mạch máu. Theo nhóm nghiên cứu, tiếng cười có tác dụng làm cho các mô tạo thành lớp màng trong của mạch máu giãn nở và tăng dòng chảy. Lớp niêm mạc này cũng có tác dụng điều tiết lượng máu lưu thông, kiểm soát độ đông đặc của máu, đồng thời tiết ra một số hóa chất để bảo vệ khi cơ thể bị thương tích, viêm nhiễm hoặc kích thích. BS. Miller cũng cho biết, những người bệnh tim thường ít cười hơn 40% so với những người cùng lứa tuổi mà không mắc bệnh. Họ thường ít nhận ra cơ hội để cười. Ngoài việc ít cười, họ còn là những nguời dễ hờn, dễ giận. Theo ông, để điều trị bệnh tim, ngoài việc giảm chất béo, vận động thân thể, ít ăn mặn, không hút thuốc thì liệu pháp hài là một liệu pháp bổ sung hữu ích cho những người này. Hãy lạc quan và sống cởi mở.

Trong một quyển sách đã được xuất bản vào năm 1998, BS. Ornish đã viết một ý thoạt nghe rất hài hước nhưng rất có ý nghĩa: “nếu bạn không mở tâm ra cho người khác thì bác sĩ bắt buộc phải mở tim bạn thôi!”.

Tim mạch và việc lưu thông khí huyết có liên quan chặt chẽ với các chứng viêm khớp. Do đó, tác dụng giảm đau và cải thiện tim mạch của tiếng cười cũng tác động rất tích có đối với chứng bệnh này. Một chuyên viên về lão khoa đã đi nhiều nơi để quảng bá về những bí quyết sống lâu, sống khỏe, khi nói về bệnh thấp khớp, ông cho biết: “Nếu bạn bị viêm khớp, xin đừng lo. Cứ nhìn vào khớp mà cười ha hả một lúc là không đau nữa”. Một chứng bệnh mãn tính đã trải qua một quá trình lâu dài thì việc điều trị dứt điểm cũng phải cần những biện pháp tổng hợp cần thiết, kể cả vận động và chế độ ăn uống hợp lý. Tuy nhiên, cười luôn là một liệu pháp bổ sung hữu hiệu trong những trường hợp này.

Trên đây là những nghiên cứu của y học ngày nay về ảnh hưởng của tiếng cười và sự lạc quan đối với tim mạch. Thực ra, đối với y học phương Đông, điều này không phải là điều mới lạ. Sự lạc quan, thoải mái dễ dẫn đến tâm bình, khí hòa là điều kiện cơ bản của các phương pháp dưỡng sinh. Ngoài ra, y học cổ truyền cho rằng mỗi loại cảm xúc hoặc âm vận liên quan đến một loại khí, một hành hoặc một phủ tạng nhất định trong cơ thể. Chẳng hạn, buồn bã, u sầu thuộc phế, vui vẻ, lạc quan thuộc tâm. Động tác ho là tiếng của phế thì cười là tiếng của tâm, hoặc hô là âm vận thuộc tạng tỳ thì A hoặc ha là một âm vận liên quan đến khí hóa của tâm hoặc tim mạch. Do đó trong “Lục tự khí công”, âm A, ha hoặc kha là âm đặc trưng của tiếng cười đã được sử dụng để chữa những chứng bệnh liên quan đến tâm hoặc tim mạch.

Tuy nhiên, tiếng cười vẫn có những giới hạn. Đông y cho rằng một loại cảm xúc thái quá có thể phương hại đến khí hoặc tạng có liên quan. Sự vui vẻ, thoải mái luôn luôn có lợi cho sức khỏe, nhưng những tràng cười lớn và sự phấn khích thái quá là một hình thức vận động mạnh có thể gây nguy hiểm cho những người đau thắt ngực không ổn định, suy tim nặng hoặc có huyết áp cao. Quá trình thư giãn do tiếng cười mang lại là quá trình từ cực dương chuyển sang âm. Ở những tràng cười quá phấn khích, trước khi giãn mạch khí huyết áp hạ xuống là một giai đoạn ngắn - khi tiếng cười phát ra – nhịp tim tăng và nhu cầu dưỡng khí tại cơ tim cũng tăng, nên có thể gây nguy hại cho những trường hợp trên.