Tiềm năng quặng titan ở Việt Nam

Cục ĐC & KSVN đã trình “Kế hoạch điều tra, thăm dò quặng titan 2008 - 2015” gồm 3 dự án cấp bách trong đó có dự án thăm dò ngay 7 khu vực chứa quặng titan triển vọng đã được khoanh định cụ thể, làm ra “mỏ sạch” để tổ chức đấu thầu khai thác. Theo tính toán sơ bộ, nếu tổ chức đấu thầu khai thác các mò này sau khi đã được thăm dò sẽ mang lại hàng nghìn tỷ đồng cho ngân sách.

Trên thế giới, Australia hiện là nước đứng đầu về trữ lượng quặng titan (khoảng gần 300 triệu tấn, trong đó có mỏ BURN với trữ lượng 230 triệu tấn) và là nước khai thác với sản lượng hàng năm lớn nhất (trên 1,1 triệu tấn), mang lại nguồn lợi lớn.

Ở nước ta, công nghiệp khai thác, chế biến quặng titan những năm gần đây tại các tỉnh miền Trung như: Hà Tĩnh, Quảng Trị, Thừa Thiên - Huế, Quảng Nam, Bình Thuận, Bình Định tuy còn nhỏ lẻ nhưng đã mang lại nguồn thu khá lớn cho doanh nghiệp. Tổng doanh thu hàng năm đạt trên 1.000 tỷ đồng. Ở tỉnh Hà Tĩnh, giá trị từ khai thác titan có năm chiếm tới 60% giá trị sản xuất công nghiệp.

Phát biểu tại buổi làm việc với Cục ĐC & KSVN về “Kế hoạch điều tra, thăm dò quặng titan 2008 - 2010”. Bộ trưởng Bộ TN&MT Phạm Khôi Nguyên cho rằng, kết quả điều tra của 4 đề án vừa qua là rất tốt, những phát hiện mới nhất là rất đáng mừng, có thể xem là điểm đột phá hứa hẹn về nguồn thu từ khoáng sản sẽ đem lại nguồn lợi lớn cho kinh tế đất nước. Những đề án này có tính khả thi cao, là cơ hội thực thi chủ trương kinh tế hóa ngành TN & MT, đổi mới lĩnh vực địa chất - khoáng sản Việt Nam . Cần một cái nhìn tổng thể về tiềm năng khoáng sản ở những khu vực này để đồng thời với quy hoạch khai thác còn quy hoạch vùng công nghiệp chế biến sâu quặng titan cũng như các loại khoáng sản khác ven biển, giải quyết việc làm cho người lao động.

Bộ trưởng chỉ đạo Cục ĐC & KSVN cần tiếp tục tổng hợp tài liệu đầy đủ, chính xác, sắp xếp thứ tự ưu tiên các vùng dự án để triển khai thi công nhanh; có kế hoạch để huy động các nguồn vốn cho đầu tư. Đặc biệt tại các vùng có công trình xây dựng, phải ưu tiên khai thác thu hồi triệt để khoáng sản trước khi xây dựng công trình hạ tầng.

Hầu hết quặng titan ở nước ta phân bố trên diện tích rộng, nằm trong các vùng ven biển và trung du thuộc tỉnh Thái Nguyên, nơi đang phát triển kinh tế năng động, có nhu cầu lớn về sử dụng đất. Một số diện tích chứa quặng titan đã được giao cho các dự án du lịch, các khu kinh tế như Khu kinh tế Chu Lai, Dung Quất, Nhơn Hội, vịnh Vân Phong và các công trình xây dựng khác. Quy hoạch thăm dò, khai thác, chế biến quặng titan được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt (Quyết định 104/2007-TTg) và xây dựng trong các năm 2005 - 2006 nên chưa cập nhật được các kết quả mới điều tra, các diện tích thăm dò chưa được xác định cụ thể. Quy hoạch điều tra cơ bản địa cất về tài nguyên khoáng sản (Quyết định 116/2007/QĐ-TTg) cũng chưa tính đến đầy đủ các thông tin mới về quặng titan và các thành tạo địa chất chứa quặng titan.

Trên thực tế, công nghiệp chế biến quặng titan chưa xứng với tài nguyên hiện có. Các sản phẩm chủ yếu hiện nay là tinh quặng titan, ziricon, bột ziricon để xuất khẩu, xỉ titan để sản xuất que hàn. Một số dự án chế biến dioxit titan hoặc các sản phẩm khác mới đang được khởi công xây dựng. Để bảo vệ tài nguyên, cần khẩn trương thăm dò, khai thác tại một số khu vực, hoàn trả đất cho các mục đích khác.

Từ kết quả điều tra khảo sát của Cục ĐC & KSVN về tài nguyên khoáng sản titan, cần kịp thời khoanh định cụ thể, tiếp tục điều tra, thăm dò, bảo vệ để khai thác, sử dụng hợp lý nhằm đem lại nguồn thu lớn cho Nhà nước, đồng thời bảo đảm lợi ích trước mắt và lâu dài.