Thương tiếc Giáo sư N.I.Nikulin, nhà Việt Nam học nổi tiếng
Suốt gần nửa thế kỷ qua, trong những năm tháng chiến tranh ác liệt cũng như trong thời kỳ hòa bình xây dựng lại đất nước, khi Liên bang Xô viết còn tồn tại cũng như trong thời gian chuyển đổi mô hình chính trị ở nước Nga hiện nay, GS Nikulin luôn luôn là một người bạn đường thủy chung gắn bó với chúng ta và có nhiều đóng góp to lớn trong việc nghiên cứu, giới thiệu nền văn học Việt Nam ra thế giới.
Vốn xuất thân là một cán bộ phiên dịch tiếng Việt của Ðại sứ quán Liên Xô ở ta trong những năm 50 thế kỷ trước, từng nhiều lần được gặp Bác Hồ kính yêu, kiên trì trau dồi tiếng Việt và đi sâu vào văn học Việt Nam, GS Nikulin dần dần đã trở thành một chuyên gia hàng đầu về văn học Việt Nam, từng đảm nhận chức vụ Trưởng ban nghiên cứu văn học Á - Phi của Viện Văn học thế giới mang tên M.Gorky, trực thuộc Viện Hàn lâm khoa học Liên Xô. Ông là tác giả của hàng trăm công trình lớn nhỏ nghiên cứu văn học Việt Nam và một phần văn hóa Việt Nam từ ngọn nguồn cho tới thời kỳ hiện đại, đã lớn tiếng khẳng định những giá trị nhân văn lớn lao trong sự nghiệp văn chương của Nguyễn Trãi, Nguyễn Du, Hồ Xuân Hương, Nguyễn Ðình Chiểu, Cao Bá Quát, Hồ Chí Minh...
Ông cũng có công trong việc dịch nhiều tác phẩm cổ điển và hiện đại của Việt Nam ra tiếng Nga, góp phần bắc nhịp cầu hữu nghị nối hai dân tộc. Giáo sư cũng có những phát hiện quan trọng về tình bạn giữa nhà yêu nước và nhà văn Việt Nam Kỳ Ðồng (1875-1929) với nhà danh họa Pháp Gauguin (1848-1903), trong thời gian Kỳ Ðồng bị thực dân Pháp lưu đày ra đảo Tahiti; về mối thiện cảm của một người Việt Nam sống ở Bồ Ðào Nha vào cuối thế kỷ XIX là Philiphe Bỉnh đối với nước Nga và cuộc chiến tranh vệ quốc của nhân dân Nga năm 1812; về hình ảnh Việt Nam dưới cái nhìn tinh tế của một nhà thơ Nga đầu thế kỷ 20 là Nikolai Gumiliov (1886-1921), chồng của nữ thi sĩ tài hoa Anna Akhơmatova, trong một chuyến viễn du vòng quanh thế giới bằng tàu biển...
Trong gần 50 năm qua, Giáo sư Nikulin đã sang thăm Việt Nam đến 20 lần và đã từng đặt chân đến nhiều nơi trên đất nước ta, từ miền Tây Bắc xa xôi đến TP Hồ Chí Minh sôi động, đã tiếp xúc với nhiều nhà hoạt động văn học nghệ thuật nổi tiếng khắp mọi miền đất nước như GS Nguyễn Khánh Toàn, Ðặng Thai Mai, Hoài Thanh, Huy Cận, Xuân Diệu, Nguyễn Tuân, Nguyễn Công Hoan, Ðoàn Giỏi, Tô Hoài, Chu Văn, Nguyễn Ðình Thi, Anh Ðức, Nguyễn Quang Sáng, Nguyễn Minh Châu...
Ðặc biệt trong những ngày pháo đài bay B52 của đế quốc Mỹ đánh vào thủ đô Hà Nội, từ Mátxcơva xa xôi, ông vẫn chăm chú theo dõi tình hình chiến sự và gửi thư cho bè bạn Việt Nam để động viên khích lệ vì "nỗi đau này không của riêng ai".
Vào đúng ngày đầu tiên của năm mới 2006, Giáo sư Nikulin đã đột ngột ra đi ở tuổi 75, để lại niềm thương tiếc vô hạn cho các bạn đồng nghiệp Nga - Việt, cho tất cả những ai đã từng công tác, từng tiếp xúc với giáo sư trong suốt nửa thế kỷ qua. Hình ảnh của Giáo sư Nikulin, một nhà khoa học uyên bác, một người bạn đôn hậu chí tình sẽ đọng lại mãi trong tâm trí chúng ta.
Nguồn: nhandan.com.vn 6/1/2006
