Thuốc tăng chiều cao: Không phải là phép màu

- Thưa ông, để có chiều cao lý tưởng, hiện nay người ta thường tìm đến với các “thần dược chiều cao”, điều đó có cơ sở khoa học nào không?

Về cơ bản chiều cao được khống chế chặt chẽ theo quy luật di truyền. Theo tính toán, cơ thể nam có độ di truyền vào khoảng 75 – 80%, nữ là 90%. Điều đó có nghĩa là người bố có chiều cao tương đối tốt thì đứa con cũng được thừa kế. Ngược lại, người bố có chiều cao hạn chế thì dù có dùng bất cứ thần dược gì thì người con cũng không có hy vọng nhiều trong việc cải thiện chiều cao ở thế hệ sau.

Để phát huy tối đa chiều cao cần có các biện pháp chăm sóc về dinh dưỡng và giáo dục thể chất, đặc biệt chú trọng trong giai đoạn cao trào của cơ thể để tận dụng tối đa tiềm năng phát triển của con người.

- Vậy các cao trào này phát triển như thế nào?

Ngoài thời kỳ bào thai, thì các cao trào phát triển có thể tính như sau: thời kỳ từ 3- 7 tuổi, trẻ phát triển chiều cao tương đối rõ rệt, trung bình 5cm/năm. Lúc này có thể thấy trẻ có các triệu chứng đặc trưng về tăng trưởng như đau ống chân, đùi và tay. Giai đoạn phát triển chiều cao nhanh và nhiều nhất trong cuộc đời con người là lứa tuổi dậy thì (từ 11 - 13 đối với nữ, 13 - 15 đối với nam). Trong giai đoạn này trẻ có thể cao 10 - 12 cm/năm. Sau đó, chiều cao phát triển từ từ và dừng lại sau khi cơ thể được ổn định (18 tuổi với nữ và 21 tuổi với nam) và tiếp tục diễn biến chậm cho đến 25 tuổi. Sau 25 tuổi, chiều cao gần như không có sự biến đối gì thêm và bắt đầu từ 45 tuổi, chiều cao sẽ hạ thấp.

- Ông giải thích sao về việc dùng các thuốc kích thích phát triển chiều cao, đặc biệt là hormon tăng trưởng có thể giúp người ta cao thêm 10 - 15 cm trong vòng 4 tháng khi đã qua tuổi trưởng thành?

Trường hợp chỉ uống thuốc mà cao lên thì khó thuyết phục, nhất là trong độ tuổi từ 21 đến 35 khi xương đã phát triển hoàn toàn. Chúng ta không nên ảo tưởng dùng hormon tăng trưởng để kích thích chiều cao vì đấy là phương pháp không khoa học, thậm chí rất sai lầm vì có thể dẫn tới các tác dụng nguy hại ngoài ý muốn.

Tại các nước tiên tiến, trẻ em thấp lùn được dùng thuốc tăng chiều cao nhưng kết quả không mấy lạc quan: Ở những đứa trẻ được tiêm thuốc 3 lần mỗi tuần trong 4 năm liền, mức tăng chiều cao chỉ nhỉnh hơn gần 1,3 cm so với trẻ không dùng, trong khi chi phí chạy chữa lên tới 20.000 USD.

Hormon kích thích tăng trưởng do tuyến nội tiết tiết ra và kích thích các tổ chức đầu xương, hệ cơ, các tổ chức sụn phát triển đồng bộ. Quá trình này cần có một thời gian chứ không thể tăng đột ngột 10 – 15 cm trong vòng 4 tháng được. Đây là sự bất bình thường, lừa bịp người tiêu dùng.

- Tầm vóc ảnh hưởng rất nhiều đến cuộc sống sau này, nhất là việc lựa chọn ngành nghề. Vậy có cách gì để xác định được chiều cao ngay từ khi còn nhỏ không?

Hiện có rất nhiều phương pháp có thể dự báo chiều cao như đo chiều cao của trẻ khi lên 2 để biết năm 18 tuổi trẻ sẽ cao gấp đôi hệ số này; cách tính theo hệ số di truyền, tuổi xương.... Hiện phương pháp xác định chiều cao bằng tuổi xương được áp dụng nhiều nhất khi trẻ đang bước vào tuổi dậy thì. Với một phim X quang các xương, để biết được tuổi xương so với tuổi đời. Với những cơ thể có tuổi xương ít hơn tuổi đời, nghĩa là phát triển muộn, xương còn non thì tiềm năng phát triển sinh học còn tương đối dài, cần bổ sung cho xương phát triển. Nhưng nếu tuổi xương nhiều hơn tuổi đời thì khả năng cơ thể phát triển không nhiều.

- Điều đó có nghĩa là, để phát triển vẫn có thể bổ sung các hormon các vitamin hay các thực phẩm dinh dưỡng?

Đại đa số tất cả những thuốc kích thích chiều cao đều có nguồn gốc từ nội tiết tố kích thích sinh trưởng và cơ thể chúng ta không phải như cỗ máy xăng dầu tốt thì nó chạy tốt mà nó có cơ chế điều hoà ngược -cơ chế fitback. Nếu ta đưa một lượng thuốc, một lượng hormon vào với số lượng dư thừa thì tất cả hệ nội tiết trong cơ thể sẽ có phản ứng lại, tự các tuyến nội tiết đó sẽ giảm tiết hormon để không gây ra lượng dư thừa quá mức. Như vậy nói cho đến cùng thì một cơ thể phát triển bình thường thì việc bổ sung thêm một lượng hormon khác vào là không cần thiết. Không thể tuỳ tiện đưa hormon vào cơ thể, nếu như đưa lượng vừa đủ thì cũng cần phải có sự đánh giá chính xác các tuyến nội tiết của cơ thể.

Xin cảm ơn ông!

Một vài địa chỉ dự đoán và tư vấn về chiều cao của trẻ

-Khoa dinh dưỡng Viện Y học TDTT - 141 Nguyễn Thái Học, Hà Nội

- Phòng khám, Viện dinh dưỡng - 48B Tăng Bạt Hổ

- Bệnh viện Nhi TW

- Khoa Nhi, Dinh dưỡng các bệnh viện trong toàn quốc.

Kỳ sau: Tai biến khi dùng hormon tăng trưởng

Nguồn: KH&ĐS Số 90 Thứ Sáu 10/11/2006