Thuế nhà đất – phải trên cơ sở nhà đất
Bất động sản nằm im không hẳn là “nằm im” mà là “chờ thời cơ” nhẩy vào thị trường. Trên thế giới hầu như nước nào cũng có sắc thuế bất động sản, thường gọi “thuế tài sản” – Việt Nam, lần đầu tiên bàn đến luật “thuế nhà đất” không bàn chuyện sớm hay chậm, mà là tính tất yếu của nó, phù hợp quy luật kinh tế thị trường. Thuế nhà đất còn có tác dụng điều tiết sự chiếm hữu tài nguyên có giá trị nhất, và phần nào công bằng xã hội giữa các tầng lớp dân cư, trong tình hình kinh tế xã hội nước ta “khoan sức dân” vẫn là quan điểm cơ bản khi thiết kế của sắc thuế dân sinh.
Trong dự thảo đưa ra con số sáu trăm triệu đồng để làm ngưỡng đáy, chỉ phải chịu thuế nếu nhà đất vượt đáy này. Địa bàn khác nhau, giá nhà đất chênh nhau một trời một vực, thị trường bất động sản nóng – lạnh thất thường… không được tính đến. Còn nhớ hồi kháng chiến chống Pháp, kinh tế nước ta bị bao vây bốn bề, mọi nỗ lực để “ăn no, đánh thắng”, giao dịch thị trường (rất nhỏ, hẹp) không lấy đồng tiền làm cơ sở mà đơn vị cơ sở là kilôgam gạo.Lương viên chức ấn định một tháng là 35, 40, 45kg gạo… sinh hoạt phí cho bộ đội, “đại táo” là 1,300kg nghĩa là được lĩnh 0,800kg gạo và 0,5kg gạo quy thành tiền để mua thực phẩm trên thị trường. Công tác phí (phụ cấp đi đường) cũng lĩnh theo gạo. Hàng tháng, cơ quan, đơn vị bộ đội đóng quân ở địa bàn nào, Uỷ ban hành chính kháng chiến cấp huyện cấp bản xác nhận giá gạo trong tháng đó. Vậy là có sự xê dịch tuỳ theo giá thị trường, theo địa bàn đóng quân, lấy huyện là cơ sở.
Hoà bình, kinh tế phát triển, đời sống xã hội dần ổn định, đồng tiền làm cơ sở cho mọi thanh toán (trường hợp lấy giá vàng, giá đô la Mỹ chỉ là đặc biệt). Nhưng một nền kinh tế đang còn chịu nhiều tác động không chỉ trong nước mà cả ngoài nước, giá bất động sản khi “sốt nóng” khi “đóng băng” thì không thể lấy giá trị đồng tiền để làm cơ sở. Căn nhà này năm 2009, giá sáu trăm triệu đồng lấy gì đảm bảo sang năm 2010 nó sẽ là bẩy trăm triệu đồng hay chỉ năm trăm triệu đồng cho nên chúng tôi đề nghị lấy m 2sàn làm chuẩn mực. Đương nhiên, m 2sàn cũng nhiều loại, không thể chính xác hoàn toàn, nhưng có cách tháo gỡ.
Trước hết cần xây dựng các tiêu chí: “Thế nào là nhà” để đưa vào sắc thuế. Nhà tạm, nhà cấp 4, không đưa vào danh mục “nhà”. Chỉ đưa vào danh mục nhà những nhà bê tông cốt thép, xây gạch, bền vững an toàn, dù là 1,2 tầng. Phân loại: Nhà hạng 1, hạng 2, hạng 3, hạng đặc biệt (biệt thự). Phân loại này dựa trên các tiêu chí bền vững, chia lô, chung cư, biệt thự. Tuỳ theo loại, tỷ suất thuế sẽ khác nhau.Chung cư có tỷ suất thuế rất thấp, trái lại biệt thự phải chịu thuế suất cao hơn nhiều lần.
Về tiêu chí m 2sàn/người chúng tôi cho rằng yếu tố này rất quan trọng chỉ đưa vào sắc thuế phần diện tích trên mức sống trung bình khá hiện nay.
Ta đề ra trong mấy năm trước mắt đạt 15m 2sàn/ người. Đó là mức tối thiểu. Thực ra để có một không gian sinh hoạt nề nếp, có văn hoá, một gia đình 2 vợ chồng, 2 con phải có: 4 phòng x 15m 2 = 60m 2, phòng khách 15m 2, bếp ăn 15m 2, phụ trợ (WC, logia) 20m 2tổng cộng: 110m 2(đây chỉ thí dụ, cần xây dựng một cách khoa học và kinh tế hơn). Lấy chung cư làm chuẩn, nhà chia lô có thể tương đương, còn biệt thự diện tích sàn cơ sở có thể cao hơn. Cần được nghiên cứu khoa học hơn.
Nên chăng lấy gia đình làm cơ sở thì diện tích sàn lớn hơn 110m 2mới đưa vào sắc thuế và bắt đầu luỹ tiến.
Ví dụ: Từ 110m 2 - 130m 2một tỷ suất thuế.
Từ 130m 2 - 150m 2tỷ suốt thuế cao hơn
Và chỉ tính thuế vào phần chênh lệch nghĩa là đã trừ đi phần cơ bản: 110m 2cho cả gia đình (tương tự thuế thu nhập cao cũng tính luỹ tiến tăng).
Tuy là tài sản nhưng phân biệt: tài sản nhà đất cơ sở để duy trì mức sống và phần tài sản vượt ngưỡng đó mới đưa vào tài sản chịu thuế.
Trên đây là chủ yếu nói về nhà ở, còn nhà sản xuất, kinh doanh cách tính thuế phải khác hoàn toàn để khuyến khích kinh doanh sản xuất.
Đó là mấy nguyên tắc chính về thuế nhà, còn thuế đất. Nhà là quyền sở hữu, đất chỉ là quyền sử dụng. Nhà chung cư, diện tích chiếm đất cho một người rất nhỏ, với nhà cao tầng, có thể ít hơn 0,5m 2/người cho nên để bớt phức tạp và khuyến khích chung cư, đề nghị miễn thuế. Nhà chia lô tuy không phải là hình loại khuyến khích nhưng trong đặc thù đô thị hiện nay, đang là phổ biến, một lô đất để có thể xây 3, 4, 5 tầng nhà, không thể nhỏ hơn 50m 2cho nên lô đất trên giới hạn 50m 2mới đưa vào sắc thuế (không tính số người trong gia đình, theo hộ khẩu). Cuối cùng là biệt thự. Phải tính giá thật cao, do diện tích chiếm đất nhiều, một người có thể 50m 2, 100m 2đất, thậm chí hơn. Nên xây dựng tiêu chí biệt thự chỉ cho phép không quá 200m 2, chịu một thuế suất đất cao, vượt ngưỡng này (?) thuế suất luỹ tiến tăng rất nhiều. Cũng nên phân biệt đất biệt thự nội thành (trong vành đai) và biệt thự ngoại thành.
