Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ tư, 13/12/2006 15:34 (GMT+7)

Thực tiễn là tiêu chuẩn của chân lý (Về một số ý kiến của ông Văn Như Cương trên mạng của Tạp chí Tia sáng-20-11-2006)

Thưa ông Văn Như Cương


1. Quyển sách hình học Euclid (E

ὐκλείδης Eucleides)mà tôi đã nói đến đúng là bộ “Cơ sở” (Elements) như ông hiểu đấy. Nó là bộ sách kinh điển, ảnh hưởng đến hầu khắpcác ngành khoa học chính xác, trong đó có Vật lý học. Nó được các nhà khoa học coi là kinh thánh và là tài sản trí tuệ chung của nhân loại. Nó vẫn được sử dụng làm tài liệu gốc để giảng dạy ở bậc họcphổ thông suốt 2300 năm nay. Với bộ sách này chỉ cần một GS giỏi và một vài cộng sự biên soạn lại trong vài tháng là được một bộ sách giáo khoa chuẩn. Tôi nói thế chẳng lẽ ông không thấy đúng haysao? Đằng này ông gán bừa là tôi đã nói: “nên bê nguyên bộ đó cho học sinh học”, rồi từ đó tranh biện như kiểu một học giả lão luyện nói chuyện với một anh mới bước vào nghề. Tôi biết ông cũng hiểu,bộ Cơ sở có giá trị là ở chỗ, nó đã tìm đúng được những “yếu tố cơ bản” của hình học, sắp xếp chúng theo một “trình tự logic và chặt chẽ”. Ai chẳng biết là hơn hai ngàn năm, trí tuệ của nhân loại đãphát triển hơn thời Euclid rất nhiều, nhưng chúng ta chỉ nên thêm vào chứ không phải là đánh tráo thứ tự, bỏ bớt hoặc hạ thấp tính cơ bản của những gì đã có. Đằng này, làm ngược với tư duy thông thường, từ năm 1981 đến nay, nội dung cuốn sách đã bị chia nhỏ thành nhiều phần cho nhiều người biên soạn lại, và nhóm nọ không biết nhóm kia. Kết quả, giá trị cơ bản bị hạ thấp, như định lý Talét (Θαλῆς Thales) bị đưa xuống phần Bài tập (Văn Như Cương-chủ biên,Trần Đức Huy, Nguyễn Mộng Hy; Hình lớp 11, NXBGD năm 2000,trang 37 bài tập 6,), thứ tự bị xáo trộn, có khi làm phần nọ vênh với phần kia đến 2 lớp, như định lý Pitago (Πυθαγόρας Pythagoras) được đưa vào SGK lớp 7 nhưng phép khai căn lại ở SGKlớp 9[1] . Vô tình, sản phẩm trí tuệ của nhân loại bị đảo lộn. Việc cắt khúc chương trình và cuốn chiếukhi triển khai là nguyên nhân sâu xa, mà 25 năm qua CT-SGK chuẩn chưa hề có. Lãng phí tiền bạc còn có thể tính được, nhưng kiến thức không chuẩn của các thế hệ học sinh, thưa ông Cương cái giá phảitrả là không hề nhỏ. Nước láng giềng, được di huấn lại, sai trong giáo dục là có tội với lịch sử và hỏng một việc lớn của Quốc gia .


2. Việc thẩm định CT-SGK có nhiều cách, nhưng cách đơn giản và hiệu quả nhất là so sánh và đối chiếu. Trong giáo dục trên thế giới tồn tại một mặt bằng chung kiến thức, để HS từ nước này có thể chuyển sang nước khác học vì chương trình giáo dục về cơ bản là giống nhau (sự khác nhau nếu có

cũng nhanh chóng được khắc phục).Uỷ ban VH-GD-TTN-NĐ của Quốc hội, đã yêu cầu Lãnh đạo Bộ GD-ĐT mangCT-SGK của các nước tiên tiến Anh, Đức, Nga, Mỹ, Pháp để so sánh và đối chiếu với CT-SGK của ta đang sử dụng hiện nay, nhưng hàng năm nay vẫn chưa thấy Bộ GD-ĐT mang sang. Xin lưu ý, tôi cũng đã từngđến thư viện của Viện chiến lược Giáo dục kiểm tra trước khi phát biểu.

3. Ông tỏ ra phẫn nộ khi cho rằng ông Hưng “phỉ báng” các thày, thậm chí còn dùng những từ thô thiển để mạt sát ông ấy. Trong thư ngỏ gửi cho tôi, ông cũng “láo” khôngkém khi cho rằng, cả đến tính toán sơ cấp tôi cũng lầm lẫn. Qua cách trình bày, tôi thấy ông tỏ ra khá thông hiểu cách tính toán tiền lãi thay sách mà tôi đã phát biểu nhiều lần. Không rõ ông không hiểu hay cố tình không hiểuvì sao doanh thunăm đó là 100 triệu, mà tiền lãi cho việc thay sách môn tiếng Việt, NXBGD có thể thu là 1 triệu USD (con số lãi NXBGD là 190 triệu USD, do ông suy diễn không dựa vào khoa học). Đó không phải lànghịch lý đâu, ông sẽ hiểu được điều này nếu ông hiểu được tính chất của hàm delta do Dirac đưa ra 80 năm về trước. Một tổng vẫn có thể là hữu hạn cho dù trong khoảng đó vẫn tồn tại một giá trị cựclớn, thậm chí vô cùng lớn? Trong số trên 200 triệu bản sách của NXBGD phát hành, lãi thay sách cho một môn học có thể đạt 1 triệu USD, được xem như là một ví dụ hợp lý dựa trên cơ sở khoahọc.Để hình dung ra bản chất, tôi có thể lấy một ví dụ dễ hiểu hơn: Nếu ta lấy một cái kim đặt lên trên tờ giấy, chỉ cần ấn nhẹ vào cái kim, nó đã dẽ dàngxuyên thủng tờ giấy đó. Rõ ràng, so với các điểm xung quanh, tại điểm của mũi kim giá trị xung lực rất lớn. Nếu biểu hiễn bằng đồ thị, tại đó sẽ là một cái đỉnh rất cao nhưng mảnh về bề rộng. Tổng áplực vào tờ giấy là nó là nhỏ và hữu hạn, chỉ bằng lực ấn nhẹ của tay ta.

4. Căn cứ vào kinh nghiệm, các bộ CT-SGK sẵn có trong ngoài nước, một lần nữa xin khẳng định rằng, chương trình và SGK chuẩn sẽ được hoàn thành trong vài tháng để sang năm thay đồng loạt từ lớp 1 đến lớp 12. Giải pháp này tôi đã được trình bầy hai lần tại Hội đồng Quốc gia Giáo dục do Thủ tướng làm chủ tịch. Lần thứ nhất vào ngày 29-12-1999 , cả Hội đồng chăm chú ngồi nghe, lần thứ hai ngày 28-3-2003, đại bộ phận thành viên ủng hộ, không ai phản đối, nhưng rất tiếc không ai quyết việc này Thực tiễn là tiêu chuẩn của chân lý. Cách làm tập trung, triển khai đồng bộ trong toàn hệ thống trong giải pháp kiến nghị của chúng tôi, đã được thực tiễn khẳng định thành công vào các năm 1945, 1955 và 1975 ở nước ta.

5.Để kết thúc bài viết này tôi xin nói với ông đôi lời về danh và thực. Phải nói điều này bởi vì trong bài viết của ông về ông Hưng hay về tôi, ông chê bai chúng tôi khéo lắm, cứ như là chúng tôi chỉ là đồ “hữu danh vô thực”. Ông chê quyển “Những cơ sở toán học của triết học tự nhiên” (Philosophiae Naturalis Principia Mathematica) của Newton là viết lủng củng, là khó hiểu. Ông trích dẫn đại một đoạn, cứ như ông bỏ hết thời gian đáng ra để quản lý trường tư kiếm lời và giành nó để chuyên nghiên cứu khoa học vậy. Nhưng thưa ông, đấy chẳng qua là ông khéo dịch đó thôi. Tôi có bộ sách đó bằng cả bốn thứ tiếng: La tinh, Anh, Pháp và Nga. Độc giả nào muốn biết ông Cương cố tình “lòe” thiên hạ thế nào, xin cứ đề nghị, tôi sẵn sàng cung cấp để các vị đối chiếu.


Ông Dương Trung Quốc khi xuất hiện trước công chúng, nhiều nơi giới thiệu là GS, ông ấy cải chính ngay, nói là “Tôi chỉ là người nghiên cứu Lịch sử”. Dù thế, ông ấy vẫn là một người rất giỏi, được mọi người kính trọng. Còn ông là Phó Giáo Sư, thế mà trên các phương tiện thông tin đại chúng, khi được giới thiệu là GS, ông vẫn cứ hồn nhiên ngấm ngầm công nhận mình là GS. Thiết nghĩ, ông cũng nên học tập ông Dương Trung Quốc đi thôi. Thế mới là đúng ý của câu trong Luận ngữ mà ông đã trích dẫn, đại để ở đây nên hiểu là: “ Có nói có, không có nói không có, ấy là có” .

1 Văn Nghệ, các Số 34(1910) ngày 24-8-1996; Học giả, học thật , Phạm Việt Hưng

2. Văn Nghê, Số 37 (1913) ngày 14-9-1996, Thư ngỏ gửi ông Phạm Việt Hưng về bài “Học giả-học thât ”, Văn Như Cương;

3. Văn Nghê, Số 41 (1917), Thư ngỏ gửi ông Văn Như Cương , Lê Đình Mai.

[1]Phan Đức Chính(Tổng chủ biên) Tôn Thân (Chủ biên), Vũ Hữu Bình, Phạm Gia Đức, Trần Luận, Toán 7, Định lý Pitago trang 129. NXBGD (2006); Phan Đức Chính (Tổng chủ biên) Tôn Thân (Chủ biên), Vũ Hữu Bình –Trần Phương Dung –Ngô Hữu Dũng, Lê Văn Hồng –Nguyễn Hữu Thảo , tập 1 , Toán 9, Căn bậc hai , trang 4, NXBGD , 2005, 132 trang

Nguồn: Tia sáng, 11/2006

Xem Thêm

Đề xuất giải pháp tăng cường vai trò kết nối của VUSTA với các Hội ngành trong hoạt động tư vấn, phản biện
Ngày 23/10, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) tổ chức hội thảo đề xuất các giải pháp đổi mới cơ chế phối hợp, phát huy tối đa tiềm năng của mạng lưới 92 Hội ngành trong hoạt động tư vấn, phản biện; khẳng định quyết tâm nâng tầm vai trò cầu nối của VUSTA, biến trí tuệ đội ngũ trí thức KH&CN thành những luận cứ khoa học tin cậy phục vụ các quyết sách của Đảng, Nhà nước và MTTQ.
Phát huy vai trò cầu nối của Liên hiệp Hội Việt Nam trong hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội
Tăng cường kết nối giữa các hội thành viên, đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ với các cơ quan Đảng, Nhà nước và Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là yêu cầu quan trọng nhằm nâng cao chất lượng hoạt động tư vấn, phản biện, góp phần hoàn thiện chính sách và thúc đẩy phát triển đất nước.
VUSTA góp ý dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi)
Chiều 19/10, tại Hà Nội, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam phối hợp với Tổng hội Y học Việt Nam tổ chức Hội thảo góp ý dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi) nhằm đề xuất các giải pháp hoàn thiện chính sách, bảo vệ quyền lợi của người hiến, bảo đảm công bằng trong điều phối tạng và thúc đẩy sự phát triển bền vững của y học ghép tạng Việt Nam.
Góp ý kiến Luật Nhà ở (sửa đổi)
Tại hội thảo, nhiều nhà khoa học cho rằng với xu hướng quản trị đô thị hiện nay, dự thảo Luật Nhà ở có thể cân nhắc bổ sung một điều về "Hệ thống dữ liệu nhà ở quốc gia". Đây sẽ là cơ sở để quản lý vòng đời nhà ở, cảnh báo sớm nguy cơ xuống cấp và hỗ trợ hoạch định chính sách.
Góp ý kiến cho Dự án Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi)
Tăng cường ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, các nền tảng số và mạng xã hội để nâng cao hiệu quả tiếp cận pháp luật trong giai đoạn mới. Đây là nội dung được nhiều chuyên gia, nhà khoa học góp ý tại hội thảo “Góp ý Dự án Luật Phổ biến giáo dục pháp luật (sửa đổi) do Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam phối hợp với Hội Khoa học Tâm lí - Giáo dục Việt Nam tổ chức chiều ngày 6/8.
Hoàn thiện thể chế thúc đẩy phát triển ngành xuất bản trong kỷ nguyên số
Sáng ngày 6/8, VUSTA tổ chức Hội thảo đóng góp ý kiến cho dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản. Các chuyên gia, nhà khoa học từ các hội thành viên, đơn vị trực thuộc đã tham góp nhiều ý kiến góp phần hoàn thiện hành lang pháp lý cho hoạt động xuất bản trước sự phát triển nhanh chóng của công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và những thách thức ngày càng lớn trong bảo vệ bản quyền.

Tin mới

Liên hiệp Hội Thành phố Hồ Chí Minh và 7 giải pháp phát huy vai trò trí thức
Tư vấn, phản biện và giám định xã hội của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật thành phố Hồ Chí Minh là một hoạt động quan trọng nhằm phát huy trí tuệ, kinh nghiệm và trách nhiệm xã hội của đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ trong quá trình hoạch định chính sách, quy hoạch và triển khai các chương trình, dự án phát triển.
Đề xuất giải pháp tăng cường vai trò kết nối của VUSTA với các Hội ngành trong hoạt động tư vấn, phản biện
Ngày 23/10, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) tổ chức hội thảo đề xuất các giải pháp đổi mới cơ chế phối hợp, phát huy tối đa tiềm năng của mạng lưới 92 Hội ngành trong hoạt động tư vấn, phản biện; khẳng định quyết tâm nâng tầm vai trò cầu nối của VUSTA, biến trí tuệ đội ngũ trí thức KH&CN thành những luận cứ khoa học tin cậy phục vụ các quyết sách của Đảng, Nhà nước và MTTQ.
Đưa tri thức số về bản, giúp người dân làm chủ công nghệ
Phổ biến kiến thức khoa học, kỹ thuật chỉ thực sự phát huy giá trị khi người dân có thể vận dụng vào đời sống. Từ hoạt động giảng dạy của chuyên gia Hội Mã số Mã vạch Việt Nam trong chương trình tập huấn “Người bản số” tại Lào Cai, có thể thấy rõ cách tiếp cận lấy kỹ năng thực hành, khả năng tự chủ và an toàn trên môi trường số làm trọng tâm.
VUSTA tập huấn nâng cao kiến thức, kỹ năng phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ tại cơ sở
Nhằm nâng cao nhận thức, trách nhiệm và kỹ năng xử lý tình huống cháy, nổ cho cán bộ, nhân viên làm việc tại tòa nhà, ngày 23/10, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam tổ chức tập huấn công tác phòng cháy, chữa cháy và cứu hộ, cứu nạn. Chương trình kết hợp phổ biến quy định pháp luật với hướng dẫn kỹ năng thực hành, góp phần chủ động phòng ngừa và hạn chế thiệt hại khi có sự cố xảy ra.
Phát huy vai trò cầu nối của Liên hiệp Hội Việt Nam trong hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội
Tăng cường kết nối giữa các hội thành viên, đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ với các cơ quan Đảng, Nhà nước và Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là yêu cầu quan trọng nhằm nâng cao chất lượng hoạt động tư vấn, phản biện, góp phần hoàn thiện chính sách và thúc đẩy phát triển đất nước.
Đắk Lắk: Từ chính sách đãi ngộ đến yêu cầu sử dụng hiệu quả nguồn nhân lực chất lượng cao
Việc HĐND tỉnh Đắk Lắk thông qua Nghị quyết quy định chính sách thu hút, hỗ trợ đào tạo phát triển nguồn nhân lực giai đoạn 2026- 2031 thể hiện sự đồng thuận cao đối với yêu cầu nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, tạo nền tảng cho phát triển trong giai đoạn mới. Vấn đề đặt ra là làm thế nào để chính sách đi vào cuộc sống, thu hút được người có năng lực và tạo môi trường để trí thức cống hiến.