Thu hút trí thức Việt Kiều: Cần thực tế!

Ông Trần Hà Anh, Trưởng ban Câu lạc bộ Khoa học - Kỹ thuật Việt kiều, ước tính có khoảng 300.000 người Việt ở nước ngoài được đào tạo ở trình độ bậc đại học, trên đại học hoặc công nhân kỹ thuật bậc cao.

Nhiều người giữ vị trí quan trọng trong các viện nghiên cứu, trường đại học hoặc các doanh nghiệp ở các nước, vì vậy đội ngũ trí thức này có khả năng làm việc khá tốt trong môi trường khoa học công nghệ tiên tiến và làm chủ phương pháp quản lý kinh tế chuyên nghiệp.

ViệtNamcó chủ trương kêu gọi Việt kiều trở về đóng góp cho đất nước. Tuy nhiên số lượng kiều bào ở nước ngoài cũng như du học sinh đáp lại lời kêu gọi đó không nhiều.

Giải thích cho điều này có nhiều nguyên nhân như tiền lương quá thấp, điều kiện làm việc không phù hợp và cả chính sách hỗ trợ khuyến khích Việt kiều không thỏa đáng, dẫn đến những bất đồng trong quan điểm giữa những người Việt trong nước với người Việt ở nước ngoài.

“Vấn đề của Việt kiều là họ về Việt Nam làm việc là vì yêu thích công việc, vì tiền lương họ được trả đủ nuôi sống gia đình, chứ không chỉ vì lòng yêu nước hay nhiệt tình cách mạng một cách chung chung...”

Tức là làm sao cho Việt kiều về nước làm việc thực sự gắn bó với công việc, phát huy được sở trường của mình và có trách nhiệm, nghĩa vụ với công việc mình làm”, Tiến sĩ Nguyễn Quốc Bình, Việt kiềuCanada, phát biểu.

Andy rất phấn khởi khi trở về ViệtNamlần đầu tiên sau 30 năm được đưa sang Mỹ trong chương trình Babylift hồi năm 1975. Anh rất vui khi nhìn thấy lại nơi mình đã sinh ra.

Anh đồng cảm với cuốc sống những đứa trẻ mồ côi và cả những người chung dòng máu Việt với anh. Thế nhưng khi được hỏi anh có muốn về ViệtNamlàm việc, thì chuyên gia về tài chính này trả lời là không.

Anh nói: “ Tôi yêu quê hương nhưng tôi không thể từ bỏ cuộc sống ổn định và đầy đủ để về ViệtNamlàm việc nơi mà cuộc sống còn thiếu thốn nhiều thứ. Có thể tôi sẽ nghĩ đến điều đó khi về già”.

Có thể việc kêu gọi những Việt kiều trẻ như Andy không dễ dàng. Liệu kêu gọi những người lớn tuổi hơn hay những người mong muốn về ViệtNamlàm việc sẽ dễ dàng hơn?

Câu trả lời là cũng không dễ chút nào. Việt kiều Canada Nguyễn Quốc Bình giải thích rằng vấn đề cơ bản của câu trả lời là tiền lương.

Theo Tiến sĩ Bình, có bao nhiêu thứ chi tiêu khiến họ phải suy nghĩ như tiền thuê nhà, tiền học phí cho con, tiền chi tiêu cho cả gia đình...

Tiến sĩ Dương Hoa Xô, Giám đốc Trung tâm Công nghệ sinh học Tp.HCM, cho biết nhu cầu sử dụng lao động trí thức Việt kiều của trung tâm rất lớn cho kế hoạch phát triển trong thời gian tới.

Tuy nhiên, để thu hút được đội ngũ nhân tài này, ông Xô cho rằng ViệtNamcần có chế độ tiền lương hợp lý hơn. Ngoài ra cũng cần tạo điều kiện để họ có thể tham gia vào các hoạt động hợp tác quốc tế, trao đổi khoa học với trong và ngoài nước.

Nhiều Việt kiều còn cho rằng họ chưa thực sự được coi trọng như chủ trương đưa ra vì ở các cơ quan quản lý nhà nước, trí thức Việt kiều chưa được trao đúng trọng trách với khả năng của họ.

Nhiều trí thức Việt kiều tự thấy khả năng và nhiệt huyết của họ không được phát huy vì sự kém hiểu biết và thiếu tinh thần hợp tác của một số công chức Nhà nước.

Chính vì vậy, nhiều Việt kiều cũng như sinh viên du học thiếu quyết tâm trong việc quay về nước làm việc và cống hiến.

Ông Nguyễn Trí Dũng, Việt kiều ở Nhật và là Giám đốc Công ty Minh Trân, cho rằng: ViệtNamcần thực tế hơn trong chính sách đất đai đối với Việt kiều nếu như muốn thu hút lực lượng doanh nhân Việt kiều.

Ông cho biết Việt kiều có quốc tịch ViệtNamvà đang đầu tư tại đây nhưng chưa được xem là người trong nước. Không có quyền sở hữu cũng không được giao đất để phát triển kinh doanh, hoặc nếu có lại chuyển sang thuê đất.

“Nhiều trí thức và nhà đầu tư đã về đây lâu năm có nhiều đóng góp vẫn chưa được có tư cách mua nhà và số người thực sự được hưởng chế độ này còn rất hạn chế”, ông Dũng nhận xét.

Ông Dũng còn chỉ ra những vấn đề được gọi là ưu đãi nhưng trên thực tế thì không phải, như việc thi hành không đúng các chính sách của chính phủ ở một số địa phương...

Đảng, Nhà nước luôn coi người ViệtNamở nước ngoài là một bộ phận không thể tách rời trong sự nghiệp phát triển đất nước. Tuy nhiên thực hiện được chủ trương này không đơn giản và đòi hỏi phải thực chất hơn.

Bộ Ngoại giao đang soạn thảo chiến lược thu hút và trọng dụng trí thức Việt kiều. Theo đó, những chính sách mới và biện pháp thực tiễn sẽ được vận dụng để “giữ chân” Việt kiều và đáp ứng nhu cầu chuyên gia của Việt Nam.

Nguồn: tienphongonline.com.vn13/7/2006