Thông tin truyền thông hỗ trợ xoá đói giảm nghèo

Thông tin và truyền thông đã được thừa nhận là những thành tố cơ bản của quá trình phát triển nhằm tiếp sức cho các cộng đồng nghèo và cung cấp thông tin cho các cơ quan phát triển, các nhà hoạch định chính sách, cũng như để liên kết và thông báo cho các quá trình ra quyết định ở mọi cấp. Tuy nhiên, các hệ thống thông tin và truyền thông rất hiếm khi được tích hợp một cách hài hoà vào các chiến lược và chương trình phát triển. Trào lưu cung cấp các dịch vụ truy cập Internet ở các nước đang phát triển đang có nguy cơ thay thế những hệ thống truyền thông hai chiều đã ổn định và có hiệu quả, bằng một hệ thống phổ biến thông tin một chiều, tạo ra hố ngăn cách số giữa những người có khả năng tiếp cận và những người không có khả năng đó.

Nội dung cơ bản của Hội nghị tư vấn quản trị thông tin nông nghiệp lần thứ 2 do Tổ chức Lương Nông Liên hợp Quốc (FAO) tổ chức tại Rome từ ngày 23 đến 25 tháng 9 năm 2002 bàn về vai trò của truyền thông và thông tin với phương pháp giải quyết sinh kế đang được đông đảo các chính phủ và cơ quan phát triển quốc tế tán thành. Những nguyên tắc giải quyết sinh kế đã được thông qua, bao gồm: hướng vào người dân, cùng tham gia để giúp họ quản lý cơ nghiệp một cách hiệu quả hơn, tạo điều kiện liên kết giữa các hệ thống hoạt động vi mô và môi trường chính sách, nhấn mạnh các kết quả đầu ra hơn là đầu vào, hỗ trợ các hoạt động phối hợp liên ngành, và khuyến khích quan hệ đối tác giữa chính phủ, cộng đồng và khu vực tư nhân. Thông tin và truyền thông là những thành tố quan trọng của phương pháp tiếp cận này vốn rất cơ bản trong việc cung cấp thông tin mà người nghèo cần có để ra quyết định về chiến lược làm ăn, và để cung cấp thông tin mà các cơ quan chịu trách nhiệm ra quyết định yêu cầu, liên quan đến các chính sách và quá trình hỗ trợ những chiến lược này.

Hội nghị đã thảo luận và nhấn mạnh các nội dung có liên quan đến:

     -Phương pháp tính được tác động của các hoạt động thông tin:Mọi người đều đồng thuận rằng hiện có rất ít công trình nghiên cứu đang được tiến hành về tác động của thông tin, và cũng có rất ít phương pháp tốt để làm việc này.

    -Làm thế nào để các dịch vụ thông tin có thể tiếp cận phụ nữ:Mặc dầu đã có một số gương phụ nữ làm dịch vụ thông tin cho phụ nữ, và những dịch vụ khác do các nhóm người yếu thế (td., người già) thực hiện, và nhiều dịch vụ do nam giới làm, nhưng có ít dịch vụ đáp ứng được mọi nhu cầu.

    - Làm thế nào để đảm bảo chất lượng thông tin và tránh được những lời đồn đại thất thiệt (td.. một vài nhóm sắc tộc ở Kenya còn tin rằng bệnh AID là một dạng bị bỏ bùa mê làm hơn là một bệnh do virut):Không thể kiểm soát được nội dung và chất lượng của mọi loại thông tin – nhưng cũng có thể nỗ lực để đảm bảo thông tin do các dịch vụ công (nghĩa là của Nhà nước) cung cấp là thực sự chính xác.   

   - Làm thế nào để đảm bảo các dịch vụ thông tin chỉ làm tăng chứ không làm giảm tính công bằng:Đây là một điều rất khó, nhưng việc áp dụng phương pháp giải quyết sinh kế phải đảm bảo rằng vấn đề này được xem xét trong quá trình thiết kế và thực hiện dự án..

   -Vai trò của các cơ quan trung gian:Hội nông dân, hợp tác xã, các nhóm cộng đồng và các tổ chức trung gian khác có vai trò rất quan trọng. Phương pháp giải quyết sinh kế nhấn mạnh đến việc nhận dạng và làm việc với các tổ chức này. Có nhiều thí dụ cho thấy những nơi đã làm được và việc này có thể được đúc kết trong các báo cáo nghiên cứu trường hợp điển hình và toàn diện của từng nước.

   -Khả năng áp dụng phương pháp này trong các nền văn hoá khác nhau:Phương pháp này phải có khả năng áp dụng cho tất cả các nền văn hoá, vì nó thực sự chỉ là sự kiểm chứng các vấn đề cần được xem xét trong từng hoàn cảnh. Phương pháp giải quyết sinh kế nhằm cải tiến thông tin và truyền thông có thể rất khác nhau, thậm chí ở ngay các làng lân cận.

-Bằng chứng cho thấy người dân cần thông tin nào:  Hiện có ít thông báo sáng giá về những thông tin mà người dân cần. Phần lớn các dự án thông tin và truyền thông đều do phía cung đề xuất, hoặc dựa vào sự tính toán của những người ngoài cuộc về nhu cầu tin của người dân, nhưng trọng tâm của phương pháp giải quyết sinh kế về sự tạo ra hoặc chế biến thông tin của địa phương cần phải đảm bảo có được thông tin đúng đắn, thích hợp.

Hội nghị cũng đưa ra bẩy khuyến nghị chính nhằm cải thiện phần đóng góp của các hệ thống thông tin vào việc giảm nghèo và đảm bảo an ninh lương thực. Đó là:

·              Xác định xem ai là người phảitrả tiềndịch vụ thông tin và truyền thông cho các cộng đồng nông thôn nghèo;

·              Đảm bảo truy cập bình đẳng:Các hệ thống mới phải cung cấp loại thông tin thích hợp trong một dạng thức thích hợp cho người nghèo mà không làm tăng sự bất công hiện có từ trước đến nay;

·              Tăng cường nội dung địa phương:Có thể hữu ích hơn nếu tăng cường chia sẻ thông tin giữa các cơ quan địa phương hơn là cung cấp thông tin mới từ bên ngoài;

·              Củng cố các chính sách và hệ thống hiện có:Cần tiếp tụccủng cố các chính sách truyền thông, và các hệ thống mới phải xây dựng trên nền tảng của các hệ thống hiện có.

·              Bồi dưỡng năng lực:Phải bồi dưỡng năng lực ở mọi cấp để trang bị cho người dân những kỹ năng mới cần để phát triển và quản lý các hệ thống mới;

·              Sử dụng các công nghệ hiện thực:Các hệ thống có hiệu quả nhất sử dụng các công nghệ hiện thực để nâng cao và gia tăng giá trị các hệ thống hiện có;

·              Tạo lập quan hệ đối tác chuyển giao tri thức:Những công nghệ mới tạo cơ hội lớn cho việc tạo lập các quan hệ đối tác chuyển giao tri thức qua ranh giới xã hội, sắc tộc và quốc gia.

Ở nước ta, việc đảm bảo thông tin và truyền thông cho nông nghiệp và phát triển nông thôn đi đôi với xoá đói giảm nghèo đã được Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, Bộ Khoa học và Công nghệ và Bộ Thông tin và Truyền thông đặc biệt quan tâm với các dự án, sản phẩm và dịch vụ thông tin đa dạng, chẳng hạn như: Cổng thông tin điện tử Agroviet của Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn cung cấp thông tin liên quan đến chính sách, chiến lược, khoa học kỹ thuật, giá cả thị trường nông sản trong và ngoài nước,…; Mạng thông tin Khoa học Công nghệ (VISTA) của Trung tâm Thông tin KHCN Quốc gia (Bộ KH và CN) đăng tải Bản tin “Nông thôn đổi mới”, giới thiệu kỹ thuật và tiến bộ KHCN nông nghiệp, phong cách làm ăn mới, chiến lược, chính sách đầu tư cơ sở hạ tầng phát triển nông thôn,…có trang Web dành riêng cho KHCN địa phương đưa các thông tin về mô hình và kỹ thuật sản xuất nông nghiệp mới của các địa phương,…

Trung tâm Thông tin KHCN Quốc gia cũng xây dựng Cơ sở dữ liệu toàn văn về khoa học công nghệ nông nghiệp, triển khai Dự án cung cấp thông tin KHCN phục vụ phát triển kinh tế-xã hội cho các tỉnh vùng sâu, vùng xa do Trung ương Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh và Bộ KHCN chủ trì, nhằm cung cấp thông tin KHKT nông nghiệp và phát triển nông thôn; làm phim KHCN; xây dựng thư viện điện tử, hỗ trợ trang thiết bị, tổ chức các lớp tập huấn liên quan.

Những vấn đề và khuyến nghị trong Hội nghị tư vấn do FAO tổ chức nói trên chắc chắn sẽ có giá trị tham khảo không nhỏ đối với việc quản trị thông tin phục vụ sự nghiệp phát triển nông nghiệp và nông thôn và xoá đói giảm nghèo ở Việt Nam .

Nguồn: Thông tin và Phát triển, 4/2008