Thiết bị tạo nguồn nước an toàn

Theo Tổ chức Y tế thế giới, lượng Asen (thạch tín) trong nước dưới 10 ppb được coi là an toàn cho người sử dụng.

A-SEN là nguyên tố có trong thiên nhiên, rải rác khắp nơi trong vỏ trái đất, nguồn nước ngọt và  môi trường. Theo thống kê của tổ chức UNICEF Việt Nam thì khoảng 1/8 dân số nước ta đang phải sử dụng nguồn nước có nhiễm Asen ở những mức độ khác nhau. Việt Nam   được đánh dấu trên bản đồ là một  nước bị nhiễm Asen, và hiện tại có khoảng 10 triệu dân đang dùng nước giếng khoan mắc phải nguy cơ này.

Sự có mặt của Asen với hàm lượng lớn sẽ gây ô nhiễm môi trường và tác động xấu đến sức khỏe con người cũng như đối với cây trồng vật nuôi. Asen có thể thâm nhập vào nước qua nhiều đường như sự hòa tan tự nhiên của khoáng chất và quặng, đặc biệt ở các vùng có nhiều mỏ than. Các chất thải công nghiệp từ các ngành sản xuất thuốc nhuộm, thuộc da, thủy tinh, đồ gốm và chất mầu để pha sơn, chất bảo quản gỗ; chiết xuất và tinh lọc kim loại hoặc sử dụng thuốc trừ sâu, chất diệt côn trùng và cỏ dại; đốt những nhiên liệu hóa thạch... cũng là một nhân tố tạo thành Asen.

Khảo sát nguồn nước ở TP Hà Nội đã cho thấy nước khai thác ở tầng nước mạch ngầm nông khoảng 30 m - 40 m (chủ yếu là các giếng khoan ở các hộ gia đình) đã có dấu hiệu bị nhiễm kim loại nặng và Asen. Ðiều này chứng tỏ tầng nước ngầm mạch nông của Hà Nội bắt đầu chịu sự ô nhiễm   thẩm thấu của địa tầng chung quanh. Kết quả điều tra và phân tích hơn 1.000 mẫu nước tại Việt Trì, trong đó tập trung nhiều vào các phường, xã và nơi tập trung các cơ sở sản xuất công nghiệp, cũng cho thấy trong nước ngầm hàm lượng Asen đã bắt đầu vượt tiêu chuẩn cho phép.

Asen thâm nhập vào cơ thể chủ yếu qua thực phẩm, nước uống và không khí. Trong nước uống, Asen không trông thấy được, không mùi vị, do đó nếu không có phương tiện thử, không thể phát hiện. Sự phát hiện người nhiễm Asen rất khó do những triệu chứng của bệnh phải từ 5 đến 15 năm sau mới xuất hiện. Người uống nước nhiễm Asen lâu ngày sẽ có triệu chứng đầu tiên như có các đốm sẫm mầu trên thân thể hay đầu các chi, đôi khi gây niêm mạc trên lưỡi hoặc sừng hóa trên bàn tay, bàn chân. Asen có thể gây ung thư gan, phổi, bàng quang và thận, gây bệnh tim mạch, cao huyết áp...

Nhân viên Phòng Phân tích Hóa - Quang phổ đang kiểm tra mẫu nước cho khách hàng.

Hiện nay, ở Hà Nội và một số vùng lân cận, nhiều hộ gia đình rất lo lắng nước sinh hoạt có nhiễm Asen và làm thế nào để nhận biết, cũng như cách xử lý nếu chẳng may nước không sạch. Nhiều hộ gia đình, nhất là ở các thành phố do không tìm hiểu kỹ nên đã sử dụng những loại bình lọc nước để hy vọng làm giảm bớt các tạp chất. Chưa kể, một số loại máy lọc nước hiện nay không những không lọc hết tạp chất mà còn làm tăng độ PH lên thêm nhiều lần. Ðây cũng là một nguyên nhân có thể gây bệnh nếu sử dụng nước có nồng độ PH cao.

Khi biết nước của gia đình bị nhiễm Asen trên mức cho phép, người dân có thể sử dụng các thiết bị đã được nghiên cứu và công nhận có khả năng lọc Asen như: bình lọc Asen trong nước sinh hoạt của Trường ÐH Khoa học Tự nhiên - ÐH Quốc gia Hà Nội.

Thiết bị này sử dụng đất sét, đá ong, đá son (li-mô-nít) đã được biến tính. Về cơ bản, bình lọc có cấu tạo như các bình lọc thông thường nhưng bộ cột lọc có tính năng ô-xy hóa và hấp phụ để giữ lại asen. Bình lọc có thể bằng i-nốc hoặc nhựa với hai ngăn. Ngăn thứ nhất chứa một cột hấp phụ làm từ các hạt đất sét, đá ong và đá son đã được biến tính nhiệt và biến tính nhiệt hóa. Khi nước chảy qua cột này, Asen và man-gan trong nước sẽ bị giữ lại, còn nước sạch chảy vào ngăn thứ hai để sử dụng.

Thiết bị lọc asen này đã được tổ chức UNICEF và Viện Khoa học công nghệ Việt Nam chứng nhận nồng độ asen sau khi xử lý là 3ppb, dưới mức tiêu chuẩn của Tổ chức Y tế Thế giới là 10 ppb.

Hoặc sử dụng mô hình bể lọc của Trung tâm Nước sinh hoạt vệ sinh môi trường nông thôn Hà Tây. Loại bể lọc này có thể tích 80 x 80 x 100 cm, trong đó có một lớp cát vàng hạt thô dày 50 cm, phía dưới là lớp cuội dày 10 cm để lọc; đồng thời phía trên có giàn phun mưa đơn giản bằng ống nhựa PVC có khả năng loại trừ được 90% Asen trong nước.

Ngoài ra, các nhà khoa học trong nước cũng đang nghiên cứu phương pháp mới do các nhà khoa học Ðức giới thiệu là sử dụng các loại rễ cây lau sậy sống trong bùn để xử lý nước thải chứa lưu huỳnh và Asen hoặc dùng dương xỉ để lọc Asen khỏi nước mặt.

Nguồn: nhandan.com.vn 26/9/2006