Tàn tật do thầy thuốc?

Tưởng rằng chỉ bó bột là xong...

Khi chúng tôi đến Bệnh viện đa khoa Thái Bình, đang là lượt điều trị của anh Mai Văn Tuấn, 35 tuổi, ở An Khê, Quỳnh Phụ, Thái Bình. Anh Tuấn kể: Một lần, do làm việc bất cẩn, anh bị cả hòn gạch rơi vào mu bàn tay, được bác sĩ xác định là gãy một đốt xương bàn tay. Tưởng rằng chỉ cần bó bột là xong, nhưng.... đến khi tháo bột, anh mới biết rằng mọi sự không đơn giản như vậy. Các ngón tay của anh trở nên cứng đơ khiến anh không thể gập bàn tay lại được. Hiện tại, anh đã điều trị phục hồi chức năng được 2 tháng, nhưng, mặc dù đã nghiến chặt hàm răng, nhưng những ngón tay thâm tím của anh chỉ khẽ động đậy, chẳng nhúc nhích được là bao.

Chưa bước vào phòng điều trị cho những bệnh nhân cứng khớp, chúng tôi đã nghe thấy những tiếng kêu đau đớn của một bệnh nhân nam. Đó là anh Đỗ Trọng Chỉnh, 28 tuổi, ở phường Bồ Xuyên, TP. Thái Bình, bị gãy xương cánh tay cách đây 4 tháng Theo anh Chỉnh, sau khi tháo bột, anh đã cố gắng tự tập luyện nhưng không có hiệu quả, khớp khuỷu tay bị cứng khiến cánh tay không thể gập lại được. Từ hai tháng nay, ngày nào anh cũng đến đây điều trị dưới sự hướng dẫn và tác động trực tiếp của bác sĩ. Tuy nhiên, mỗi khi bác sĩ kéo gấp khớp khuỷu tay lại, anh lại xuýt xoa kêu đau đớn. “Làm cái gì cũng ngượng nghịu, nhiều lúc vô ý vung mạnh tay là đau tái xanh mặt mày. Khổ nhất là những ngày trở trời, cánh tay đau nhức rụng rời, không làm được việc gì” - anh Chỉnh than.

Tật do thiếu chuyên môn?

Tình trạng cứng khớp sau điều trị chấn thương, nhất là gãy xương ngày càng diễn ra khá phổ biến. Chỉ tính riêng Khoa phục hồi chức năng, Bệnh viện đa khoa Thái Bình, mỗi năm có khoảng 300- 400 bệnh nhân tìm đến điều trị. Đó là chưa kể nhiều người do kinh tế khó khăn cộng thêm tâm lý cam chịu đã không đi điều trị và chấp nhận dị tật cả đời.

Đa phần các trường hợp bị cứng khớp như hai bệnh nhân kể trên hoàn toàn có thể tránh được nhờ các phương pháp phục hồi chức năng ngay từ khi bó bột. Tuy nhiên, đa phần các bác sĩ chỉ quan tâm đến việc làm liền xương mà xem nhẹ việc phòng ngừa tàn tật cho người bệnh. Vì vậy, người bệnh không được hướng dẫn hoặc chỉ được hướng dẫn một cách sơ sài về biện pháp quan trọng này. BS Phụng nhấn mạnh: “Đó là do sự thiếu trách nhiệm và thiếu kiến thức trong việc tiên lượng những nguy cơ có thể xảy ra sau điều trị. Khi thực hiện bó bột cho bệnh nhân gãy xương, nhiều bác sĩ thường bó chặt quá, bó rộng phạm vi cố định và để lâu (cho chắc chắn!) mà không nghĩ rằng hậu quả của nó. Ngoài tình trạng cứng khớp, bệnh nhân còn mắc chứng rối loạn vận mạch gây đau nhức mỗi khi thời tiết thay đổi”.

Bài học về tình trạng thiếu chuyên môn, thiếu tinh thần trách nhiệm của bác sĩ có thể thấy rõ qua việc hàng nghìn trẻ em xơ hoá cơ Delta, xơ cứng cơ tứ đầu đùi do kỹ thuật tiêm không chuẩn.

Theo thống kê của Bộ Lao động Thương binh và Xã hội, trong vòng 6 năm qua, số người tàn tật trong cả nước tăng tăng 0,29%. Ngoài nguyên nhân di truyền, tai nạn lao động nặng..., còn phải kể đến tác động của bác sĩ trong quá trình điều trị chấn thương. BS Lương Khánh Phụng lý giải: “Hiện nay, nhận thức của xã hội và ngành y về việc phòng ngừa tàn tật cho người bệnh trong điều trị còn đang bị xem nhẹ, nếu không muốn nói là bỏ quên”.

GS.TS Nguyễn Xuân Nghiên, Giám đốc Trung tâm phục hồi chức năng, Bệnh viện Bạch Mai, Hà Nội:

“Hiện tượng cứng khớp sau bó bột liền xương là hiện tượng thường xảy ra. Đó là do khớp bị cố định thời gian dài khiến việc lưu thông khí huyết giúp khớp chuyển động bị hạn chế. Để giảm bớt hiện tượng này, bệnh nhân cần được hướng dẫn tập luyện ngay từ khi còn bó bột, đặc biệt là sau khi tháo bột. Tuy nhiên hiện nay, kiến thức chuyên môn về phục hồi chức năng của đội ngũ y, bác sĩ cấp cơ sở vẫn còn nhiều hạn chế. Ngành y tế cần đào tạo chuyên sâu hơn nữa cho đội ngũ y, bác sĩ tuyến cơ sở”.

Nguồn: KH&ĐS Số 102 Thứ Sáu 22/12/2006