Suy tủy xương không rõ nguyên nhân: Cắt lách, ách bệnh

Sống từ tuyệt vọng

Khi mới 25 tuổi, Nguyễn Văn Hà (Nghệ An) thường xuyên thấy mệt mỏi, hoa mắt, hay chảy máu chân răng, chóng mặt, không lao động được. Khi đến Khoa Huyết học - Truyền máu, Bệnh viện Bạch Mai, Hà được chẩn đoán mắc bệnh suy tủy xương không rõ nguyên nhân, thiếu máu trầm trọng, hồng cầu chỉ ở mức trên 1 triệu. Khi biết tin này, bản thân Hà và gia đình điều choáng váng vì theo hiểu biết của họ, đó là bệnh nan y, vô phương cứu chữa. Theo đúng phác đồ điều trị, Hà được truyền máu kết hợp với dùng thuốc corticoid. Nhưng sau 6 tháng điều trị không hiệu quả, các bác sĩ quyết định tiến hành phẫu thuật cắt lách cho Hà. Gia đình Hà rơi vào tâm trạng tuyệt vọng vô cùng, nhưng “còn nước còn tát”, họ vẫn dồn tiền lo chi phí cho cuộc phẫu thuật. Sau phẫu thuật khoảng 2 tuần, Hà được cho ra viện với lời dặn phải định kỳ tái khám sau 3 – 6 tháng. Gia đình Hà thật bất ngờ khi thấy anh ngày càng hồi phục và trở lại cuộc sống bình thường. Hiện tại, Hà đã lấy vợ và có một bé trai kháu khỉnh, một thực tế mà cách đây 9 năm Hà không dám mơ tới. Các kết quả kiểm tra máu gần đây nhất cho thấy Hà đã phục hồi tốt, có thể trở về cuộc sống bình thường, hồng cầu đã tăng lên 4,3 T/l, bạch cầu là 8,8 G/l...

Đây là một trong hàng chục bệnh nhân suy xương tủy không rõ nguyên nhân đã được chỉ định điều trị bằng phương pháp cắt lách tại Khoa Huyết học - Truyền máu, Bệnh viện Bạch Mai. Theo thống kê, số lượng bệnh nhân bị suy tủy xương có xu hướng gia tăng trong thời gian gần đây, đứng hàng thứ 3 trong các bệnh về máu, sau ung thư máu và xuất huyết giảm tiểu cầu. Nếu năm 1997, mỗi năm bệnh viện tiếp nhận 695 bệnh nhân thì đến năm 1999 là 859. Hiện nay, mỗi năm bệnh viện tiếp nhận khoảng hơn 1000 lượt bệnh nhân, trung bình mỗi tháng là hơn 100 lượng bệnh nhân.

Rẻ tiền, hiệu quả

Suy tủy xương là bệnh nan y, tỷ lệ tử vong cao. Đây là trạng thái bệnh lý do mỡ hóa, xơ hóa hoặc vừa mỡ vừa xơ hóa tổ chức sinh máu của tủy xương dẫn đến giảm sản hoặc bất sản một, hai hoặc ba dòng tế bào máu ngoại vi. Có nhiều nguyên nhân gây suy tủy xương, trong đó có yếu tố môi trường (tia xạ, hóa chất, ngộ độc, dùng thuốc...). Tuy nhiên, cho đến nay, những hiểu biết về cơ chế bệnh sinh còn hạn chế, vẫn còn 60 - 70% các trường hợp suy tủy xương không rõ nguyên nhân. Do đó, vẫn còn nhiều phương pháp điều trị khác nhau như thuốc ức chế miễn dịch, cắt lách, ghép tủy xương... Tuy vậy, vẫn chưa có phương pháp nào đạt hiệu quả 100%. Phương pháp dùng thuốc ức chế miễn dịch bằng corticoid ít hiệu quả. Còn dùng cyclosporin A, ATG và ghép tủy đã đem lại hiểu quả tốt ở 60 – 70% trường hợp. Song, giá thành của các phương pháp này rất cao, chưa phù hợp với điều kiện kinh tế của đại bộ phận dân Việt Nam. Cụ thể, ghép tủy tiêu tốn hàng tỉ đồng và bệnh nhân phải dùng thuốc suốt đời; Dùng thuốc tiêm tốn vài chục triệu chỉ riêng một đợi điều trị và phải điều trị thành nhiều đợt đến suốt đời.

Cắt lách cho bệnh nhân suy tủy xương chưa rõ nguyên nhân đã được thự hiện ở một số nước trên thế giới và đạt kết quả tốt trên 50% các trường hợp. Đặc biệt, phương pháp này rất phù hợp với điều kiện kinh tế của đại bộ phận dân Việt Nam, chỉ khoảng 1 triệu đồng/lần phẫu thuật. Kết quả nghiên cứu trên 22 bệnh nhân suy tủy xương sau cắt lách của các bác sĩ tại Khoa Huyết học - Truyền máu, Bệnh viện Bạch Mai cho thấy, phương pháp này đã cải thiện tốt tình trạng thiếu máu, giảm nguy cơ chảy máu cho bệnh nhân. Sau 36 tháng, 54,5% các bệnh nhân đều phục hồi tốt, không phải truyền máu nhưng hồng cầu vẫn giữ ở mức ổn định, không có bệnh nhân nào bị biến chứng nhiễm trùng. Cắt lách đã làm tăng số lượng hồng cầu, huyết sắc tố, bạch cầu trung tính và số lượng tế bào tủy. Nếu sau phẫu thuật, bệnh nhân phục hồi tốt thì có thể trở về cuộc sống bình thường, không phải dùng thêm bất cứ loại thuốc nào. Điều đặc biệt, phương pháp này có thể áp dụng tại các cơ sở y tế... tuyến tỉnh.