Suy gan hại thận vì ngộ độc

Bệnh không loại trừ già, trẻ

Ngộ độc thức ăn thường được coi là “bệnh từ miệng” bởi nó liên quan đến việc ăn uống, tiêu hoá. Bệnh không loại trừ một ai, xảy ra ở bất kỳ độ tuổi nào. Tại Trung tâm chống độc (Bệnh viện Bạch Mai), ngày nào cũng có bệnh nhân bị ngộ độc thức ăn phải vào cấp cứu. Chỉ trong 6 ngày Tết Đinh Hợi, Trung tâm chống độc có 34 bệnh nhân thì có tới 12 bệnh nhân bị ngộ độc thức ăn (chiếm tới 35,5%). Những bệnh nhân này thường được các bác sĩ xử lý kịp thời, chỉ nằm viện 1 - 2 ngày. Tuy nhiên, không phải người nào bị ngộ độc thức ăn cũng tìm đến bệnh viện, bởi hầu hết các trường hợp chỉ đau bụng, đi ngoài nhiều lần rồi tự khỏi. Chỉ những trường hợp ngộ độc cấp tính nặng thì người ta mới đến bệnh viện.

Tại bệnh viện Nhi Trung ương, số bệnh nhi đến cấp cứu do ngộ độc thức ăn lại tăng, giảm theo mùa (tỷ lệ ngộ độc vào mùa hè luôn cao hơn các mùa khác). Theo PGS.TS Nguyễn Văn Lộc (Phó giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương), vào lúc giao mùa hoặc vào mùa hè nóng bức, trẻ bị tiêu chảy có thể chiếm tới 20 - 30% số bệnh nhi vào viện. Ngộ độc thức ăn ở trẻ thường nguy hiểm bởi sau vài lần tiêu chảy, trẻ bị mất nước rất nhanh; trường hợp nặng có thể truỵ tim mạch dẫn đến tử vong.

Nguy hiểm của ngộ độc thực phẩm là thường xảy ra đột ngột, nhiều người cùng mắc do ăn cùng một loại thức ăn. Ngộ độc do vi sinh vật xảy ra khi thức ăn lên men, bị nấm mốc, tuy vậy thường chỉ bị tiêu chảy chứ ít nguy hiển đến tính mạng. Ngộ độc do hoá chất (tồn dư thuốc bảo vệ thực vật trong rau quả, phẩm màu độc hại) nguy hiểm hơn nhiều, tuy rằng nôn ra, đi ngoài và sau đó có thể hết triệu trứng, nhưng ảnh hưởng của nó đến gan, thận thì rất lâu dài; nhiều trường hợp bị ung thư.

Cần để người bệnh nôn ra được

Tình trạng ngộ độc thức ăn nói chung xảy ra thường xuyên trong các khu dân cư (với biểu hiện phổ biến là tiêu chảy) mà nhiều người không đến bệnh viện. Biểu hiện đầu tiên của ngộ độc thức ăn thường là: người nôn nao, khó chịu, váng đầu, đau bụng… sau đó buồn nôn và nôn, đi ngoài nhiều lần, có thể vã mồ hôi lạnh. PGS.TS Nguyễn Thị Dụ, Giám đốc Trung tâm chống độc, Bệnh viện Bạch Mai, Hà Nội cho biết, khi bị ngộ độc cần để người bệnh nôn ra được. Cách tốt nhất là đặt người bệnh nằm nửa sấp (hơi nghiêng), đầu hơi cúi xuống. Nếu người bệnh có triệu chứng lạnh (chân tay lạnh, vã mồ hôi…) thì cần lau mồ hôi và ủ ấm. Có thể sử dụng than hoạt tính (loại tuýp như kem đánh răng pha với 120ml nước) cho người bị ngộ độc uống. Ngoài ra, nước đường cũng có tác dụng giải độc tốt. Tuy nhiên, sau đó người bệnh vẫn cần được đưa đến Trung tâm y tế gần nhất để các bác sĩ có cách xử trí hợp lí với từng loại ngộ độc, đảm bảo độc tố được thải hết ra ngoài cơ thể.

Theo PGS.TS Nguyễn Văn Lộc, trẻ bị ngộ độc thức ăn thường lẫn với triệu chứng rối loạn tiêu hoá. Các trường hợp này thường được truyền dịch, bù điện giải bằng cách cho uống Orezon. Các trường hợp ngộ độc thức ăn ở trẻ luôn phức tạp, đòi hỏi sự xử trí nhanh. Ở trẻ lớn thì gia đình có thể kích thích cho nôn ngay. Ngoài việc nhanh chóng xác định nguyên nhân khiến trẻ ngộ độc, gia đình nên chủ động đưa trẻ đến trung tâm y tế gần nhất để các bác sĩ có cách xử lý theo độ mất nước. Trường hợp nặng, các bác sĩ sẽ phải rửa dạ dày, tìm cách trung hoà chất độc để đảm bảo tính mạng cho trẻ.

Theo thống kê từ Cục ATVSTP, từ năm 2000 - 2006, đã có 174 vụ ngộ độc thực phẩm (NĐTP) tại các bếp ăn tập thể với 14.653 người mắc; 97 vụ NĐTP tại các khu công nghiệp, khu chế xuất với 9.898 người mắc; 58 vụ NĐTP trong các trường học với 3.790 cháu mắc và 2 cháu bị chết; 161 vụ NĐTP do thức ăn đường phố với 3.759 người mắc và 7 người chết. Riêng TP HCM có 113 vụ NĐTP với 7.688 người mắc và 7 người chết. Tại Hà Nội có 37 vụ với 370 người mắc và 2 người bị chết. Theo Tổ chức Y tế thế giới, chi phí cho bệnh nhân bị tiêu chảy do ngộ độc thức ăn ở Việt Nam lên đến 2.000 tỷ đồng mỗi năm.