Sự linh cảm của con người

Linh cảm hoàn toàn không phải là thần bí, nó dựa trên kinh nghiệm và tri thức mà chúng ta hoàn toàn không biết là mình biết. Với sự hỗ trợ của cảm giác, linh cảm của con người như một cái la bàn giúp ta ra những quyết định lớn, nhỏ khác nhau trong suốt cuộc đời.

Một “bàn tay bí ẩn” nào đó đã vào cuộc mỗi khi George Soros quyết định đầu cơ vào một hoạt động tài chính đáng gờm của ông ta. Ngay từ khi còn trẻ, Soros vẫn cho rằng con trai ông là một kẻ kiệm lời, xuất chúng và đấy là lý do vì sao ông đi đến quyết định chuyển dịch trên thị trường vốn quốc tế. Nhưng cậu con trai nhìn thấu lý do thực sự về những quyết định của người cha mình: “Cụ thay đổi vị trí của mình trên thị trường mỗi khi cảm thấy những cơn đau nhức nhối ở lưng”. Phải chăng cơn đau nhức nhối này là “tiếng nói” trong thâm tâm khi thì thể hiện ở dạ dày, khi thì ở sống lưng? Linh cảm đặc biệt tạo cho con người biết ghi nhận và đi đến những hành động lạ thường: năm 1759, ông Arthur Guinness đã thành lập doanh nghiệp của mình trên cơ sở một nhà máy bia bị bỏ hoang ở Dublin . Ông đã ký một hợp đồng thuê đất trường kỳ - 9.000 năm với giá 45 bảng một năm. Tại sao ông ta lại có một cảm giác chắc chắn đến như vậy?

Một lực lượng hùng hậu gồm các nhà tâm lý học, các chuyên gia thần kinh và chuyên gia nghiên cứu hành vi đã dày công nghiên cứu để giải mã khả năng mà trong dân gian gọi là sự “mách bảo của linh cảm”. Bằng các phương pháp thử nghiệm khôn ngoan, bằng các thí nghiệm sắc sảo và chụp điện não, các nhà nghiên cứu cố tìm cách làm rõ thế giới đầy bí ẩn của cái gọi là sự hiểu biết vô thức. Và họ luôn chứng kiến những kết quả hết sức bất ngờ. Thí dụ chỉ sau ít giây đồng hồ, các em học sinh đã có thể quả quyết nhận xét liệu thầy giáo có phải là người dạy giỏi không. Tại các cuộc “Speed - Dating - Partys” nơi những người độc thân chỉ có 6 phút để chọn người đối thoại với mình thì những người có quyết định chớp nhoáng thường ít bị thất vọng hơn so với những người cân nhắc, chọn lựa kỹ lưỡng. Thí nghiệm chọn tranh cũng tương tự, những người quyết định chóng vánh thường có những bức tranh vừa ý và treo lâu hơn tại nhà mình so với những người so đo chọn lựa.

Nhà tâm lý học Cornelia Betsch thuộc Đại học Heidelberg cho rằng, các nhà quản lý ái ngại không muốn thừa nhận quyết định của họ xuất phát từ linh cảm vì thế các nhà quản lý thường thuê các công ty tư vấn tìm nguyên nhân dẫn đến các quyết định có tính trực giác này của họ.

Đối với những việc mà các nhà kinh tế sẵn sàng chi trả hàng trăm nghìn euro thì bộ não ở mỗi con người luôn phải ra những quyết định miễn phí: sau khi sự việc diễn ra, người ta mới suy nghĩ vì sao đã quyết định như thế chứ không thể có quyết định nào khác. Sự tiến bộ kỹ thuật, sự nối mạng nền kinh tế trên thế giới đòi hỏi những người điều hành cỗ máy kinh tế hàng ngày, hàng giây phải có những quyết định nhanh chóng. Chỉ cần nhấn chuột, một nhà đầu tư có thể chuyển số tiền hàng tỉ tới thế giới tài chính hiện số. Thông thường những người tham gia các vụ này phải có những quyết định chớp nhoáng trong tích tắc mà lý trí không thể có dịp phát huy tác dụng đáng kể. Trong khi đó, một quyết định diễn ra trong khoảnh khắc lại có thể quyết định đến sự tồn vong của cả một hệ thống kinh tế.

Trong khi đó các ngành khoa học đóng góp rất hấp dẫn là nghiên cứu cơ sở về tâm lý học, sinh vật học phân tử và thần kinh học khi ra quyết định. Khi nào thì có sự hiện diện của lý trí, tỉ lệ vô thức là bao nhiêu? Chức năng của linh cảm phát huy đến mức độ nào? Khi nào người ta có thể tin tưởng vào sự linh cảm và khi nào linh cảm dẫn đến thất bại? Ba hợp phần của linh cảm là kinh nghiệm, tri thức và cảm xúc.

Gary Klein, nhà nghiên cứu về linh cảm của Mỹ ví quá trình này như hệ thống miễn dịch: Những quyết định nhỏ này dựa trên so sánh mẫu chứ không phải dựa vào việc phân tích. Trẻn em chưa có bao nhiêu kinh nghiệm bệnh tật. Nhưng chúng càng hay bị cảm cúm bao nhiêu thì hệ miễn dịch của chúng sẽ càng phản ứng tốt hơn bấy nhiêu.

Cuốn sách “Linh cảm - sự thông thái của cảm giác” kể lại việc các nhà khoa học bằng những phương pháp khoa học đầy hình ảnh và thí nghiệm quan sát con người trong quá trình ra quyết định. Theo đó người ta không thấy những quyết định hợp lý hay những quyết định có tính trực giác. Mọi quyết định hợp lý cũng là quyết định có tính trực giác vì chúng đều dựa vào một quá trình tư duy vô thức. Tác động của linh cảm trong nhiều lĩnh vực khác nhau của cuộc sống cho chúng ta thấy trí tuệ phản ứng như thế nào. Người bác sĩ ở phòng cấp cứu, người lính cứu hoả đang có mặt trong một cầu thang rực lửa, người thủ môn đang hoạt động trên sân cỏ, người môi giới trên sàn chứng khoán - tất cả những con người này đều sử dụng ít nhiều sự khác nhau tuỳ theo từng trường hợp cụ thể sức mạnh của linh cảm.

Từ nghiên cứu này khoa học đã phát triển một sự tổng hợp mới giữa tính hợp lý và linh cảm. Trong nhiều tình huống khác nhau của cuộc sống diễn ra hàng ngày, cho đến những tai hoạ đột ngột, linh cảm là điều có thể học được.

Linh cảm hoàn toàn không liên quan gì đến phép siêu hình hay một vấn đề trừu tượng, mà là sự mẫn tiệp trong cảm xúc của con người.