Sẽ đầu tư cho các sản phẩm công nghệ mang tầm quốc gia

- Thưa Thứ trưởng,Chương trình Sản phẩm quốc gia ra đời như thế nào?

- Bắt nguồn từ năm 2005, với mục tiêu giải quyết các vấn đề khoa học và công nghệ nhằm phát triển các sản phẩm cơ khí trọng điểm, Bộ Khoa học và Công nghệ đã triển khai các Dự án khoa học và công nghệ. Hiện nay đã thực hiện 4 Dự án và thu được một số kết quả bước đầu.

Trên cơ sở đó, Chính phủ chỉ đạo mở rộng đối tượng áp dụng sang sản phẩm của các ngành, lĩnh vực khác. Từ 2007, Bộ đã bắt tay xây dựng “Chương trình Sản phẩm Quốc gia” để trình Chính phủ.

- Nó có gì khác so với các chương trình KHCN trọng điểm thông thường ?

- Chương trình này sẽ tập trung nghiên cứu, phát triển công nghệ nhằm phục vụ cho việc sản xuất một số sản phẩm hoặc một số nhóm sản phẩm chủ lực đã được xác định trong chiến lược phát triển kinh tế của đất nước. Sản phẩm tạo ra mang tầm quốc gia, có khả năng nâng cao trình độ công nghệ sản xuất một số ngành, lĩnh vực, tạo chuyển biến cơ bản về năng suất, chất lượng ở một số ngành kinh tế quan trọng. Qua đó, sẽ hình thành những tập thể nghiên cứu mạnh, góp phần đào tạo những cán bộ nghiên cứu đầu ngành, các Tổng công trình sư, điều mà ta còn rất ít hoặc chưa có.

- Chương trình đã thực hiện đến đâu, thưa ông?

- Cho đến nay, Bộ đã xây dựng xong tiêu chí xác định sản phẩm quốc gia và lựa chọn được Danh mục giai đoạn 1 gồm 23 nhóm sản phẩm quan trọng, trong đó công nghiệp có 12, nông nghiệp có 8 và y tế có 3.

Trước mắt, chúng tôi đang tiến hành lựa chọn khoảng từ 3-4 sản phẩm có triển vọng nhất để kịp thực hiện các thủ tục cần thiết để đưa vào thực hiện trong kế hoạch năm 2008.

- T hứ trưởng có thể nêu vài ví dụ về sản phẩm được chọn?

- Một ví dụ là chế tạo các thiết bị cơ khí thuỷ công, tua bin nước, máy phát điện, máy điều tốc, hệ thống điều hành tổ máy thủy điện công suất 6 MW cho các nhà máy thủy điện có công suất từ 20MW đến 50 MW . Hiện nay thiết bị lắp cho các nhà máy thủy điện hầu hết phải nhập khẩu, chi phí ngoại tệ lớn. Mà theo quy hoạch phát triển ngành điện, đến năm 2010 sẽ có 64 dự án thủy điện nhỏ, công suất 2-30MW. Nếu như nhập khẩu, chúng ta mất 180 -200 USD/kW, trong khi giá sản xuất trong nước chỉ khoảng 150USD/kW, như vậy mỗi nhà máy sẽ tiết kiệm hàng triệu USD cho đất nước.

Hay sản phẩm cần trục chân đế cỡ lớn. Nhu cầu hiện nay với thiết bị nâng hạ là rất lớn, mỗi năm nước ta nhập khẩu từ 250 đến 300 chiếc. Giá cần trục chân đế của Trung Quốc là 3,9 triệu USD, nếu sản xuất thành công trong nước, giá dự kiến 2,7 triệu USD, như vậy mỗi chiếc sẽ tiết kiệm 1,2 triệu USD và tổng số tiền tiết kiệm sẽ là hàng chục triệu USD.

Hoặc máy chụp X-quang: theo Bộ y tế, máy X-quang cho y tế tuyến huyện và tỉnh hiện nay thiếu và cần trang bị lại hàng nghìn chiếc mỗi năm. Máy nhập khẩu có giá đến hàng triệu USD, sản xuất được sẽ tiết kiệm ngoại tệ nhập khẩu, thậm chí hướng tới xuất khẩu.

Như vậy, các sản phẩm lựa chọn đều được tạo ra từ kết quả của các chương trình nghiên cứu khoa học và công nghệ ở trong nước, có triển vọng tạo ra thị trường tiêu thụ lớn, có thể sản xuất phục vụ nội địa, tiến tới xuất khẩu, tạo ra giá trị gia tăng lớn,

- Khó khăn của các sản phẩm khoa học công nghệ thường là đầu ra. Vậy các sản phẩm quốc gia sẽ ra thị trường bằng cách nào?

- Đây là nhiệm vụ mà tới đây Bộ KH&CN sẽ phải làm việc với các bộ liên quan, nghiên cứu để đề xuất, tham mưu cho Chính phủ ban hành những cơ chế, chính sách phù hợp trong việc hỗ trợ nghiên cứu, chế tạo và ứng dụng sản phẩm.

- Các nước trong khu vực đã có những bài học thành công nào trong việc này?

- Chính phủ Hàn Quốc đã xây dựng chương trình G7 thực hiện trong 10 năm (1992-2001) và đã lựa chọn được danh mục 18 loại công nghệ và sản phẩm. Để thực hiện Chương trình này, Chính phủ đã giao Bộ KHCN Hàn Quốc chủ trì huy động 7 Bộ ngành tham gia, tập hợp 4.400 viện, trường với 34.000 lượt các nhà khoa học, chuyên gia trong nước và quốc tế thực hiện. Chỉ trong 10 năm, nước này đã có một loạt công nghệ và sản phẩm rất mới, chiếm lĩnh thị trường thế giới, như màn hình tinh thể lỏng, điện thoại di động, mạch tích hợp, tự động hóa... . Cần nói thêm rằng Chương trình này đã được đầu tư 3,5 tỷ USD (trong đó 44% là kinh phí hỗ trợ của nhà nước). Đây là điều mà ta có thể học tập được.