Sâu chít

Chít là cây thân thảo, sống nhiều năm, cao 2 - 3m, thường mọc ở vùng đồi núi, ven rừng khắp Việt Nam. Cây ưa sáng. Lá dài 30 - 60cm hình mũi mác rộng bản, có thể dùng để gói bánh tro. Cụm hoa lớn ở ngọn thân, dài 30 - 60cm, phân nhiều nhánh nhỏ và mảnh, thường được bó lại làm chổi quét vôi, quét nhà (chổi đót). Vào các tháng cuối năm, đi tìm những cây Chít có lá ngọn không phát triển thì trong thân thường có sâu Chít. Người ta chặt cách ngọn khoảng 40 - 50cm, chẻ ra sẽ thấy sâu Chít màu trắng ngà, dài khoảng 4 - 6cm, bề ngang khoảng 5 - 6mm, nhìn rõ 4 đôi chân bụng, trông như con tằm (hình 2).

Theo TS P. A. Tuấn (2006), sâu Chít ở giai đoạn cuối của ấu trùng chứa 75% nước. Sâu Chít khô chứa 31% lipid, 30,83% protid; có 17 axit amin, trong đó 7/8 loại cần thiết cho cơ thể; có 10 axit béo, trong đó có loại axit béo không no chiếm 58,37%; nhiều nguyên tố vi lượng như K, Ca, Cu, Fe, Zn, Mn, Br… các thí nghiệm sinh học đã chứng minh sâu Chít có giá trị bồi dưỡng cơ thể, phục hồi chức năng tạo máu, đáp ứng miễn dịch đặc hiệu và không đặc hiệu, phục hồi sức khoẻ cho chuột sau chiếu xạ. Cho chuột thí nghiệm ăn liên tục 40 ngày với liều 0,25g/ 100g thể trọng, sâu Chít có tác dụng cải thiện chức năng sinh sản của chuột bình thường và chuột đã gây suy giảm chức năng này bằng nhiệt và bằng stress. Chưa phát hiện được độc tính cấp và bán trường diễn.

Trong dân gian, người ta gọi sâu Chít là “Đông trùng hạ thảo Nam ” và cũng dùng như Đông trùng hạ thảo, mặc dù nó không có liên quan gì đến Đông trùng hạ thảo thật. Khi khai thác, con sâu Chít vẫn đang sống, không có phần “Thể quả” (bộ phận sinh sản mang bào tử) của nấm ký sinh như Đông trùng hạ thảo (Xem TSK, 350, ngày 15.2.2008). Để tránh nhầm lẫn, ta cứ nên gọi nó là sâu Chít.