Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ năm, 29/01/2015 19:58 (GMT+7)

Sáng kiến giúp tăng giá trị quả vải

Nguyễn Xuân Tình (SN 1977), hiện đang là Phó Hiệu trưởng Trường tiểu học xã vùng cao Tân Sơn - Lục Ngạn. Sinh ra và lớn lên ở xã Tiên Lục - Lạng Giang nhưng sau khi tốt nghiệp sư phạm Sinh, khoá 18 - Trường Cao Đẳng sư phạm Bắc Giang, anh được phân về công tác ở huyện Lục Ngạn.

Lập nghiệp trên vùng đất vải thiều, ngoài việc phấn đấu cho sự nghiệp sư phạm, anh Tình còn luôn trăn trở với bà con nông dân trong việc tìm đầu ra tiêu thụ cho quả vải. Vì thế tranh thủ những vụ nghỉ hè rảnh rỗi, hơn chục năm qua, anh đã tham gia thu mua vải thiều sấy khô để mang đi tiêu thụ. Cũng nhờ trực tiếp tham gia sấy vải và tiêu thụ quả vải, anh Tình nhận thấy, thời gian thu hoạch quả vải thiều chỉ diễn ra trong vòng chưa đầy 2 tháng nên áp lực tiêu thụ rất lớn.

Ngoài việc tiêu thụ vải thiều tươi – cân hàng hoa, thì kênh tiêu thụ vải thiều sấy khô cũng góp phần quan trọng điều tiết thị trường. Tuy nhiên trong khâu sấy vải khô, do phải đảo vải sấy trên lò nên tỷ lệ quả vải bị dập vỡ khá lớn (thường 50 kg vải sấy bị dập vỡ mất 1kg), chất lượng quả vải sấy không đồng đều và khi sấy xong, chủ lò phải thuê mất rất nhiều lao động trong việc phân loại quả mới mang tiêu thụ được… . Chính vì thế mà tổng chi phí cho hoạt động sấy vải thiều khô tăng lên, tạo áp lực tăng giá thành sản phẩm.

Để khắc phục những hạn chế trên, từ vụ thu hoạch vải năm 2008, Nguyễn Xuân Tình đã bắt tay vào việc nghiên cứu chế tạo máy sàng đa năng phân loại quả vải. Ý tưởng đã có, nhưng công việc chế tạo máy đối với một giáo viên dạy môn sinh học thì không hề đơn giản. Mất nhiều đêm thức trắng nghiên cứu, rồi thuê thợ hàn về trực tiếp gia công từng công đoạn của máy ngay tại lò sấy trong suốt một vụ vải. Có lúc tưởng như đã thất bại, bởi quá trình chế tạo cứ rỡ tung máy ra rồi lại hàn lại. Tốn kém tiền của đã đành nhưng có 5 – 6 thợ hàn nghĩ rằng chiếc máy không thể vận hành được đã bỏ cuộc, nhưng rồi cuối cùng máy sàng đa năng phân loại quả vải cũng được chế tạo thành công.

Máy gồm có ba phần: Phần 1 là khung máy; phần 2 gồm là 3 chiếc sàng có kích cỡ mắt sàng của mỗi chiếc khác nhau, cùng một phễu đổ vải thiều vào và ba phễu hứng sản phẩm ra; phần 3 hệ thống chuyển động gồm một động cơ điện 1,5 KW gắn với trục chuyển động cứng có khớp nối mền. Nguyên tắc hoạt động của máy dựa trên nguyên tắc rung và lắc (như người sàng sẩy), khi cắm động cơ điện vào 3 sàng vừa rung vừa lắc. Theo đó, một sản phẩm vải thiều đưa vào phễu đầu vào sẽ cho ra 4 loại sản phẩm: thứ nhất quả vải to tròn đều loại 1, thứ 2 quả nhỏ hơn loại 2, thứ 3 là cỡ quả nhỏ nhất; còn phần loại ra thứ 4 là phế phẩm gồm cuống quả vải, lá vải và những quả vỡ.

Anh Tình cho biết, cái khó để máy hoạt động hiệu quả là hệ thống sàng phải vừa rung vừa lắc, mắt sàng phù hợp với kích cỡ của quả vải ở địa phương và đặc biệt là những mối hàn khi máy hoạt động phải bền, đẹp.

Sản phẩm vải thiều đưa vào máy sàng đa năng phân loại vải là quả vải đã được sấy sơ bộ. Ba sản phẩm vải thiều được phân loại ở đầu ra của máy sàng được hứng vào các bao lưới, sau đó tiếp tục đưa lên sấy khô hoàn toàn. Việc sử dụng bao lưới trong sấy vải thiều khô cũng là sáng chế quan trọng của anh Tình nhằm bảo đảm cho quá trình sấy nhanh, chất lượng cùi quả vải khô đồng đều, đỡ nhiều công đảo vải trên lò sấy cũng như công đóng sản phẩm vào bao bì, hạn chế tối ưu vải thiều bị cháy và dập vỡ ở công đoạn sấy vải khô hoàn toàn. Vì khi vải thiều đã được phân loại cho vào bao lưới đưa lên lò sấy tiếp, thợ sấy vải khi chỉ cần cầm đầu bao lưới lật ngược lại là xong là đã đảo vải xong. Thao tác này vừa nhanh, vải lại được đảo khô đều và hạn chế cơ bản tình trạng đảo quả vải còn sót lại như đảo thủ công dẫn đến cháy hoặc giẫm chân vào làm vỡ vải.

Ông Bùi Văn Tiệp, chủ lò sấy vải thiều khô vụ vải năm 2014 cho biết; Từ vụ vải năm 2008 đến nay, tôi đã sử dụng chiếc máy sàng đa năng phân loại quả vải cùng công nghệ sấy vải bằng bao lưới do anh Tình sáng tạo.

Thực tế với công suất hoạt động của máy sàng đa năng phân loại quả vải làm việc trong một giờ đã bằng cả 30 nhân công lao động thủ công nhặt vải vất vả trong thời gian cả ngày. Hơn nữa việc sử dụng bưới lưới để sấy vải, số lượng quả vải sấy bị hỏng vì sấy quá lửa và dập vỡ giảm đáng kể. Mặt khác chất lượng quả vải sấy đẹp và đồng đều được khách hàng ưa chuộng nên khi mang vải thiều đi tiêu thụ không bị tư thương ép giá, và luôn bán được giá cao.

Xem Thêm

Tin mới

VUSTA tổng kết 15 năm triển khai Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS
Ngày 12/11/2026, tại Quảng Ninh, Ban Quản lý dự án VUSTA - Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS tổ chức tổng kết dự án giai đoạn 2024-2026, đồng thời nhìn lại toàn bộ chặng đường hoạt động giai đoạn 2011-2026. Sự kiện đánh dấu 15 năm VUSTA đóng vai trò là cầu nối chiến lược, gắn kết cộng đồng cùng hệ thống y tế công của Việt Nam trong công tác phòng, chống dịch bệnh.
Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38: Lần đầu tiên trao 02 giải Đặc biệt, ghi nhận 312 đồ án dự thi
Sáng 15/11, tại Hà Nội, Lễ trao Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38 năm 2026 được tổ chức nhằm vinh danh những đồ án xuất sắc thuộc lĩnh vực Kiến trúc - Xây dựng. Mùa giải năm nay ghi nhận số lượng tham dự cao kỷ lục với 312 đồ án đến từ 29 trường đại học trên cả nước. Đặc biệt, lần đầu tiên trong lịch sử 38 năm tổ chức, Giải thưởng trao hai giải Đặc biệt cho những đồ án có chất lượng nổi bật.
Bắc Ninh: Hội thảo Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ
Ngày 12/11, Liên hiệp các Hội Thành phố đã phối hợp Cục Sở hữu trí tuệ- Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Hội thảo “Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ thúc đẩy hoạt động nghiên cứu phát triển và đổi mới sáng tạo trong các trường đại học, cao đẳng trên địa bàn Thành phố Bắc Ninh”.
Đắk Lắk: Phát huy giá trị rừng và biển trong phát triển kinh tế xã hội của tỉnh
Việc hợp nhất tỉnh Đắk Lắk và tỉnh Phú Yên đã hình thành một không gian phát triển mới, kết nối vùng cao nguyên với duyên hải, kết nối đại ngàn với Biển Đông. Đây không chỉ là sự thay đổi về địa giới hành chính mà còn mở ra cơ hội tổ chức lại không gian phát triển, khai thác và sử dụng hiệu quả hơn các nguồn lực tự nhiên, văn hóa và con người.
Đẩy mạnh giáo dục STEM, tạo nền tảng phát triển nhân tài khoa học và công nghệ tại An Giang
Ngày 12/11, Liên hiệp Hội Việt Nam phối hợp với Liên hiệp Hội tỉnh An Giang tổ chức Hội thảo “Đẩy mạnh giáo dục STEM để phát triển nhân tài khoa học và công nghệ tỉnh An Giang”. Hội thảo có sự tham dự của lãnh đạo Liên hiệp Hội Việt Nam, đại diện Liên hiệp Hội các tỉnh, thành phố, các cơ quan sở ngành đại phương, trường đại học, cán bộ quản lý giáo dục và đông đảo thầy cô giáo trên địa bàn tỉnh.
Nhà văn hóa Lê Hồng Dương với hành trình gìn giữ di sản Kinh Bắc
Nhân dịp kỷ niệm Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), sáng 12/12 tại Hà Nội, Viện Nghiên cứu, Bảo tồn và Phát huy Văn hóa Dân tộc (trực thuộc Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam) đã phối hợp với Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam tổ chức hội thảo khoa học với chủ đề “Nhà văn hóa Lê Hồng Dương với Di sản văn hóa dân tộc”.