Rubella gây dị dạng thai
Biểu hiện kín đáo
Rubella là một bệnh lây, có khả năng phát triển thành dịch lớn, do Rubivirus gây ra. Triệu chứng lâm sàng của bệnh thường kín đáo, ít có biểu hiện toàn thân hoặc chỉ xảy ra thoáng qua (sốt nhẹ, đau cơ xương khớp, nổi hạch cổ, nổi ban từ mặt lan xuống thân, chân tay trong vòng 24 giờ). Nguồn bệnh là những bệnh nhân mắc Rubella có triệu chứng lâm sàng hoặc không. Ở những bệnh nhân này, virus có mặt ở họng từ 7 - 10 ngày trước khi nổi ban và kéo dài tới 10 - 15 ngày sau khi xuất hiện ban. Vì vậy, việc cắt ly nguồn bệnh gặp khó khăn, không mang lại hiệu quả mong muốn. Virus dễ phát tán trong không khí, vì thế khó kiểm soát được sự lan truyền của bệnh. Ngoài ra, nguồn bệnh còn là các trẻ sơ sinh mắc bệnh Rubella bẩm sinh với nguy cơ lây sang người tiếp xúc rất lớn bởi thời gian đào thải virus của bệnh nhân ra không khí kéo dài tới 4 - 6 tháng.
Bệnh nói chung lành tính, nhưng đặc biệt nguy hiểm với phụ nữ đang ở độ tuổi sinh nở, đang mang thai. Ngoài các biến chứng chung có thể gặp cả ở hai giới (viêm đa khớp, ban xuất huyết, giảm tiểu cầu, viêm não - màng não), bệnh còn có nguy cơ cao gây sảy thai, thai sinh non, gây dị dạng thai và bệnh Rubella bẩm sinh. Theo một số thống kê, 10% thai phụ bị nhiễm Rubella sinh con có dị dạng. Tỷ lệ trên có thể cao hơn do sự phát triển dị tật muộn, đặc biệt là các dị tật nhỏ ở sâu trong các phủ tạng. Tỷ lệ dị thai còn thay đổi theo thời gian bị nhiễm bệnh trong thai kỳ: nếu nhiễm bệnh từ 0 đến 8 tuần đầu của thai kỳ thì tỷ lệ bị dị dạng có thể tới 82%, trong 9 - 12 tuần là 52%, trong 13 - 20 tuần là 16%... Các loại dị dạng thường gặp là ở mắt (đục nhân mắt, tật nhỏ nhãn cầu, thiên đầu thống, mờ đục giác mạc); ở tai (điếc hoàn toàn hoặc một phần); ở thần kinh (tật đầu nhỏ hoặc chậm phát triển trí tuệ)…
Hiếm gặp tai biến do văcxin Rubella
Có thể chủ động phòng bệnh hiệu quả bằng tiêm văcxin (97% có miễn dịch sau tiêm phòng). Miễn dịch bền và ổn định, nên không cần đặt vấn đề tiêm nhắc lại. Do nguy cơ chính của bệnh nhằm vào nữ giới, nên kế hoạch tiêm phòng nhằm chủ yếu vào giới nữ sắp bước vào giai đoạn dậy thì, đang ở giai đoạn sinh nở.
Nói chung, các nguy cơ tai biến do các thành phần của văcxin và xảy ra ở các trường hợp có cơ địa dị ứng. Thực tế cho thấy, nguy cơ mắc một bệnh truyền nhiễm cao hơn hẳn và nguy hiểm gấp bội so với nguy cơ hạn hữu bị tai biến do tiêm chủng. Văcxin Rubella được sử dụng hiện nay là loại virus RA 27/3 sống đã được làm giảm độc lực. Đây là loại chủng được dùng phổ biến nhất do khả năng tạo miễn dịch bền, chống tái nhiễm virus và hiếm có tác dụng phụ. Virus giảm độc lực có thể vào máu và bài tiết qua họng hầu, nhưng khối lượng không đủ lớn để truyền bệnh.
Các tác dụng phụ gây ra do tiêm văcxin Rubella nói chung là lành tính. Thường gặp là phản ứng tại chỗ với cảm giác đau ở vị trí tiêm trong 24 giờ đầu và hết nhanh. Có thể xảy ra các phản ứng toàn thân như sốt, nổi hạch, đau họng, đau đầu.
Văcxin Rubella chống chỉ định khi đang mang thai. Khi quyết định tiêm chủng văcxin này, phải sử dụng biện pháp tránh thai (một cách hiệu quả) một tháng trước khi tiêm và 2 tháng tiếp theo sau đó. Do là một loại văcxin sống giảm hoạt lực, nên văcxin cũng có thể gây ra tình trạng nhiễm virus toàn thân lành tính. Tuy nhiên, các bệnh nhân có triệu chứng suy giảm miễn dịch, có thể gặp nguy cơ biến chứng nặng.
Công nhân nhập viện sau khi tiêm văcxin ngừa Rubella đã tử vong
Ngày 5/6, 6 công nhân làm việc tại khu công nghiệp Tân Bình tiêm văcxin ngừa sởi, quai bị và rubella phải nhập viện. Trong đó, bệnh nân Huỳnh Thị Kim Hoa, 20 tuổi, là công nhân, nhập viện tại bệnh viện Gia Định vào lúc 10 giờ sáng trong tình trạng ngưng thở.
Theo bác sĩ Đỗ Hoàng Giao, Giám đốc Bệnh viện Gia Định (TP HCM) sau khi chích ngừa văcxin ngừa bệnh sởi - quai bị và rubella khoảng nửa giờ đồng hồ thì cô Hoa kêu mệt, mọi người nhanh chóng đưa cô vào Trung tâm y tế Phú Nhuận. Trên đường đi, cô Hoa ngưng thở và rơi vào hôn mê nên bác sĩ đã cấp cứu chuyển lên bệnh viện nhân dân Gia Định. Kết quả hội chẩn từ các bệnh viện 115, Chợ Rẫy cho thấy, cô Hoa bị xuất huyết não do vỡ dị dạng mạch máu não (tiên lượng nhiều và rộng), từ đó dẫn đến hôn mê và ngưng thở. Đến 9 giờ sáng 8/6 bệnh nhân Hoa đã tử vong.
Nguồn: Khoa học & Đời sống, số 47, 14/6/2007, tr.9
