Rau ngổ dại cùng cậu học trò vùng quê sang Thụy Điển

Triệu Tiến Chuẩn, sinh ra trong một gia đình mà bố mẹ quanh năm lam lũ với ruộng đồng, đã sớm phải chứng kiến những nỗi khổ từ sự ô nhiễm môi trường. Ý tưởng dùng cây ngổ dại là kết quả của sự ấp ủ, trăn trở từ chính thực tế quan sát mức độ ô nhiễm ao làng ở quê em, làng La Dương, xã Dương Nội, huyện Hoài Đức.

Nguyên nhân của tình trạng ô nhiễm nguồn nước ở La Dương là do làng phát triển mạnh nghề chăn nuôi, nấu rượu và hoạt động của các doanh nghiệp sản xuất phèn chua, sản xuất len. Lượng nước thải trực tiếp, không qua xử lý của những hoạt động trên đã gây ô nhiễm trầm trọng ao làng.

Do vậy, một câu hỏi cứ ám ảnh trong đầu Chuẩn: Tại sao với nguồn nước ao ô nhiễm làm tôm, cua, cá chết hàng loạt...rau muống và bèo Nhật Bản cũng không sống được, thì rau ngổ lại ngày càng phát triển và nước ở đó ngày càng trong hơn? Chuẩn bắt đầu manh nha ý định tìm tòi nghiên cứu hiện tượng này để những mong góp phần cải tạo ô nhiễm môi trường của ao làng.

Giữa lúc ấy, thông tin về cuộc thi " Cải thiện việc sử dụng nguồn nước" dành cho lứa tuổi học sinh do SIDA tài trợ, đến với Chuẩn nhờ tình cờ đọc trên báo Khoa học và Đời sốngdo người chú mang về.

Chuẩn nghĩ đây là cuộc thi rất bổ ích, có ý nghĩa thiết thực, và là cơ hội được mang kiến thức khoa học bấy lâu nay tích luỹ được qua thầy cô, sách vở, bạn bè ứng dụng vào vấn đề bảo vệ nguồn nước đang bị ô nhiễm trầm trọng của làng quê mình. Nhà không có đồ dùng thí nghiệm, nên nhiều chai, lọ nhựa, thủy tinh đã được Chuẩn đi xin và huy động trong gia đình rồi tự tạo phương tiện để nghiên cứu.

Bà Hoà, mẹ của Chuẩn, nhớ lại: Đến giờ tôi vẫn chưa hết bất ngờ. Ngày ngày, thấy cháu say sưa với đống chai, lọ, cấy trồng rau ngổ, rồi san san, múc múc nước ao, vợ chồng tôi rất thương con. Chúng tôi bảo nhau, mình phải chịu khó lao động lấy tiền cho con ăn học và động viên con cố gắng học hành, chứ đâu có nghĩ con mình nhận đựơc giải thưởng quốc tế từ việc "tự mày mò làm khoa học" này.

Nhưng Triệu Tiến Chuẩn đã thành công. Kết quả quan sát, ghi chép, đo đạc mấy tháng liên tục và sau này bằng các thiết bị kiểm chứng hiện đại đều khẳng định đánh giá ban đầu của Chuẩn là chính xác. Mức độ ô nhiễm của ao làng em ngày càng giảm: nồng độ COD (nồng độ ô xy hoá hoá học) từ 434,6mg/l xuống còn 120,6 mg/l; nồng độ POD (nồng độ ô xy hoá sinh hóa) từ 380mg/l xuống còn 79mg/l.

Để kiểm chứng chắc chắn bằng khoa học, Chuẩn lấy mẫu nước đầu nguồn ao làng và cuối nguồn của ao trồng rau ngổ làng mình và nhờ một người bạn của anh rể làm ở Viện Hóa học quân đội phân tích hộ. Kết quả cho thấy đúng như nhận định bấy lâu nay của Chuẩn.

Từ đó, Chuẩn đề xuất giải pháp tổng thể làm giảm thiểu ô nhiễm nguồn nước của làng là hạn chế ô nhiễm ngay từ nơi phát sinh như xây hầm Biôga, áp dụng mô hình VAC; ngăn chặn nạn vứt rác bừa bãi xuống ao; sử dụng thực vật địa phương là cây ngổ dại để giảm thiểu ô nhiễm nguồn nước.

Với giải Nhất, Chuẩn được mời mang cây ngổ dại sang Thụy Điển để tham dự cuộc thi về nguồn nước thế giới dành cho lứa tuổi học sinh (SJWP) cùng với đại diện của 26 nước khác.

Chuẩn tâm sự: "Cây ngổ có sẵn trong tự nhiên, dễ trồng, phát triển mọi thời điểm trong năm và gần gũi với bà con nông dân. Em mong là rồi đây, công trình nghiên cứu của mình được ứng dụng trên diện rộng, góp phần giảm thiểu ô nhiễm nguồn nước không chỉ ở làng quê em mà khắp mọi miền Tổ quốc và cả những nước có khí hậu nhiệt đới".

Nguồn: www.nhandan.com.vn 12/8/2004