Rau má chống nhiễm trùng, chống độc, giải nhiệt

Phân bố và sinh thái:Rau má phân bố ở nhiều nơi trên thế giới. Ở nước ta, nó mọc hoang khắp nơi, thường gặp ở các bãi cỏ, bờ ruộng, ven suối, quanh các làng bản.

Chế biến làm thực phẩm: Rau má đã được nghiên cứu nhiều ở nước ta và cả trên thế giới, vì những đặc tính quý giá của nó. Tại nước ta, rau má được sử dụng rất phổ biến. Nó thường được coi là rau chống đói và loại rau lành.

Nhân dân ta thường dùng rau má để ăn sống, muối dưa, luộc chín hoặc nấu canh ăn.

Rau má có thể dùng nấu canh với thịt nạc hoặc tép hay cá lóc. Người ta đã phân tích thành phần hóa học của rau má, tính theo g%: nước 88,2, protid 3,2, glucid 1,8, cellulose 4,5; theo mg%: calcium 229, phosphor 2, sắt 3,1, β - caroten 1.300, vitamin B1 0,15 và vitamin C 37.

Sử dụng làm thuốc: Rau má cũng là một vị thuốc thông dụng. Nó có vị ngọt tính mát, có tác dụng chống nhiễm trùng, chống độc, giải nhiệt và lợi tiểu. Thường được chỉ định dùng trị: đau gan mật, bệnh sởi; sổ mũi, viêm hạnh nhân, đau họng, viêm khí quản; bệnh đường tiết niệu và sởi; ngộ độc lá ngón, nấm độc, thạch tín (arsenic). Dùng ngoài trị rắn cắn, mụn nhọt, ngứa lở và vết thương.

Rau má xay nhuyễn vắt lấy nước cốt, pha với nước dừa xiêm là một thứ nước giải khát rất bổ. Ở các thành phố và các thị xã, thị trấn, người ta thường sử dụng nước rau má dưới dạng nước sinh tố như các thứ quả cây. Nhân dân ta thường dùng rau má trong các trường hợp:

- Giải nhiệt, làm xuất được chứng nóng nảy bứt rứt trong người, trị trẻ em nóng sốt dữ dội, lên kinh phong (trong uống, ngoài xoa), chữa ngứa lở mụn nhọt, làm cho đỡ sưng, đỡ đau (uống trong, đắp ngoài).

- Giải độc, do ăn nhầm phải lá ngón, nấm độc, thạch tín hoặc do say khoai mì, dùng 250 g rau má và rễ rau muống biển 250 g, giã nát, hòa nước sôi uống.

- Cầm máu như chảy máu chân răng, chảy máu cam, thổ huyết, đi tiểu ra máu, đi ngoài ra máu vì bệnh kiết lỵ, phụ nữ bị băng huyết. Thường dùng rau má 30 g, cỏ nhọ nồi và lá trắc bá, mỗi vị 15 g, sao, sắc nước uống.

- Trị lỵ cấp tính: Dùng một nắm rau tươi rửa sạch thêm ít hạt muối, nhai kỹ nuốt nước hoặc có thể giã nát vắt nước cho uống.

- Trị ho, giã cây tươi lấy nước dịch uống hoặc sắc nước uống.

- Trị khí hư bạch đới, đàn bà, con gái đau bụng kinh, dùng rau má phơi khô làm thành bột uống, mỗi sáng dùng 2 muỗng cà phê bột.

- Viêm hạnh nhân, dùng rau má tươi, giã nát nhuyễn lấy nước cốt, hòa ít giấm, nuốt từ từ.

- Trị đái buốt, đái dắt, dùng rau má tươi giã nhuyễn, lấy nước cốt uống.

- Làm thuốc lợi sữa, có thể ăn tươi hoặc luộc ăn, nếu luộc thì phải dùng cả nước luộc mới có tác dụng. Có người dùng cho bò sữa ăn để cho bò thêm sữa.

Người ta đã chế rau má thành những dạng thuốc làm vết thương mau lành da, liền sẹo… để chữa các vết thương phần mềm.

Tuy nhiên, đối với những người tỳ vị hư hàn, thường đi đại tiện lỏng thì không nên dùng nhiều vì rau má có tính mát lạnh.