Quy trình phòng trừ tổng hợp cây trinh nữ thân gỗ Mimosa pigra L. ở Việt Nam

Tiến bộ kỹ thuật

- Tác giả gồm: TS. Nguyễn Hồng Sơn, PGS.TS. Phạm Văn Lầm, TS. Nguyễn Trường Thành, ThS. Trần Văn Mùi, ThS. Phạm Hữu Khánh, KS. Huỳnh Thế Phiên, ThS.Nguyễn Hoàng Hảo, KS. Nguyễn Quý Thắng, KS. Nguyễn Hồng Yến, CN. Nguyễn Văn Hùng, KS. Lê Hoàng Long, KS. Bùi Thị Chanh, KS. Đặng Trọng Vinh, KS. Trịnh Xuân Quang, KS. Nguyễn Huy Mạnh, KS. Đinh Thị Bích, CN. Nguyễn Thái Phong, KS. Hoàng Yến, KTV. Tống Thị Mai Sương.

- Cơ quan chủ trì: Viện Bảo vệ thực vật, Viên Khoa học Nông nghiệp Việt Nam, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn.
- Cơ quan phối hợp: Vườn Quốc gia Tràm Chim, Vườn Quốc gia Nam Cát Tiên, Chi Cục Bảo vệ thực vật Đồng Nai, Chi Cục Bảo vệ thực vật Yên Bái, Chi Cục Bảo vệ thực vật Hoà Bình.

I. Nguồn gốc tiến bộ kỹ thuật
Dựa trên kết quả tổng kết kinh nghiệm phòng trừ cây trinh nữ thân gỗ (TNTG) trên thế giới; kết quả nghiên cứu của đề tài cấp Bộ "Điều tra, đánh giá mức độ tác hại của cây TNTG (Mimosa pigra L.) tại các vườn Quốc gia Tràm Chim và Nam Cát Tiên và đề xuất các giải pháp nghiên cứu phòng trừ" thực hiện từ 2001-2004 và đề tài Độc lập cấp Nhà nước: "Nghiên cứu các biên pháp tổng hợp phòng trừ cây trinh nữ thân gỗ (TNTG) (Mimosa pigra L.) ở Việt Nam " trong hai năm 2005-2006.

II. Phạm vi áp dụng
Quy trình được áp dụng cho tất cả các vùng đất ngập nước và các vùng đất khác đang bị cây TNTG xâm lấn bao gồm các vườn quốc gia ngập nước, khu vực lòng hồ chứa nước, ven sông, các vùng đất canh tác bán ngập và các khu vực đất canh tác khác.

III. Nội dung tiến bộ
1. Biện pháp phòng trừ tổng hợp cây TNTG tại các vườn quốc gia
1.1. Đối với các khu vực đã bị xâm lấn nặng (diện tích che phủ trên 80%): tiến hành theo trình tự như sau:

Bước 1:diệt cây trưởng thành

- Trường hợp cây còn thấp (dưới 1,5m), mọc theo băng: phun thuốc trừ cỏ Roundup 480SC hoặc các sản phẩm cùng hoạt chất (lượng dùng 6lít/ha, pha trong 1.000lít nước) trước mùa lũ 2-3 tháng.

- Trường hợp cây mọc cao (trên 1,5m), mật độ dầy, che phủ toàn bộ bề mặt nhưng không có khẳ năng huy động nhân công để chặt đồng loạt: sau nước rút 3 tháng tiến hành chặt toàn bộ, chờ khi mầm mọc tái sinh cao 20-50cm (khoảng 30-35 ngày sau chặt) phun thuốc Ally 20DF hoặc các sản phẩm cùng hoạt chất (lượng 60g/ha, pha trong 600lít nước).

- Trường hợp cây mọc cao, mật độ dầy, che phủ toàn bộ bề mặt nhưng có khả năng huy động nhân công để chặt: tiến hành chặt đồng loạt ngay trước mùa lũ (chậm nhất là chặt trước khi lũ ngập 10 ngày), ngâm ngập trong nước lũ. Sau lũ rút 35-40 ngày, phun Ally 20DF hoặc các sản phẩm cùng hoạt chất (lượng 60g/ha, pha trong 600lít nước).

Bước 2:sau lũ rút, thu gom xác cây còn sót lại để tiêu huỷ, sau đó lựa chọn các loài thực vật đã mọc phổ biến tại mỗi khu vực trước khi cây TNTG xâm lấn để gieo cạnh tranh sớm. Có thể trồng cây điên điển hay trộn hạt của các loài cỏ hoà thảo lồng vực, lúa ma v.v... với các loài cỏ cói lánh lác dù, lác mỡ, lác xoè v.v

Bước 3:giám sát thường xuyên để phát hiện và phòng trừ sớm các cây TNTG mới mọc. Khi phát hiện thấy cây TNTG mới mọc lẫn trong thảm cỏ, phun điểm bằng thuốc Ally 20DF hoặc các sản phẩm cùng hoạt chất (lượng 60g/ha, pha trong 600lít nước) khi cây cao 35-50cm. Đối với những khu vực có nhiều cỏ lá rộng mọc và mật độ cây TNTG thấp, có thể áp dụng biện pháp nhổ thủ công sớm khi cây cao 25-30cm.

1.2. Đối với các khu vực mới bị xâm lấn nhẹ (diện tích che phủ nhỏ hơn 80%): tiến hành theo 2 bước sau:

Bước 1:diệt các cây đã mọc:

- Trường hợp kích thước cây lớn (cao trên 1,5m), mọc rải rác: phun Roundup 480SC hoặc các sản phẩm cùng hoạt chất (lượng dùng 4,5lít/ha, pha trong 800lít nước) sau khi nước rút 3 tháng.

- Trường hợp với cây còn bé (thấp hơn 1,5m):
+ Cây mọc lẫn trong thảm cỏ hoà thảo và cói lác: sau khi nước lũ rút 1 tháng (đối với thảm cỏ hoà thảo) hoặc 3 tháng (đối với thảm cỏ cói lác), phun thuốc Ally 20DF hoặc các sản phẩm cùng hoạt chất (lượng dùng 60g/ha, pha trong 600lít nước) theo điểm hoặc phun lên toàn bộ bề mặt (tuỳ theo mật độ cây thực tế).
+ Cây TNTG mọc lẫn trong thảm cỏ lá rộng: nếu kích thước cây còn bé (thấp hơn 30cm) thì áp dụng biện pháp nhổ thủ công. Nếu kích thước cây đã lớn (50-70cm) thì có thể phun Ally 20DF hoặc các sản phẩm cùng hoạt chất (lượng dùng 90g/ha, pha trong 600lít nước) hay áp dụng biện pháp chặt ngâm ngập lũ khi mật độ cao.

Bước 2:giám sát thường xuyên để phát hiện và phòng trừ sớm các cây TNTG mới mọc. Khi phát hiện thấy cây TNTG mới mọc lẫn trong thảm cỏ, phun điểm bằng thuốc Ally 20DF hoặc các sản phẩm cùng hoạt chất (lượng 60g/ha, pha trong 600 lít nước) khi cây cao 30-50cm. Đối với những khu vực có nhiều cỏ lá rộng mọc và mật độ cây TNTG thấp, có thể áp dụng biện pháp nhổ thủ công sớm khi cây cao 25-30cm.

2. Biện pháp phòng trừ tổng hợp cây TNTG tại các lòng hồ chứa nước hay vùng đất ven sông:tiến hành theo 3 bước như đối với các vườn quốc gia:

Bước 1:diệt cây trưởng thành, giảm sinh khối để tạo điều kiện cho các bước tiếp theo.

- Trường hợp có khả năng huy động nhân công để chặt đồng loạt: chặt đồng loạt trước mùa lũ, sau đó ngâm ngập trong nước lũ. Sau khi lũ rút khoảng 45-60 ngày, phun Ally 20DF hoặc các sản phẩm cùng hoạt chất (lượng dùng 60g/ha, pha trong 600lít nước).

Trong trường hợp không có kinh phí để chặt hay tại những khu vực khó huy động nhân công lao động để chặt đồng loạt: phun Roundup 480Sc hoặc các sản phẩm cùng hoạt chất (lượng dùng 6 lít/ha, pha trong 1.000lít nước).

Bước 2:trồng cây cạnh tranh sau khi lũ rút, trồng cây tràm hoặc các loài thực vật có khả năng chịu ngập úng khác. Dối với khu vực giáp ranh giữa vùng bán ngập và vùng đất khô, trồng các loài cổ hòa thảo có sinh khối lớn như: cỏ voi, cỏ mía để kết hợp chăn thả hay làm thức ăn cho gia súc.

Bước 3:giám sát thường xuyên để phát hiện và phòng trừ sớm các cây TNTG mới mọc. Khi phát hiện thấy cây TNTG mới mọc lẫn trong thảm cỏ, phun điểm bằng thuốc Ally 20DF hoặc các sản phẩm cùng hoạt chất (lượng 60g/ha, pha trong 600 lít nước) khi cây cao 35 – 50 cm.
Vườn quốc gia

3. Biện pháp phòng trừ tổng hợp cây TNTG tại các vùng đất canh tác:tùy theo mức độ xâm lấn của cây TNTG có thể tiến hành phòng trừ theo một số bước như sau:

3.1. Đối với khu vực bị xâm lấn nặng, cây mọc dày đặc, kích thước cây lớn: tiến hành theo 3 bước:

Bước 1:sau khi lũ rút 1 – 2 tháng, chặt cây trưởng thành sau đó chờ cho cây mọc tái sinh 25 – 50 cm bằng thuốc Ally 20DF hoặc các sản phẩm cùng hoạt chất (lượng 60g/ha, pha trong 600 lít nước) sau đó ngâm ngập lũ.

Bước 2:ngay sau mùa lũ năm sau rút, tiến hành các hoạt động canh tác các loài cây trồng nông nghiệp phù hợp.
- Với khu vực có thể chủ động nước trồng lúa nước (có thể gieo hoặc cấy). Sau khi gieo cấy 25 – 30 ngày, phun thuốc Ally 20DF hoặc các sản phẩm cùng hoạt chất (lượng 30g/ha, pha trong 500lít nước).
+ Trong điều kiện đất khô: tiến hành trồng ngô, lúa cạn, lạc hay mía.
+ Trong trường hợp trồng ngô và lúa cạn: sau khi trồng 25 – 30 ngày tiến hành phun thuốc Ally 20 DF hoặc các sản phẩm cùng hoạt chất (lượng 30g/ha, pha trong 500 lít nước).
+ Trong trường hợp trồng mía: phải phát hiện và phun trừ cây TNTG từ 1 -2 lần bằng Ally 20DF hoặc các sản phẩm cùng hoạt chất 9lượng 45g/ha, pha trong 500 lít nước ) khi cây mọc cao 30 - 50 cm cho đến khi cây mía có thể che bóng toàn bộ bề mặt đất.
+Trong trường hợp trồng lạc: phải tiến hành hoạt động trừ cỏ sớm trước khi cây che phủ toàn mặt đất. Biện pháp phòng trừ chủ yếu là thủ công như nhổ hay xới xáo.

Bước 3:duy trì các hoạt động canh tác liên tục và thường xuyên kiểm tra, phát hiện để phòng trừ sớm bằng các biện pháp thích hợp. Trong trường hợp sau nước rút không thể tiến hành các hoạt động canh tác ngay (ví dụ đất còn ướt hay nhiệt độ không phù hợp), cây con mọc nhiều thì có thể phun Ally 20 DF hoặc các sản phẩm cùng hoạt chất (lượng 45g/ha, pha trong 500 lít nước) trước khi trồng cây 15 - 20 ngày.

3.2. Đối với khu vực đã bị xâm lấn nhẹ, cây mọc thẳng hay kích thước còn bé: tiến hành theo 2 bước:

Bước 1:ngay sau khi nước rút, chặt bỏ cây TNTG, sau đó tiến hành hoạt động canh tác và chăm sóc cây trồng như đối với bước 2 trên đây.

Bước 2:duy trì các hoạt động canh tác và thường xuyên kiểm tra, phát hiện để phòng trừ sớm bằng các biện pháp thích hợp: được tiến hành như bước 3 trên đây.