Quy luật "2 xanh, 2 vàng" để lúa đạt năng suất cao

Xanh 1: Lúc bắt đầu gieo: Cần chuẩn bị mặt bằng đồng ruộng tốt, chất lượng giống tốt, ngâm ủ nảy mầm trên 90%, khi gieo xuống cây lúa sẵn sàng mọc trong điều kiện thuận lợi nhất để có màu xanh ngay khi ra lá đầu tiên (Xanh 1). Nếu vì lý do nào đó, sau khi gieo, cây lúa không mọc, lá bị vàng là trái với quy luật.

Cần giữ màu xanh của lúa trong giai đoạn Xanh 1 cho đến cuối thời kỳ đẻ nhánh hữu hiệu (từ lúc gieo đến 30 ngày). Lưu ý, trong giai đoạn này, nếu có sử dụng thuốc trừ cỏ 2,4D thì chỉ nên áp dụng vào 2 thời kỳ: 15-18 ngày sau sạ - NSS (trước lúc bón phân đợt 2) và 30-38 NSS (sau khi lúa đã đẻ kín hàng) sẽ đảm bảo giai đoạn Xanh 1 (không làm sựng cây lúa). Phòng trừ sâu bệnh tốt (lưu ý bọ trĩ, sâu phao và cháy lá).

Vàng 1: Cần áp dụng mọi biện pháp cho cây lúa chuyển sang màu vàng chanh lúc chuẩn bị đón đòng. Nếu ruộng lúa không chuyển sang màu vàng chanh là sai quy luật Vàng 1, cây sẽ phát triển thân lá, về sau nhiều sâu bệnh, bông hạt kém, lốp đổ.

Biện pháp tích cực để tác động cho cây lúa chuyển sang Vàng 1:

- Bón phân đợt 2 sớm (18-20NSS), không đợi cấy dặm xong mới bón. Tác dụng của việc bón phân đợt 2 chủ yếu để nuôi những nhánh đẻ trước đó (chủ yếu là 2 ngạnh trê) đủ dinh dưỡng, khoẻ, mập, mạnh để sẵn sàng trở thành những chồi cho bông về sau. Nhánh đẻ muộn về sau, do bón phân đợt 2 sớm nên ruộng lúa sẽ hết phân lúc nhánh phụ này có dưới 3 lá, sẽ tự chết. Điều này tạo thành ruộng lúa ít có lá ủ (lá chưn), thông thoáng, các nhánh thì khoẻ, mập, về sau sẽ cho bông dài, nhiều hạt (bông cái có trên 100 hạt và 2 ngạnh trê có từ 40-60 hạt).

- Nên cắt nước lúc ruộng lúa đã đẻ kín hàng (từ 30-40NSS) với mục đích là hạn chế các nhánh đẻ vô hiệu, làm cho đất thông thoáng, rễ lúa đủ ôxy hô hấp, giảm bớt các độc chất trong môi trường ngập nước, cây lúa cứng lại, ít sâu bệnh, chuyển sang làm đòng hết sức thuận lợi.

- Màu sắc của lá lúa sẽ từ màu xanh đậm (30NSS) lợt dần cho đến khi chuyển sang vàng chanh (khoảng 40-45).

Xanh 2: Quan sát ruộng lúa khi có trên 2/3 đã chuyển sang màu vàng chanh (khoảng từ 40-45 ngày đối với các giống lúa có thời gian sinh trưởng 90-95 ngày) thì nên đưa nước vào và bón phân đón đòng theo kỹ thuật “không ngày, không số”: Chỗ lúa vàng chanh bón 50kg urê + 50kg kali/ha; chỗ lúa còn xanh (lúa tốt) bón 100kg kali/ha (không bón urê); chỗ vàng, chỗ xanh – lúa còn hơi tốt, bón 25kg urê + 75kg kali. Nếu bón phân đúng kỹ thuật, khi cây lúa trổ sẽ có màu xanh (đặc biệt là 3 lá trên cùng phải xanh bền, xanh lâu mới tạo được năng suất cao) gọi là Xanh 2. Nếu vì lý do nào đó ma lúa bị vàng là trái với quy luật.

Các biện pháp chính để giữ cho 3 lá trên cùng xanh:

- Không sạ quá dày (làm lá sẽ che cớm lẫn nhau).

- Bón phân cân đối, tránh thừa đạm, thừa lân vào cuối vụ.

- Nước đầy đủ (từ làm đòng - chín sáp), phòng trừ sâu bệnh tốt, kịp thời. Nếu là vàng có thể xịt phân bón lá để giữ lá xanh lâu.

Vàng 2: Cần tháo nước trước lúc thu hoạch để thúc đẩy quá trình chín của ruộng lúa: tạo điều kiện cho lúa chuyển sang Vàng 2. Tuỳ theo địa hình, nếu ruộng lúa có địa hình cao, dễ mất nước chỉ cần tháo nước trước 5-7 ngày; ruộng có địa hình trũng, lầy thụt cần tháo nước trước 10-15 ngày.

Nguồn: Kinh tế nông thôn, số 23 (509), 5/6/2005, tr 14