Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ ba, 03/03/2015 18:12 (GMT+7)

Phó giáo sư tuổi 8x tâm sự về công trình bản đồ gen người Việt

Dưới đây là cuộc trò chuyện với Phó giáo sư Lê Sỹ Vinh, trưởng nhóm nghiên cứu.

-Anh có thể cho biết những điểm mới trong đề tài nghiên cứu của anh và các cộng sự so với các công trình nghiên cứu trong nước và quốc tế trước đó?

Phó giáo sư Lê Sỹ Vinh: Công trình nghiên cứu hệ gen 3 người trong một gia đình là bước mở rộng của công trình nghiên cứu hệ gen một người của nhóm trong thời gian vừa qua. Năm 2013, chúng tôi cũng nghiên cứu phân tích và xây dựng thành công hệ gen của một cá thể người Việt.

Quan trọng là kết quả nghiên cứu này đã được phản biện quốc tế và đăng tải trên tạp chí quốc tế có uy tín (tạp chí Journal of Biosciences số tháng 3/2015, được xuất bản bởi “Indian Academy of Science” và Nhà xuất bản Springer), qua đó chứng tỏ độ tin cậy, ý nghĩa đóng góp về mặt khoa học của nghiên cứu đối với cộng đồng Việt Nam và thế giới. Nghiên cứu cũng chỉ ra nhiều điểm khác biệt mới trong hệ gen của 3 cá thể người Việt này khi so sánh với các hệ gen người đã được công bố trước đó.

-Được biết anh và các cộng sự đã thực hiện đề tài trong nhiều năm. Quá trình nghiên cứu có gặp nhiều khó khăn và nhóm đã khắc phục như thế nào?

Phó giáo sư Lê Sỹ Vinh: Nghiên cứu hệ gen là mong muốn của tất cả các quốc gia trên thế giới do vai trò và ảnh hưởng của nó đối với nhiều lĩnh vực khác nhau, đặc biệt là nhân chủng học, y-sinh-dược học. 

Chúng tôi đã tiến hành chuẩn bị và nghiên cứu trong suốt 3 năm vừa qua. Được sự đầu tư của Đại học Quốc gia Hà Nội, Trường Đại học Công nghệ, với sự kết hợp của các chuyên gia hàng đầu tại Đại học Oxford, Vương Quốc Anh chúng tôi đã tiến hành nghiên cứu một cách bài bản. 

Xây dựng và phân tích hệ gen người là một bài toán lớn và phức tạp, với nhiều công đoạn khác nhau, yêu cầu một kiến thức tổng hợp từ công nghệ sinh học phân tử đến công nghệ thông tin, đặc biệt là xử lý dữ liệu lớn. Vì thế, chúng tôi phải đối mặt với thách thức là xây dựng một quy trình đầy đủ để có thể xây dựng và phân tích hệ gen của một người, sau đó mở rộng ra nhiều người; từ thu thập dữ liệu cho đến phân tích dữ liệu để hiểu cũng như tìm ra các tri thức mới.

Việc xây dựng một quy trình hoàn chỉnh, phù hợp với điều kiện Việt Nam là bài toán khó nhất. Đơn cử, có những phần mềm phải chạy trên máy tính cấu hình cao, vậy chúng ta phải chia tách dữ liệu thế nào để xử lý được trên hệ thống máy tính thực tế ở Việt Nam.

-Ba năm trăn trở, cảm xúc của anh thế nào khi kết quả nghiên cứu đã đạt nhiều bước tiến lớn như hôm nay?

Phó giáo sư Lê Sỹ Vinh: Khi nghiên cứu thành công, đương nhiên là chúng tôi rất vui, rất hạnh phúc vì những nỗ lực đã mang lại kết quả. Nhưng cảm xúc nhớ mãi lại là những ngày đầu tiên khi thu nhận được dữ liệu để tiến hành phân tích, cả nhóm nghiên cứu gần như là liên tục suốt ngày để thực hiện phân tích dữ liệu, kể cả ngày tết chúng tôi cũng làm việc qua mạng. Phòng thí nghiệm luôn sáng đèn, đồ ăn luôn đầy đủ tại phòng để mọi người có thể tiết kiệm thời gian và tập trung cao độ vào công việc.

Vinh2

Phó giáo sư Lê Sỹ Vinh. (Ảnh: Nhân vật cung cấp)

- Với kết quả đã đạt được, anh có dự định gì cho việc sử dụng, ứng dụng các kết quả nghiên cứu đã có và hướng phát triển hơn nữa cho đề tài của mình như thế nào?

Phó giáo sư Lê Sỹ Vinh: Nghiên cứu hệ gen có rất nhiều ý nghĩa trong thực tế, đặc biệt là trong y-sinh-dược học. Các nghiên cứu và phân tích hệ gen để phục vụ cho mục đích chẩn đoán và phát hiện sớm bệnh đang là một xu hướng trên thế giới. 

Các thay đổi trên hệ gen là nguy cơ dẫn đến hàng ngàn loại bệnh khác nhau trong cuộc đời của mỗi con người. Phát hiện và chẩn đoán sớm các bệnh sẽ giúp chúng ta có phương pháp phòng ngừa và điều trị các bệnh một cách hiệu quả.

Nhóm nghiên cứu đang có kế hoạch hợp tác với các bệnh viện tại Việt Nam để phát triển ứng dụng, xây dựng hệ thống phân tích và chẩn đoán bệnh dựa vào phân tích hệ gen. Đây là một hướng phát triển tiềm năng và có ứng dụng rộng rãi trong tương lai gần. 

Nếu có sự đầu tư từ nhà nước, chúng tôi rất muốn tiến hành các nghiên cứu liên quan đến nguồn ngốc và mối quan hệ của người Việt Nam với các dân tộc trên thế giới.  Bên cạnh đó, chúng tôi cũng muốn triển khai việc xây dựng hệ thống và quy trình chẩn đoán và phát hiện sớm bệnh bằng phân tích hệ gen để có thể đưa vào phục vụ thực tế cho cộng đồng.

Phó giáo sư Lê Sỹ Vinh sinh năm 1980, tại Hà Đông, Hà Nội. 

Anh từng đoạt Huy chương vàng Olympic Tin học quốc tế năm 1998 tại Bồ Đào Nha, hoàn thành luận án tiến sỹ tại Đại học Heinrich Heine (Đức) năm 2005, khi mới 25 tuổi, giải thưởng Quả cầu vàng năm 2008 do Trung ương Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh trao tặng cho các tài năng trẻ trong lĩnh vực công nghệ thông tin. 

Phó giáo sư Lê Sỹ Vinh hiện công tác tại trường Đại học Công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội.

Xem Thêm

Tin mới

VUSTA tổng kết 15 năm triển khai Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS
Ngày 12/11/2026, tại Quảng Ninh, Ban Quản lý dự án VUSTA - Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS tổ chức tổng kết dự án giai đoạn 2024-2026, đồng thời nhìn lại toàn bộ chặng đường hoạt động giai đoạn 2011-2026. Sự kiện đánh dấu 15 năm VUSTA đóng vai trò là cầu nối chiến lược, gắn kết cộng đồng cùng hệ thống y tế công của Việt Nam trong công tác phòng, chống dịch bệnh.
Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38: Lần đầu tiên trao 02 giải Đặc biệt, ghi nhận 312 đồ án dự thi
Sáng 15/11, tại Hà Nội, Lễ trao Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38 năm 2026 được tổ chức nhằm vinh danh những đồ án xuất sắc thuộc lĩnh vực Kiến trúc - Xây dựng. Mùa giải năm nay ghi nhận số lượng tham dự cao kỷ lục với 312 đồ án đến từ 29 trường đại học trên cả nước. Đặc biệt, lần đầu tiên trong lịch sử 38 năm tổ chức, Giải thưởng trao hai giải Đặc biệt cho những đồ án có chất lượng nổi bật.
Bắc Ninh: Hội thảo Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ
Ngày 12/11, Liên hiệp các Hội Thành phố đã phối hợp Cục Sở hữu trí tuệ- Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Hội thảo “Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ thúc đẩy hoạt động nghiên cứu phát triển và đổi mới sáng tạo trong các trường đại học, cao đẳng trên địa bàn Thành phố Bắc Ninh”.
Đắk Lắk: Phát huy giá trị rừng và biển trong phát triển kinh tế xã hội của tỉnh
Việc hợp nhất tỉnh Đắk Lắk và tỉnh Phú Yên đã hình thành một không gian phát triển mới, kết nối vùng cao nguyên với duyên hải, kết nối đại ngàn với Biển Đông. Đây không chỉ là sự thay đổi về địa giới hành chính mà còn mở ra cơ hội tổ chức lại không gian phát triển, khai thác và sử dụng hiệu quả hơn các nguồn lực tự nhiên, văn hóa và con người.
Đẩy mạnh giáo dục STEM, tạo nền tảng phát triển nhân tài khoa học và công nghệ tại An Giang
Ngày 12/11, Liên hiệp Hội Việt Nam phối hợp với Liên hiệp Hội tỉnh An Giang tổ chức Hội thảo “Đẩy mạnh giáo dục STEM để phát triển nhân tài khoa học và công nghệ tỉnh An Giang”. Hội thảo có sự tham dự của lãnh đạo Liên hiệp Hội Việt Nam, đại diện Liên hiệp Hội các tỉnh, thành phố, các cơ quan sở ngành đại phương, trường đại học, cán bộ quản lý giáo dục và đông đảo thầy cô giáo trên địa bàn tỉnh.
Nhà văn hóa Lê Hồng Dương với hành trình gìn giữ di sản Kinh Bắc
Nhân dịp kỷ niệm Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), sáng 12/12 tại Hà Nội, Viện Nghiên cứu, Bảo tồn và Phát huy Văn hóa Dân tộc (trực thuộc Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam) đã phối hợp với Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam tổ chức hội thảo khoa học với chủ đề “Nhà văn hóa Lê Hồng Dương với Di sản văn hóa dân tộc”.