Phát triển nguồn năng lượng mới ở Việt Nam: Yếu và thiếu
- Nước đến chân... vẫn chưa chạy
Tại hội thảo bàn về giải pháp phát triển năng lượng bền vững và dự trữ năng lượng, Giáo sư Stephane Astier, Trường Đại học Toulouse Pháp cho biết, nguồn năng lượng truyền thống (hóa thạch, thủy năng…) trên thế giới giờ đây đang trở nên cạn kiệt và đắt đỏ. Các nhà kinh tế năng lượng đã cảnh báo thế giới có thể lâm vào khủng hoảng năng lượng có tính tàn phá ở thời điểm 2050 - 2060.
Trước thách thức đó, nhiều nước chủ động đẩy mạnh việc nghiên cứu và ứng dụng các dạng năng lượng mới thay cho năng lượng truyền thống. Đi đầu trong lĩnh vực này phải kể đến các nước như Brazil, Mỹ, Canada, Đức, Trung Quốc, Anh, Pháp, Mexico, Thái Lan, Nhật Bản…
Các nước này đã đưa vào sử dụng các phương tiện giao thông chạy bằng quang điện, pin nhiên liệu hoặc nhiên liệu sinh học; xây dựng nhiều nhà máy điện bằng sức gió, thủy triều; tăng cường xây dựng, cải tạo nhiều tòa nhà sử dụng hiệu quả năng lượng…
Gần đây, các nước phát triển đang trong xu thế giảm dần tỷ lệ sử dụng xăng dầu cho các loại động cơ đốt trong. Thay vào đó, đang phấn đấu tăng tỷ lệ cồn được chiết xuất từ thực vật để giảm thiểu nhập khẩu xăng dầu.
Tại Việt Nam, Viện Chiến lược của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Viện Năng lượng Việt Nam, Tổng Công ty Than Việt Nam, Petro Việt Nam đã cảnh báo, nhu cầu sử dụng năng lượng như than, dầu khí tăng bình quân trên 10%/năm.
Điều đáng lo ngại là để đáp ứng nhu cầu sử dụng năng lượng trong thời gian tới, mỗi năm sẽ phải khai thác thêm 25 triệu tấn than, 20 triệu tấn dầu thô và 18 tỷ - 20 tỷ m3 khí. Và nếu duy trì tốc độ khai thác này thì trữ lượng dầu khí chỉ còn đủ dùng trong vòng 30 - 40 năm, còn than chỉ hơn 60 năm. Sau đó các nguồn này sẽ cạn dần, khai thác không kinh tế và giá thành cao.
Như vậy, ngay từ bây giờ nếu không có chính sách phát triển, sử dụng các dạng năng lượng sạch và năng lượng tái tạo thì chỉ trong thời gian ngắn nữa, Việt Nam sẽ phải phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn năng lượng từ bên ngoài. Nhưng cho đến nay, nước ta vẫn chưa có một đơn vị, tổ chức nào tham gia đầu tư, xây dựng các công trình tận thu nguồn năng lượng khác được coi là vô tận với quy mô công nghiệp.
- Cần nhiều giải pháp hỗ trợ
Lý giải về vấn đề này, ông Trương Quang Vũ, Trung tâm Tiết kiệm năng lượng TPHCM cho biết, tuy những dạng năng lượng sản xuất từ gió, nước, sinh khối thực vật và ánh sáng mặt trời - trên thực tế “nguyên liệu thô” thường là có sẵn và miễn phí với khối lượng vô hạn - nhưng kinh phí đầu tư để khai thác sử dụng những nguyên liệu này lại rất cao.
Hầu hết, công nghệ, thiết bị sản xuất đều phải nhập từ nước ngoài. Ước tính trung bình phải đầu tư khoảng 11USD/W điện từ nguồn năng lượng mới (mặt trời, gió), cao gấp 10 lần chi phí đầu tư so với theo phương thức truyền thống (thuỷ điện hoặc nhiệt điện). Công suất của các công trình tận thu năng lượng mới cũng rất thấp, chỉ đáp ứng cho nhu cầu sử dụng sinh hoạt. Đây là lý do khiến cho các doanh nghiệp chưa mặn mà với ngành này.
Mặt khác, theo ông Nguyễn Hữu Dũng, Vụ trưởng Vụ Khoa học – công nghệ thuộc Bộ Xây dựng, năng lượng truyền thống đang trở nên cạn kiệt và đắt đỏ, nhưng trên thực tế, việc khai thác, sử dụng nguồn năng lượng này tại nước ta chưa hiệu quả, lãng phí. Về khai thác, do thiếu các cơ sở chế biến dầu thô nên dù là nước xuất khẩu dầu thô, nhưng lãi từ xuất khẩu không đủ bù lỗ cho nhập khẩu xăng dầu đã qua chế biến.
Thêm vào đó, kỹ thuật và công nghệ khai thác lạc hậu gây tổn thất năng lượng lớn. Hiện trạng sử dụng năng lượng cũng đang gây ra không ít lãng phí mà nguyên nhân chủ yếu là do thiết bị sản xuất quá lạc hậu, ý thức tiết kiệm năng lượng của người sử dụng chưa cao…
Cũng theo ông Dũng, để khắc phục tình trạng này, Chính phủ cần phải thống nhất các hoạt động tiết kiệm năng lượng, có chương trình hành động cụ thể. Mỗi giai đoạn thực hiện một mục tiêu nhất định. Có như vậy mới có thể giảm chi phí đầu tư, nâng cao nhận thức người dân, thực hiện yêu cầu tiết kiệm năng lượng trong sản xuất, tiêu dùng.
Tiến sĩ Dương Hoài Nghĩa cũng cho rằng, để thu hút các doanh nghiệp tham gia đầu tư, phát triển ngành năng lượng mới lên quy mô công nghiệp, nhà nước cần có các chính sách ưu đãi như trợ giá hoặc miễn thuế cho các sản phẩm tiết kiệm năng lượng, công trình tận thu nguồn năng lượng mới, năng lượng tái tạo.
Đặc biệt, về lâu dài, các cơ quan chức năng cần phải đẩy mạnh hoạt động nghiên cứu, ứng dụng nguồn năng lượng mới, năng lượng tái tạo; từng bước hạ giá thành đầu tư, xây dựng công trình bằng cách thay thế thiết bị ngoại nhập bằng thiết bị sản xuất trong nước. Có như vậy chúng ta mới thu hút được nguồn tài trợ vốn từ các tổ chức quốc tế để đẩy nhanh tốc độ phát triển các ngành công nghiệp năng lượng vốn đã rất chậm ở nước ta.
Nguồn: sggp.org.vn
