Phát triển khu công nghệ cao: Kinh nghiệm từ Mỹ và Trung Quốc

Việc thành lập KCNC ở bất cứ nơi nào cũng nhằm phát triển công nghiệp kỹ thuật cao, thu hút chất xám để tạo ra sản phẩm có hàm lượng khoa học cao hơn hẳn các khu công nghiệp, khu chế xuất, nhằm tạo ra những bước đột phá quan trọng để phát triển công nghệ và công nghiệp trong nước. Đây là nơi được Chính phủ nước sở tại dành nhiều điều kiện ưu đãi để khuyến khích các nhà đầu tư, các nhà khoa học vào làm việc và nghiên cứu, ứng dụng và cho ra đời các sản phẩm mới có hàm lượng KHCN cao.

Khu công nghệ cao ở Mỹ

Việc phát triển KCNC ở Mỹ là nhằm mục tiêu nâng cao khả năng cạnh tranh của nước Mỹ trước sự cạnh tranh quyết liệt của các nước công nghiệp phát triển và góp phần giải quyết tình trạng thất nghiệp đang tăng lên ở các vùng trong nước; đẩy nhanh quá trình thương mại hóa các kết quả nghiên cứu khoa học của các cơ sở thuộc Chính phủ và các trường đại học, nhằm tạo ra việc làm mới và tạo lập các ngành công nghiệp mới đang được quan tâm.

Hầu như tất cả các KCNC của Mỹ đều tập trung vào các lĩnh vực: đào tạo và tuyển dụng nhân lực cho công nghiệp, chuyển giao công nghệ cao từ các trường đại học; xây dựng cơ sở ươm tạo doanh nghiệp mới và tiến hành các dự án nghiên cứu - triển khai (R-D) phối hợp đa ngành. Ngoài ra, KCNC còn quan tâm đến các lĩnh vực khác như: các hợp đồng về quân sự, tạo lập mạng thông tin, dịch vụ về máy siêu tính, hợp tác lao động giữa các công ty… Các KCNC trình độ cao, thường gọi là “khu thông minh” thường quan tâm đến: các mạng thông tin số hóa dùng cáp quang, các mạng cơ sở dữ liệu trực tuyến, các trung tâm siêu tính, và các đường liên lạc dùng vệ tinh mà hiện tại đã trở thành quen thuộc.

Trọng tâm phát triển công nghệ của các KCNC hầu như tập trung vào các ngành: điện tử, máy tính, viễn thông, phần mềm, linh kiện, hệ thống điều khiển, công nghệ sinh học và vi sinh, các ngành khoa học liên quan đến sức khỏe, khoa học về Trái đất, khoa học về vật liệu mới (Composit, hợp kim mới, gốm...) khoa học về hàng không và vũ trụ... Trong đó, ngành điện tử đang là ngành chiếm vai trò quan trọng, là động lực thúc đẩy phát triển các KCNC ở Mỹ.

Bước vào thập kỷ 90, cuộc cách mạng KHCN với sự đóng góp của các KCNC ở nước Mỹ đạt đến đỉnh cao sôi động. Trong nước xuất hiện quá trình chuyển từ nền văn minh công nghiệp sang nền văn minh trí tuệ; nền kinh tế công nghiệp chuyển thành nền kinh tế tri thức (nền kinh tế mới, nền kinh tế tin học, nền kinh tế số).

Khu công nghệ cao ở Trung Quốc

Phát triển KCNC ở Trung Quốc là thành quả của công cuộc cải cách và mở cửa ra thế giới bên ngoài đã đạt các kết quả to lớn trong việc kết hợp KHCN với nền kinh tế bằng việc sử dụng đầy đủ các nghiên cứu và giới thiệu các ngành công nghiệp công nghệ cao ra thị trường thế giới.

Không chỉ đối với các KCNC, mà phần lớn các KCN, đặc biệt là KCN trong đặc khu kinh tế đều được đặc biệt khuyến khích sử dụng kỹ thuật CNC bao gồm: chuyển giao CNC, ứng dụng CNC, sản xuất sản phẩm hàng hóa bằng CNC. Việc nghiên cứu sáng tạo ra CNC được thực hiện ở các viện nghiên cứu, các trường đại học....

Đến nay, Trung Quốc đã có nhiều KCNC, trong đó có nhiều khu đạt cấp độ Nhà nước và được phép hưởng một số chính sách ưu đãi. Phần nhiều các KCNC thuộc các thành phố lớn ven biển hoặc thủ phủ của các tỉnh trong đất liền có nền kinh tế tương đối phát triển như Vũ Hán, Hà Bắc, Quảng Châu, Hàng Châu... hoặc nằm ở các khu kinh tế ven biển, khu phát triển công nghệ hay khu kinh tế đặc biệt, đó là khu vực phát triển công nghệ cao và khoa học ở Thượng Hải; công viên công nghệ cao ở Đại Liên; công viên KHCN ở Thâm Quyến; khu phát triển xí nghiệp CNC ở Hạ Môn và công viên KHCN quốc tế ở Hải Nam.

Để tạo sự phát triển ổn định cho các KCNC phát triển này, Chính phủ đã ban hành hàng loạt chính sách ưu đãi cho các xí nghiệp CNC, như: Giảm thuế thu nhập doanh nghiệp xuống 15%, và tiếp tục giảm đến 10% đối với các xí nghiệp có tỷ lệ xuất khẩu sản phẩm trên 70% hàng năm; miễn thuế thu nhập doanh nghiệp 2 năm kể từ khi kinh doanh có lợi nhuận đối với liên doanh có vốn đầu tư nước ngoài thành lập mới, giảm thuế thu nhập doanh nghiệp cho các xí nghiệp gặp khó khăn trong việc chi trả thuế khi hết thời hạn được miễn thuế; cho phép thành lập doanh nghiệp cổ phần trong các khu phát triển; giảm các loại thuế nhập khẩu, thuế đối với sản phẩm nhập khẩu và sản phẩm dùng cho chế biến hoặc lắp ráp để xuất khẩu; giảm thuế xuất khẩu cho các sản phẩm xuất khẩu; giảm thuế nhập khẩu cho các thiết bị, máy móc trong nước chưa sản xuất được; cho phép các doanh nghiệp trong khu được khấu hao nhanh các thiết bị, máy móc để khuyến khích đổi mới công nghệ; tạo điều kiện cho các cán bộ kỹ thuật và cán bộ thương mại trong khu phát triển được ra nước ngoài nhiều lần trong năm; Nhà nước đầu tư vốn hàng năm để xây dựng khu phát triển.

Nguồn: Khoa học và phát triển