Phát triển công nghệ sinh học ở Việt Nam: Vẫn là công nghệ... “chai lọ”

Có nghiên cứu, nhưng không ứng dụng

Theo mục tiêu mà Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn... đề ra, tronggiai đoạn 2006-2010, Việt Nam sẽ tiếp cận và làm chủ được một số lĩnh vực CNSHhiện đại như sản xuất giống cây trồng, vật nuôi, nấm ăn, thuốc bảo vệ thực vật,vaccine cho vật nuôi, kítchẩn đoán bệnh động, thực vật... Tuy nhiên, trên thựctế hầu hết các lĩnh vực này mới chỉ nằm ở trong phòng thí nghiệm hay còn gọi làkiểu công nghệ... chai lọ. Đó là nhận xét của PGS-TS Đỗ Năng Vinh - Phó Việntrưởng Viện Di truyền Nông nghiệp.

Theo ôngVịnh, hiện tại ngành CNSH nước ta mới hoàn thành được khâu nghiêncứu cơ bản, mà đây không phải là giai đoạn có thể làm ra tiền và không cầnnghiên cứu nữa. Để tiếp tục duy trì chương trình này, cần phải tập trungđầu tưhơn nữa, nếu không muốn chương trình sớm bị phá sản.

"Do ngành CNSH nước ta đãđi sau các nước trong khu vực rất nhiều năm, vìthế điều quan trọng vào thời điểm này không phải là việc chúng ta cứ chăm chămsản xuất ra bằng được các sản phẩm  mới, vì các sản phẩm này thường bị thay thếchỉ 3-5 năm sau đó, mà mấu chốt là phải tạo ra công nghệ nền thì mới có thể tạora được các bước đột phá" - ông Vinh nhấn mạnh.

Cho đến nay, mặc dù đãđạt được một số kết quả trong công nghệ đơn bội lúa,hệ thống vi nhân giống, công nghệ đơn bội ngô, chọngiống bằng phân tử, chuyểngen vật nuôi, sản xuất vaccine, sản xuất protein tái tổ hợp... Nhưng PGS-TS LêHuy Hàm - Phó Viện trưởng Viện Di truyền nông nghiệp vẫn phải chua xót nhận xét:"Thực tế, CNSH nước ta chỉ đứng trên có... Lào, Cam-pu-chia và Myanmar, vì mứcđầu tư cho ngành này vẫn còn quá thấp".

GS-TS Đào Ngọc Thạch - Viện trưởng Viện Sinh học nông nghiệp (Trường Đạihọc Nông nghiệp 1 Hà Nội) cho rằng: "Ngay cả trong nghiên cứu cũng có nhiều bấtcập, có nhiều công nghệ nghiên cứu xong rồi, nhưnglại bỏ đấy, để đi tìm cáimới, trong khi cái cũ vẫn chưa hoàn thành, dẫn đến hậu quả là có nhiều công nghệvừa nghiên cứu xong đã lạc hậu".

Các "nhà" cần gần nhau hơn

Theo ông Nguyễn Quốc Thảo (Vụ Khoa học - Công nghệ, Bộ Công nghiệp), cơ chếgiữa các nhà khoa học và doanh nghiệp hiện nay còn gặp rất nhiều vướng mắc, vìcác sản phẩm của chúng ta khi nghiên cứu ra không có tính ổn định, chưa đi sátvới thị trường, hiệu quả thấp, nên các doanh nghiệp không dám mạo hiểm đầu tưvào. Ngay cả các nhà khoa học cũng phải thừa nhận, việc nghiên cứu CNSH ở ViệtNam quá xa rời thực tiễn, không đáp ứng được nhu cầu của thị trường, nhiều đềtài tồn tại tới 20-30 năm nay, nhưng các nhà khoa học vẫn cắm đầu vào nghiêncứu.

Ông Hoàng Bùi Tiến - đại diện Công ty cổ phần Dược và vật tư thú y nóithẳng: "Khó khăn chủ yếu của các doanh nghiệp là công nghệ để sản xuất ra sảnphẩm thực tế, chứ không phải thiết bị, chẳng hạn như chúng tôi rất cần các nhàkhoa học cung cấp công nghệ sản xuất vaccine động, thực vật thì lại không có.Chúng tôi sẵn sàng hỗ trợ đầu tư cho các nhà khoa học làm ra sản phẩm, nhưngcông nghệ đó phải phù hợp với thị trường, phải tạo ra được sản phẩm để bà contiêu thụ".

Ngoài các khó khăn về công nghệ, thiết bị, theo ông Triệu Văn Hùng - Vụtrưởng VụKH-CN (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn), chúng ta vẫn còn mộtkhó khăn nữa là đội ngũ các nhà nghiên cứu về CNSH còn rất thiếu, vì trongchương trình CNSH trọngđiểm mà Chính phủ phê duyệt từ năm 2010 - 2015, mỗi nămBộ sẽ được cấp 100 tỷ đồng phục vụ công tác đào tạo và nghiên cứu, nhưng hiệnchúng tôi vẫn chưa tìmđủ người để đào tạo.

Nguồn: nhandan.com.vn 19/9/2006