Phát hiện thuốc giả không cần mở hộp

Thuốc giả có mặt trên toàn thế giới

Báo cáo mới nhất của WHO công bố tháng 11/2006 cho biết: Khoảng 30% dược phẩm tiêu thụ ở các nước đang phát triển là hàng giả. Ở một số điểm nóng như Đông Nam Á hoặc châu Phi, con số này có thể lên tới 50%. Thậm chí, ngay cả ở những nước có nền y học tiên tiến và hệ thống giám sát chất lượng hàng hóa phát triển nhất, thuốc giả cũng chiếm tới 10% thị trường dược phẩm. Thuốc chữa bệnh giả là nguyên nhân trực tiếp và gián tiếp gây ra cái chết của hàng triệu người mỗi năm trên toàn thế giới.

Một trong những nguyên nhân khiến thuốc giả hoành hành là do sự thờ ơ của giới nghiên cứu. Thiết bị và các phương pháp giúp nhận biết thuốc giả là một lĩnh vực còn bỏ ngỏ.

Công nghệ sản xuất thuốc giả ngày càng tinh vi và thuốc giả ngày càng giống thật đến mức ngay cả các chuyên gia cũng rất khó xác định nếu không có máy móc hỗ trợ. Trong bối cảnh đó, việc các nhà nghiên cứu tại phòng thí nghiệm Rutherford Appleton (Vương quốc Anh) phát triển quang phổ Raman thành một công cụ phát hiện thuốc giả nhanh chóng và chính xác là một nỗ lực đáng ghi nhận.

Không cần mở hộp

Quang phổ Raman là một phương pháp đã được ứng dụng để thẩm định đá quý, phân tích mẫu bệnh phẩm mà không cần xét nghiệm... Các nhà n ghiên cứu thử dùng kỹ thuật này để xác định thành phần dược phẩm. Bắn một tia laser vào mẫu, nó sẽ cho biết tính chất chuyển động phân tử của các chất thành phần. Mỗi loại liên kết hóa học có một kiểu chuyển động phân tử đặc trưng riêng. Dựa vào đó, các nhà khoa học sẽ nhận biết được sự có mặt của các dược chất trong một loại thuốc.

Tuy nhiên, đặc điểm của kỹ thuật quang phổ Raman là nó chỉ hoạt động trong một phạm vi rất nhỏ và ở bề mặt vật chất. Vì vậy, nó không đáp ứng được yêu cầu phân tích nhanh và không cần mở bao gói đối với các loại thuốc viên nang, thuốc đóng vỉ hoặc đóng chai.

Pavel Matousek và đồng nghiệp tại phòng thí nghiệm Rutherford Appleton đã thử tìm kiếm những giải pháp cho vấn đề này. Họ sử dụng một dạng đặc biệt của quang phổ Raman được gọi là SORS (spatially ofset Raman spectroscopy). SORS cho phép phát hiện đâu là các photon đã chuyển động từ môi trường thuốc và đâu là các hạt chỉ xuất phát từ vỏ hộp. Pavel Matousek áp dụng kỹ thuật SORS cho một số dược chất cơ bản như ibuprofen, paracetamol... ở điều kiện còn nằm nguyên trong bao gói, so sánh hình ảnh quang phổ thu được với quang phổ tham chiếu của từng dược chất và với quang phổ Raman truyền thống. Kết quả cho thấy, SORS cho kết quả vượt trội về mặt thời gian và tính chính xác so với phương pháp quang phổ Raman truyền thống.

Thành tựu này cho phép các nhà nghiên cứu nghĩ đến việc xây dựng một trung tâm phát triển kỹ thuật SORS vì mục đích thương mại. Trong tương lai gần, thiết bị SORS cầm tay gọn nhẹ, giá rẻ sẽ có mặt trên thị trường, cung cấp cho các nhà kinh doanh dược phẩm và người tiêu dùng một vũ khí hiệu quả chống lại hiểm họa thuốc giả.