Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ ba, 22/02/2005 22:27 (GMT+7)

Phát hiện mới về xe đạp: Sáng chế lucapro tiết kiệm sức đạp

Như thế, nếu thường xuyên phải vượt quãng đường dài hoặc nhiều đồi dốc thì họ phải tiêu tốn rất nhiều sức lực - thật hết sức cực nhọc, thậm chí nhiều khi phải xuống xe đẩy bộ. Vì vậy bác suy nghĩphải giúp bà con tiết kiệm sức bằng cách thiết kế hệ thống bánh đà (volant inertie) lắp vào cả hai bánh xe đạp. Và sau nhiều năm nghiên cứu thử nghiệm, bác đã hoàn thiện xe đạp cải tiếnLucapro.

Vận dụng bánh đà

Lucapro là tên viết tắt của cụm từ: LU (Lang Ưng), CA (Càng), PRO (Progressive: tăng tốc); nghĩa là chiếc xe càng đạp càng tăng tốc do Ưng Lang sáng chế. Được như vậy là nhờ xe có lắp hệ thống bánh đà kết hợp bằng ba (hoặc nhiều hơn) đĩa sắt nhỏ, nhẹ, hình tròn và dẹt, kích thước cũng như trọng lượng tương đương nhau và đủ để tạo nên lực quán tính khi chúng quay vòng quanh chu vi vành xe.

Hệ thống bánh đà kết hợp bằng đĩa sắt tạo lực quán tính khi chúng quay quanh chu vi vành xe.

Hệ thống Lucapro (Système Lucapro) vừa nêu được mô tả cụ thể như sau: khi xe nằm cố định, ba đĩa sắt (bánh đà), luôn ở vị trí ôm sát trục xe. Khi có lực tác động nhấn xuống pê-đan, bánh xe đạp sẽ chuyển động; đồng thời bánh đà cũng quay vòng quanh trục xe, do đó chúng phát sinh lực quán tính tác động vào bánh xe. Bánh đà càng quay nhanh càng bung ra lớn dần do lực ly tâm (force centrifuge) hình thành thế đòn bẩy, trong đó cán đòn bẩy càng dài thì lực kéo càng mạnh sẽ thúc đẩy xe tăng tốc (progressive arthmétique) và giúp người càng đạp nhanh càng thấy nhẹ.

Trong tác động tương hỗ (action réciproque), tất cả bánh đà và bánh xe đều quay nhanh dần theo định luật tăng tốc. Vì thế xe chạy tốc độ nào cũng có hệ thống bánh đà có đường kính tương ứng, giúp người đạp tiết kiệm sức dù đi đường xa và thồ hàng nặng. Khi xe giảm dần tốc độ, bánh đà sẽ tự động di chuyển đồng quy về hướng trục xe. Lúc xe dừng hẳn, bánh đà lại trở về vị trí cũ là ôm sát trục xe.

Sử dụng xe đạp có ổ líp càng lớn thì đạp càng nhẹ. Bánh đà cũng có chức năng tác động tương tự, nghĩa là bánh đà càng lớn bao nhiêu thì lực kéo càng mạnh bấy nhiêu. Và xe đạp cải tiến có cơ chế điều khiển từ số lớn sang số nhỏ và ngược lại đều hoàn toàn tự động nhờ hộp số Lucapro. Đây là một bộ phận tự động quan trọng có nhiệm vụ kìm hãm ba bánh đà luôn đi đúng vị trí giới hạn bởi một bán kính và chu vi nhất định nằm trong bánh xe, giữ cho xe đạp dù chạy trên những đoạn đường gồ ghề nhiều ổ gà cũng không bị chao đảo, lạc tay lái.

Ứng dụng cho cả xe lăn

Đề tài xe đạp cải tiến (bicyclette rénovative) Lucapro được bác Ưng Lang ấp ủ từ năm 1990. Trong quá trình nghiên cứu và thực nghiệm, chính bác thực hiện tất cả các công đoạn như vẽ bản thiết kế, mua nguyên vật liệu, cắt, tiện, hàn, mài, lắp ráp vào xe. Khi áp dụng vào thực tế, bác nhận thấy mọi việc diễn ra đúng như lý thuyết hoạch định. Bác đã hoàn thiện bánh đà lắp vào xe đạp và tự mình chạy thử, đồng thời điều chỉnh những thông số kỹ thuật còn chưa chính xác.

Tiện lợi nhất là khi xe chạy lên dốc, nhờ có lắp bánh đà nên người đạp tiết kiệm được từ 20-30% sức lực. Sáng chế bánh đà này áp dụng cho xe lăn cũng rất hay. Khi bánh xe lăn được lắp thêm bánh đà, người khuyết tật sẽ dễ dàng dùng sức của đôi tay (vốn không được mạnh lắm) đẩy xe vượt qua quãng đường dốc hoặc lồi lõm trên mặt đường. Ngoài ra, hệ thống bánh đà có thể lắp vào loại xe đạp bất kỳ. Các bộ phận của bánh đà ráp khớp nhau và nằm gọn trong bánh xe, khi cần có thể tháo lắp dễ dàng như những phụ tùng khác của xe đạp.

Vừa qua, đã có một số đối tác từ Mỹ, Pháp gửi thư liên hệ về xe đạp cải tiến. Yêu cầu cơ bản của bác Ưng Lang với đối tác khá đơn giản: "Nếu họ hợp tác toàn diện thì mình giao hẳn cho làm, chỉ hỗ trợ khi có khó khăn về kỹ thuật. Cái lợi lớn nhất là giúp người lao động nghèo, người khuyết tật đỡ phần nào nhọc nhằn trong cuộc mưu sinh và trong sinh hoạt hằng ngày. Thời điểm đưa sản phẩm ra thị trường cũng như giá bán sẽ do đối tác quyết định".

Hiện nay, tuy tuổi cao lại bận nhiều việc nhưng bác vẫn ấp ủ đề tài sáng chế loại xe đạp vận hành được cả trên bộ lẫn dưới nước bằng cách dùng phao chứ không cần hệ thống bơm khí. Loại xe này có thể áp dụng rộng rãi cho nhiều vùng ở nước ta, nhất là khu vực miền Nam với đặc điểm nhiều sông rạch...

Nguồn: http://www.thanhnien.com.vn ngày 10/06/2004



-----

Kỹ sư Nguyễn Phước Ưng Lang sinh năm 1919, nguyên quán: Thừa Thiên - Huế; nhiều lần đi nghiên cứu, làm việc ở nước ngoài, trong đó có 4 năm du học tại Pháp bổ túc học phần động cơ máy (metal mechanic); năm 1936, lấy bằng kỹ sư tại Trường Paul Bert, sau đó được biên chế công tác tại Sở Giao thông công chánh thành phố Vinh; năm 1945, làm việc tại Huế; từ năm 1975 - 1979 làm việc tại Sở Giao thông công chánh TP.HCM.

-----

Mô hình xe đạp cải tiến Lucapro đã được tác giả gửi sang Văn phòng luật sư bảo trợ tiêu dùng quốc tế và đề nghị đối chiếu với những mẫu xe đạp quán tính mới nhất của các nước. Kết quả kiểm tra xác định: mẫu mã, phương thức vận hành và cơ chế quán tính của xe đạp cải tiến Lucapro không trùng lắp với 5 mô hình mới nhất (hiện đã được cấp bằng sáng chế) mã số sau: 3.885.814 (27-5-75); 3.968.593 (27-5-75); 4.037.854 (27-5-75); 3.837.219 (27-5-75); 3.718.214 (27-5-75).
Hệ thống bánh đà kết hợp bằng đĩa sắt tạo lực quán tính khi chúng quay quanh chu vi vành xe

Hệ thống bánh đà kết hợp bằng đĩa sắt tạo lực quán tính khi chúng quay quanh chu vi vành xe

Xem Thêm

Tin mới

VUSTA tổng kết 15 năm triển khai Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS
Ngày 12/11/2026, tại Quảng Ninh, Ban Quản lý dự án VUSTA - Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS tổ chức tổng kết dự án giai đoạn 2024-2026, đồng thời nhìn lại toàn bộ chặng đường hoạt động giai đoạn 2011-2026. Sự kiện đánh dấu 15 năm VUSTA đóng vai trò là cầu nối chiến lược, gắn kết cộng đồng cùng hệ thống y tế công của Việt Nam trong công tác phòng, chống dịch bệnh.
Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38: Lần đầu tiên trao 02 giải Đặc biệt, ghi nhận 312 đồ án dự thi
Sáng 15/11, tại Hà Nội, Lễ trao Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38 năm 2026 được tổ chức nhằm vinh danh những đồ án xuất sắc thuộc lĩnh vực Kiến trúc - Xây dựng. Mùa giải năm nay ghi nhận số lượng tham dự cao kỷ lục với 312 đồ án đến từ 29 trường đại học trên cả nước. Đặc biệt, lần đầu tiên trong lịch sử 38 năm tổ chức, Giải thưởng trao hai giải Đặc biệt cho những đồ án có chất lượng nổi bật.
Bắc Ninh: Hội thảo Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ
Ngày 12/11, Liên hiệp các Hội Thành phố đã phối hợp Cục Sở hữu trí tuệ- Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Hội thảo “Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ thúc đẩy hoạt động nghiên cứu phát triển và đổi mới sáng tạo trong các trường đại học, cao đẳng trên địa bàn Thành phố Bắc Ninh”.
Đắk Lắk: Phát huy giá trị rừng và biển trong phát triển kinh tế xã hội của tỉnh
Việc hợp nhất tỉnh Đắk Lắk và tỉnh Phú Yên đã hình thành một không gian phát triển mới, kết nối vùng cao nguyên với duyên hải, kết nối đại ngàn với Biển Đông. Đây không chỉ là sự thay đổi về địa giới hành chính mà còn mở ra cơ hội tổ chức lại không gian phát triển, khai thác và sử dụng hiệu quả hơn các nguồn lực tự nhiên, văn hóa và con người.
Đẩy mạnh giáo dục STEM, tạo nền tảng phát triển nhân tài khoa học và công nghệ tại An Giang
Ngày 12/11, Liên hiệp Hội Việt Nam phối hợp với Liên hiệp Hội tỉnh An Giang tổ chức Hội thảo “Đẩy mạnh giáo dục STEM để phát triển nhân tài khoa học và công nghệ tỉnh An Giang”. Hội thảo có sự tham dự của lãnh đạo Liên hiệp Hội Việt Nam, đại diện Liên hiệp Hội các tỉnh, thành phố, các cơ quan sở ngành đại phương, trường đại học, cán bộ quản lý giáo dục và đông đảo thầy cô giáo trên địa bàn tỉnh.
Nhà văn hóa Lê Hồng Dương với hành trình gìn giữ di sản Kinh Bắc
Nhân dịp kỷ niệm Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), sáng 12/12 tại Hà Nội, Viện Nghiên cứu, Bảo tồn và Phát huy Văn hóa Dân tộc (trực thuộc Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam) đã phối hợp với Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam tổ chức hội thảo khoa học với chủ đề “Nhà văn hóa Lê Hồng Dương với Di sản văn hóa dân tộc”.