Phản hồi từ bài viết “Tiêm sai + bệnh thành tích = teo cơ delta”

Ông Lê Văn Diêu- Phó chủ nhiệm Ủy ban các vấn đề xã hội của Quốc hội

“Kiến nghị rà soát cán bộ y tế cơ sở”

Đó là khẳng định của ông Lê Văn Diêu - Phó chủ nhiệm Ủy ban các vấn đề xã hội của Quốc hội sau khi nhận được thông tin từ bài viết “tiêm sai + bệnh thành tích - teo cơ delta” (KH&ĐS số 44 ra ngày 2/6/2006).

PV: -Ông có ý kiến gì về việc có nhiều nhà khoa học, nhà quản lý trong lĩnh vực y tế cho rằng một trong những nguyên nhân gây ra căn bệnh teo cơ delta là căn bệnh “thành tích”.

- Để giải quyết thực trạng trước mắt mà cụ thể là vụ việc “teo cơ delta” thì Ủy ban các vấn đề xã hội sẽ kiến nghị gì trước Quốc hội?

- Riêng vấn đề teo cơ delta, chúng tôi đã có ý kiến với Bộ Y tế, yêu cầu Bộ phải sớm trả lời dứt điểm vấn đề này, phải tìm được ra căn nguyên để có giải pháp thật hữu hiệu.

Cũng không thể vì một hai dư luận đã vội quy kết mà phải có bằng chứng khoa học. Theo tôi, không chỉ từ vụ việc này mà việc rà soát, nâng cao chất lượng cán bộ y tế cơ sở phải là việc làm thường xuyên và là mong mỏi của người dân.

- Nguyên nhân của căn bệnh vẫn chưa tìm ra nhưng các bác sĩ vấn đưa các bệnh nhân ra mổ- và đây được xem là giải pháp duy nhất. Thực tế cho thấy, giải pháp này chỉ giải quyết được về mặt hình thức (tức là vai không còn xệ nữa) nhưng không có tác dụng khôi phục chức năng vận động của tay. Có một vài ý kiến cho rằng: phải chăng việc làm này là chữa bệnh tâm lý, xoa dịu tình hình?

- Theo tôi với trách nhiệm của người quản lý và lương tâm của người thầy thuốc, trước người bệnh họ không thể làm ngơ và phải tìm cách để cứu chữa, dù là giải pháp trước mắt. Còn biện pháp như thế đã tối ưu chưa hay còn biện pháp nào khác thì cần có ý kiến của các nhà khoa học. Cá nhân tôi cho rằng, với một bệnh, có thể có nhiều hướng điều trị khác nhau.

- Xin cảm ơn ông!

GS.TS Nguyễn Thu Nhạn, Chủ tịch Hội Nhi khoa VN, Uỷ viên đoàn chủ tịch Liên hiệp các Hội KH&KTVN.

Tiêm tuy dễ mà khó

P.V:Theo giáo sư, nguyên nhân của tình trạng teo cơ delta là gì?

- GS đã gặp trường hợp nào vì tiêm mà làm teo các tổ chức của cơ thể hay chưa?

- Tiêm sai rất nguy hiểm. Đã có nhiều bệnh nhân, vì y tá tiêm sai mà bị teo tổ chức dưới da, kể cả tổ chức mỡ, cơ delta. Tổ chức nào bị kích thích nhiều thì đều có khả năng bị teo cả. Việt Nam ta cách đây mấy năm đã có bài học đắt giá vì lạm dụng tiêm K-cort. Đây là một loại thuốc steroid, chỉ định dùng cho người lớn, không dùng cho trẻ em dưới 12 tuổi. Một số bác sĩ ở địa phương đã không tuân thủ quy định đó, tiêm cho trẻ để chữa hen và dị ứng. Hậu quả là gây teo tổ chức cơ ở vết tiêm. Corticoid có thể ở dạng dầu, tồn tại lâu, không tiêu được, làm ảnh hưởng đến cơ. Tôi đã gặp trường hợp tiêm vào đầu làm teo cả não (ở người lớn). Trước đây, Viện Nhi Trung ương đã có trường hợp vì tiêm phòng thấp cho bệnh nhân (tiêm ở đùi, nhưng sai vị trí) dẫn đến hoại tử, phải cưa bỏ đi một chân.

Nhiều người nghi ngờ về chất lượng của y tế cơ sở, đặc biệt là đội ngũ y tá. GS nghĩ thế nào về điều này?

- Tôi đã chứng kiến hầu hết các cô làm y tá địa phương khi tiêm đùi thì yêu cầu trẻ ngồi, kẹp chân các cháu vào hai đùi của mình và tiêm thẳng vào đùi, phía trên đầu gối. Theo các bài học kinh điển thì không phép được tiêm như thế, nhất là tiêm ở mặt trên đùi vì ở đó có mạch máu và dây thần kinh. Tôi chẳng hiểu những người này học hành kiểu gì mà lại cứ tiêm như vậy, tiêm vào những nơi có nhóm cơ rất quan trọng. Tiêm tuy dễ mà khó. Có thứ buộc phải tiêm bắp sâu, có loại tiêm bắp nhưng không sâu, có loại tiêm dưới da, trong da. Mỗi loại tiêm yêu cầu độ dốc của kim tiêm khác nhau. Nhưng y tá của mình thì tôi thấy đều tiêm một độ dốc như nhau. Tôi không biết do đào tạo hay do cái gì mà tất cả đều tiêm giống nhau như vậy.

- Có bài học nào liên quan đến việc tiêm văcxin?

- Nếu liên quan đến văcxin thì theo tôi cũng là do tiêm BCG phòng lao. Theo đúng kỹ thuật là chúng ta phải tiêm BCG trong da (nổi một nốt hằn lên trên mặt da). Nhưng tôi biết có rất nhiều người đã tiêm sâu hơn. BCG là một loại văcxin sống, nếu tiêm sâu hơn thì sẽ vào thẳng mạch máu. Khi đó vi khuẩn đi vào trong người, vào mạch máu, trẻ sẽ bị nổi hạch ở nách và bị lao hạch. Điều này rất nguy hiểm và cần phải chấn chỉnh ngay.

- GS nghĩ sao về nguyên nhân sâu xa chính là căn bệnh trầm kha của ngành y tế, “căn bệnh thành tích”?

- Thực ra, trong đào tạo, chúng ta đang làm theo kiểu “nhanh nhiều, gấp ẩu”, vì thế không đảm bảo về chất lượng. Thời còn làm việc ở Bệnh viện Nhi, tôi cũng gặp tình trạng các cô y tá tiêm không đúng kỹ thuật. Như vậy, không chỉ có cán bộ y tế cơ sở “gặp” phải điều này mà ở đâu cũng có, rất nhiều. Tôi cũng không hiểu công tác đào tạo của chúng ta thực chất là thế nào nữa. Ngay đến việc tưởng chừng đơn giản là sát trùng trước khi tiêm, không phải y tá nào cũng làm chuẩn.

- Xin cảm ơn GS.

PGS.TS Lê Văn Truyền- Nguyên Thứ trưởng Bộ Y tế:

Phát hiện “chim sệ cánh” chậm, y tế cơ sở yếu kém

Trong vấn đề “chim sệ cánh”, lẽ ra y tế cơ sở phải là nơi phát hiện và báo cáo lên Bộ Y tế. Y tế cơ sở chưa làm được điều này thì đó là yếu kém. Trước kia, khi xảy ra hiện tượng teo cơ delta ở trẻ em do tiêm K-cort, Viện Nhi TW lúc đó do GS Nhạn làm Giám đốc là nơi phát hiện và báo cáo đầu tiên lên Bộ Y tế. Và sau đó, chúng ta đã có những khuyến cáo kịp thời.

Tôi khẳng định thế giới không khuyến cáo dùng thuốc tiêm nếu vẫn có thể dùng được thuốc uống. Bởi vì khi tiêm là đã gây ra một vết thương, dù nặng hay nhẹ, chảy máu hay không. Đó là nguyên tắc sử dụng thuốc an toàn. Nhưng Việt Nam thực hiện rất kém điều này và hậu quả đã xảy ra trong vụ “chim sệ cánh” này.

Nguồn: KH&ĐS Số 45 Thứ Hai 5/6/2006