Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ hai, 17/02/2025 17:48 (GMT+7)

PGS.TS. Nguyễn Thị Ái Nhung: Tạo dược liệu quý từ cây thuốc đặc hữu VN

Google NewsPGS.TS. Nguyễn Thị Ái Nhung được trao Giải thưởng sáng tạo châu Á xuất sắc đã dành gần 20 năm nghiên cứu các dược liệu đặc hữu của Việt Nam, góp phần nâng cao sức khỏe cộng đồng.

Quỹ toàn cầu Hitachi vừa công bố danh sách 15 nhà khoa học ASEAN được trao Giải thưởng Sáng tạo châu Á năm 2024. Trong số 15 nhà khoa học đoạt giải, có 6 nhà khoa học Việt Nam. PGS.TS. Nguyễn Thị Ái Nhung, Trường Đại học Khoa học, Đại học Huế được trao Giải thưởng sáng tạo xuất sắc.

tm-img-alt

PGS.TS Nguyễn Thị Ái Nhung cùng cộng sự trong phòng thí nghiệm. Ảnh: Nguyệt Nhi.

Nhận Giải thưởng Sáng tạo châu Á từ nghiên cứu về dược liệu

PGS.TS. Nguyễn Thị Ái Nhung, hiện công tác tại Khoa Hóa học và Viện Nghiên cứu và Ứng dụng Khoa học Công nghệ, Trường Đại học Khoa học, Đại học Huế. Chị đã dành gần 20 năm nghiên cứu các dược liệu đặc hữu của Việt Nam.

Bắt đầu sự nghiệp tại Trường Đại học Khoa học, Đại học Huế từ năm 2002, PGS.TS. Nguyễn Thị Ái Nhung ban đầu tập trung vào hóa học lượng tử và hóa học tính toán. Tuy nhiên, nhận thấy tiềm năng ứng dụng của hóa học trong việc nghiên cứu dược chất thiên nhiên, chị đã chuyển hướng sang lĩnh vực này. Mục tiêu của chị là kết hợp giữa mô phỏng tính toán và thực nghiệm để tạo ra các sản phẩm dược liệu từ những cây thuốc đặc hữu của Việt Nam.

Sinh ra và lớn lên tại Huế, PGS.TS. Nhung nhận thấy vùng đất này sở hữu nhiều loại cây dược liệu quý, phù hợp với khí hậu và thổ nhưỡng địa phương. Nghiên cứu giành giải lần này của PGS.TS Nhung cùng các cộng sự đã hướng đến tạo ra các sản phẩm dược dụng có nguồn gốc tự nhiên, an toàn với con người từ các loài dược liệu bản địa, đặc hữu tại Việt Nam. Không chỉ khai thác các dược liệu truyền thống, nhóm tập trung vào nghiên cứu các hợp chất ít hoặc chưa được nghiên cứu từ những loài dược liệu đặc hữu, các dược liệu mới, nấm dược liệu quý, giúp mở rộng tiềm năng ứng dụng.

Toàn bộ quy trình sản xuất dược liệu từ chọn vùng nguyên liệu, tối ưu hóa quy trình sản xuất, chiết xuất... được thực hiện khép kín, ứng dụng các công nghệ xanh, thân thiện môi trường.

Quá trình nghiên cứu, nhóm xác định các loài dược liệu như Distichochlamys spp., Aspidistra spp., Lactuca indica L., Cordyceps spp... có trong các loại thực vật đặc hữu tại Việt Nam có thể bào chế và phát triển sản phẩm kháng khuẩn, kháng virus và hỗ trợ điều trị bệnh.

Kết quả từ các nghiên cứu của PGS.TS. Nhung đã đóng góp quan trọng vào việc xây dựng cơ sở khoa học cho việc bào chế thuốc từ dược liệu thiên nhiên, nhằm nâng cao sức khỏe cộng đồng. Chị và nhóm đã thương mại hóa thành công một số sản phẩm như trà thảo dược và các sản phẩm hỗ trợ điều trị bệnh về đường hô hấp.

Từ bạc hà, bạch đàn chanh, trầu không, tỏi, tràm, kinh giới, thiên niên kiện, đại bi, nhóm đã tách chiết và tinh chế tinh dầu làm sản phẩm ống hít mũi, xịt họng, dầu cù là, cao xoa bóp. Các dược liệu đặc hữu như bồ công anh Việt Nam, gừng đen, nấm đông trùng hạ thảo, giảo cổ lam, dây thìa canh... được sử dụng làm trà thảo dược giúp thư giãn, tăng sức đề kháng, hỗ trợ điều trị viêm loét dạ dày, huyết áp cao, tiểu đường.

Với việc nuôi cấy thành công nấm dược liệu dưỡng chất cao, đặc biệt là giống nấm Cordyceps militaris., nhóm tạo ra các sản phẩm và thực phẩm chức năng hỗ trợ điều trị rối loạn lipid máu, viêm phế quản mãn tính, hen phế quản, giúp hạ đường huyết, chống viêm và tăng cường miễn dịch.

Khát vọng dược liệu Việt

PGS.TS. Nguyễn Thị Ái Nhung chia sẻ, con đường nghiên cứu khoa học có nhiều khó khăn, thử thách, để có được những thành quả như ngày hôm nay, chị cùng nhóm nghiên cứu đã phải bỏ ra rất nhiều thời gian, tâm sức. Những chuyến đi tìm loại dược liệu mới thường kéo dài từ 10-15 ngày, vào sâu trong rừng, phải phối hợp với cả lực lượng kiểm lâm để đi. Nhưng không phải chuyến đi nào cũng thành công.

tm-img-alt

PGS.TS. Nguyễn Thị Ái Nhung đam mê nghiên cứu dược liệu Việt Nam. Ảnh: Husc.

Chẳng hạn với gừng đen, các nhà khoa học đã mất 3-4 năm nghiên cứu; mất 3-5 năm với bồ công anh Việt Nam, nấm dược liệu… Khi nhóm nghiên cứu cây tỏi đá Phong Điền, thậm chí cây còn chưa được đặt tên. Cùng với đó, là những khó khăn từ câu chuyện tài chính, từ việc hỗ trợ tới trang thiết bị, nguyên liệu, con người, rồi quy trình nghiên cứu, quy trình sản xuất ra sản phẩm… tới câu chuyện về cơ chế khi làm đề tài, dự án.

Tuy nhiên, khát vọng phát triển đối với dược liệu Việt Nam đã khiến chị và nhóm nghiên cứu giữ được niềm đam mê của mình. PGS.TS Nguyễn Thị Ái Nhung đánh giá, vùng nguyên liệu dược liệu Việt phong phú, đa dạng không kém dược liệu Trung Quốc. Cũng có một số cây chỉ có ở nước bạn nhưng chúng ta cũng nghiên cứu được bằng cách nuôi cấy mô, trồng thử nghiệm; di thực từ những vùng xa hơn về Việt Nam thành công, bởi ngành công nghệ sinh học của Việt Nam hiện nay cũng khá phát triển

Theo PGS.TS Nguyễn Thị Ái Nhung, dược liệu Việt Nam vô cùng quý, vấn đề là khai thác, duy trì. Trong khoảng 10 năm gần đây, thị trường Việt Nam và các nước lân cận, châu Âu, châu Mỹ, có niềm tin về sử dụng dược liệu châu Á, trong đó có dược liệu Việt Nam. Để quảng bá dược liệu Việt, TS Nhung cho rằng không gì tốt hơn chính những công bố khoa học.

“Tôi cho rằng công bố quốc tế là một thông điệp, các diễn đàn để chúng tôi tham gia cũng là một thông điệp. Các giải thưởng là cơ hội để tôi có thể quảng bá, gửi thông điệp đến thế giới về dược chất thiên nhiên, các cây thuốc của Việt Nam”, TS Nhung nói.

TS Nhung chia sẻ, giải thưởng sáng tạo caah Á xuất sắc là niềm khích lệ lớn, thôi thúc chị tiếp tục theo đuổi đam mê khoa học và mở rộng những hướng đi mới trong tương lai.

Với những đóng góp xuất sắc, PGS.TS. Nguyễn Thị Ái Nhung đã nhận được nhiều giải thưởng và danh hiệu, bao gồm: Giải thưởng "L'ORÉAL - UNESCO Vì sự phát triển phụ nữ trong khoa học" năm 2023. Giải thưởng Sáng tạo Châu Á 2024 của Quỹ Toàn cầu Hitachi. Giải thưởng Sáng tạo Nữ cố đô Huế lần thứ Nhất năm 2024. Bằng khen của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo cho giai đoạn 2018-2020 và 2021-2023. Danh hiệu Chiến sĩ thi đua cấp Bộ. Công dân tiêu biểu tỉnh Thừa Thiên Huế năm 2023. Kỷ niệm chương Vì sự nghiệp giáo dục và danh hiệu nhà giáo tiêu biểu năm 2024. Những thành tựu này không chỉ khẳng định tài năng và sự cống hiến của PGS.TS. Nguyễn Thị Ái Nhung trong lĩnh vực nghiên cứu khoa học mà còn là nguồn động lực lớn lao cho các nhà khoa học trẻ, đặc biệt là phụ nữ, tiếp tục theo đuổi đam mê và đóng góp cho sự phát triển của khoa học và giáo dục Việt Nam.

Xem Thêm

Tin mới

Đổi mới cơ chế phối hợp, phát huy sức mạnh của đội ngũ trí thức Hội ngành toàn quốc
Đổi mới cơ chế phối hợp các Hội ngành toàn quốc cần được xem xét đồng bộ với các vấn đề về hoàn thiện cơ chế, chính sách, kiện toàn tổ chức bộ máy là nội dung được Phó Chủ tịch Liên hiệp các Hội KH&KT Việt Nam Phạm Ngọc Linh nhấn mạnh tại hội thảo “Giải pháp tăng cường hoạt động phối hợp giữa các hội ngành toàn quốc và Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam” được tổ chức sáng 20/11.
Vai trò của đội ngũ trí thức trong xây dựng, phát triển văn hóa, con người Hà Tĩnh
Hà Tĩnh, là vùng “địa linh nhân kiệt” với nhiều giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể phong phú, đa dạng, được các thế hệ xây đắp, bảo tồn, kế thừa và phát huy, là nơi tụ cư của người Việt cổ, được minh chứng bằng các di chỉ khảo cổ có niên đại trên 4.000 năm như Phôi Phối-Bãi Cọi (Nghi Xuân), Thạch Lạc (Thạc Hà) …; là vùng giao thoa của nhiều nền văn hóa (Đại Việt- Chăm pa- Chân Lạp- Trung Hoa).
Lâm Đồng: Hội thảo giải pháp quản lý lũ tổng hợp lưu vực sông Lũy
Sáng ngày 18/11, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề “Giải pháp quản lý lũ tổng hợp lưu vực sông Lũy, tỉnh Lâm Đồng”. Hội thảo có sự tham dự của đại diện các sở, ban, ngành, địa phương, các cơ quan chuyên môn, chuyên gia, nhà khoa học và các đơn vị có liên quan.
Hải Phòng: Liên hiệp hội làm việc với Viện Kinh tế phát triển và Quy hoạch
Sáng 17/11, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật (Liên hiệp Hội) thành phố đã làm việc với Đoàn công tác của Viện Kinh tế phát triển và Quy hoạch (IDEP), nhằm tăng cường mối quan hệ hợp tác trong hoạt động nghiên cứu khoa học, ứng dụng và chuyển giao công nghệ, tư vấn, phản biện và giám định xã hội góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững trên địa bàn thành phố.
Phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại lễ chuyển giao vai trò chủ nhà APEC 2027
Sáng 19/11, tại Thâm Quyến, trong khuôn khổ Hội nghị các Nhà Lãnh đạo kinh tế APEC lần thứ 33, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chính thức tiếp nhận vai trò chủ nhà Năm APEC 2027 từ Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình, đánh dấu thời khắc quan trọng, chính thức khởi động Năm APEC Việt Nam 2027.
49 năm của Voyager 1, một ngày của ánh sáng
Sau hoàng hôn ngày 17/11, NASA mời người dân khắp thế giới hướng đèn lên trời, nháy mã Morse “V-G-R” chào Voyager 1, vật thể nhân tạo đầu tiên đi tới khoảng cách một ngày ánh sáng. Con tàu thăm dò vừa chạm mốc một ngày ánh sáng lúc 5h 16 phút 7 giây sáng 18/11 theo giờ miền Đông nước Mỹ (EST).
Tăng cường năng lực, đổi mới cơ chế tài chính khoa học và công nghệ
Tháo gỡ các điểm nghẽn về cơ chế tài chính, thủ tục hành chính và quản trị rủi ro sẽ tạo động lực mạnh mẽ để cộng đồng khoa học và công nghệ cả nước tự tin bước vào giai đoạn phát triển mới, góp phần thiết thực vào sự nghiệp đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.
Liên hiệp Hội tỉnh Đắk Lắk – Thành viên tích cực của Mặt trận trong giai đoạn mới
Trong hệ thống Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Liên hiệp Hội tỉnh Đắk Lắk là tổ chức tập hợp, đoàn kết đội ngũ trí thức KH&CN, làm cầu nối giữa trí thức với Đảng, Nhà nước và Nhân dân. Trong giai đoạn mới, phát huy vai trò thành viên của Mặt trận, Liên hiệp Hội tăng cường phối hợp, phát huy trí tuệ đội ngũ trí thức, góp phần củng cố khối đại đoàn kết và thúc đẩy tỉnh Đắk Lắk phát triển nhanh, bền vững.
VUSTA tổng kết 15 năm triển khai Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS
Ngày 12/11/2026, tại Quảng Ninh, Ban Quản lý dự án VUSTA - Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS tổ chức tổng kết dự án giai đoạn 2024-2026, đồng thời nhìn lại toàn bộ chặng đường hoạt động giai đoạn 2011-2026. Sự kiện đánh dấu 15 năm VUSTA đóng vai trò là cầu nối chiến lược, gắn kết cộng đồng cùng hệ thống y tế công của Việt Nam trong công tác phòng, chống dịch bệnh.