Nuôi trồng nấm phát quang tại Việt Nam

Năm 2002, khảo sát các vườn điều và cao su ở miền Đông Nam bộ, chúng tôi đã thu thập được nhiều chủng nấm phát quang. Chủng tương đối phổ biến và đã được nuôi trồng thành công có tên khoa học là Omphalotus af. illudent. Nấm có khả năng phát sáng toàn thân (tai nấm và sợi tơ) và đặc biệt là cả bào tử cũng phát sáng.

HÌNH THÁI VÀ CHUTRÌNH SỐNG

H.3a: Bịch phôi có tơ nấm (ngoài sáng)

- Cuống nấm tròn, ngắn, không có vòng cổ, dài trung bình 7 - 9 cm.

- Phiến nấm to và kéo dài xuống đến cuống, bề ngang rộng 0,20 - 0,25 cm. Mỗi centimet có từ 40 - 50 phiến.

H.3b: Bịch phôi có tơ nấm (trong tối)

Trong tối nấm có thể phát sáng ở cả mũ, cuống, phiến và bào tử.

Dựa theo Jean Marie Polese (2000) để định danh cho thấy nấm có tên Omphalotus af. illudent, thuộc họ Paxilaceae, bộ Boletales, lớp Basidiomycetes, ngành Basidiomycotina. Đây là loài nấm phát quang mới chưa từng được đề cập trong các tài liệu ở Việt Nam .

Loài nấm này thuộc nhóm nhiệt đới, dễ nuôi trồng cho quả thể trong điều kiện nhân tạo. Khả năng phát sáng của nấm rất đặc trưng:

- Nấm có thể phát sáng từ hệ sợi cho đến quả thể.

- Các thành phần của quả thể, như: mũ, phiến, cuống, thậm chí bào tử cũng có khả năng phát sáng.

- Ánh sáng của nấm phát liên tục và có màu huỳnh quang xanh lục.

Do các đặc điểm trên, có thể dùng nấm như một vật liệu khá lý tưởng cho nghiên cứu hiện tượng phát quang.

ĐẶC ĐIỂM NUÔI TRỒNG

H.4a: Bịch phôi có tơ nấm (ngoài sáng)

- Môi trường nuôi trồng là mạt cưa cao su: mạt cưa được làm ẩm với nước vôi 0,5% và ủ ít nhất là 24 giờ. Sau khi ủ, bổ sung thêm đạm ammon (sulfat ammon, nồng độ 3 - 5‰) hay cám gạo 10 - 15%. Kiểm tra độ ẩm khoảng 60%. Đóng túi và khử trùng ở 950C trong 5 - 6 giờ hoặc 1210C trong 90 phút.

H.4b: Bịch phôi có tơ nấm (trong tối)

Trong quá trình nuôi trồng, điều kiện tốt nhất cho quả thể hình thành và phát triển là: nhiệt độ từ 260 - 280C, ẩm độ không khí từ 80 - 90%, ánh sáng nhà trồng 500 - 800 lux. Thời gian tưới đón quả thể là 21 ngày, thời gian để quả thể xuất hiện đến khi tàn là 7 ngày.

Đặc điểm phát quang

- Đối với tơ nấm

H.5a: Tai nấm còn non (ngoài sáng)

Qua nuôi cấy cho thấy tơ nấm phát sáng rất rõ ( hình: 3a, 3b, 4a, 4b).

H.5b: Tai nấm còn non (trong tối)

Sau 4 ngày quả thể xuất hiện, nấm bắt đầu phát ra ánh sáng và đến khi quả thể chuyển vàng thì nấm ngừng phát sáng.

Nấm có thể phát sáng suốt các giai đoạn phát triển của quả thể ( hình: 5a, 5b, 6a, 6b).

KHẢ NĂNG ỨNG DỤNG CỦA NẤM PHÁT QUANG

H.6a: Tai nấm trưởng thành (ngoài sáng)

H.6b: Tai nấm trưởng thành (trong tối)