Nước oxy già

H ₂O ₂có tên khoa học là hydroperoxid, có dạng lỏng sánh, không màu, tan trong nước, cồn, ether. Dung dịch H ₂O ₂tan trong nước được gọi là nước oxy già vì nó có hơn nước thường (H ₂O) một nguyên tử oxy. Do đó, nước oxy già có tính oxy hoá mạnh để giải phóng ra oxy và được sử dụng làm thuốc sát khuẩn.

Khi để thuốc vào các vết thương hoặc nhỏ vào ổ nhiễm trùng, thuốc sẽ oxy hoá các hệ enzym trong nguyên sinh chất của vi khuẩn. Ngoài ra, do có nồng độ oxy cao, nên nó kìm hãm các vi khuẩn yếm khí. Oxy giải phóng ra còn có tác dụng cơ học là quét máu mủ đọng sâu trong vết thương ra ngoài, giúp cho việc bóc gỡ băng gạc, rửa vết thương trở nên dễ dàng hơn. Các men catalase trong máu mủ của vết thương làm chất xúc tác cho H ₂O ₂phân huỷ nhanh hơn. Nước oxy già chỉ dùng sát trùng cho các vết thương nông, bên ngoài da. Nếu dùng cho các ổ nhiễm khuẩn sâu trong cơ thể sẽ rất nguy hiểm vì oxy giải phóng ra không có lối thoát.

Loại lọ thuốc nước oxy già đang bán ở các nhà thuốc hiện nay thường có nồng độ là 3%. Các công ty dược mua nước oxy già đậm đặc có nồng độ khoảng 30% về pha loãng ra bằng nước cất và đóng lẻ vào lọ nhựa có dung tích 20ml cho người sử dụng. Nước oxy già đậm đặc có tính ăn da mạnh và làm cháy giấy. Nhưng ở nồng độ loãng 3% thì có thể nếm được và có vị tanh kim loại. Trong sản xuất, người ta phải bảo quản nước oxy già trong bình sành hoặc chai thuỷ tinh sẫm màu, chai nhựa nút kín, để chỗ mát, tránh va đập mạnh vì đó là những điều kiện xúc tác để phản ứng oxy hoá xảy ra.

Nước oxy già dùng trong y tế để sát trùng, tẩy uế, là dung dịch được lựa chọn đầu tiên để sát trùng tai, răng, miệng, súc miệng khi bị tưa lưỡi và đặc biệt hay dùng trong băng rửa vết thương. Trong nha khoa có thể dùng làm chất trắng răng. Khi chảy máu nhẹ ở chân răng người ta cũng dùng nước oxy già vì nó có tác dụng lên albumin làm săn vết thương và cầm máu nhẹ.

Trong công nghiệp người ta dùng oxy già làm chất tẩy trắng. Trong thực phẩm dùng làm chất bảo quản. Khi mua lọ nước oxy già về dùng, nhỏ vào vết thương thấy sủi bọt (xem ảnh bên) là oxy già có chất lượng tốt. Nếu mở lọ lâu không đậy lại thì chất lượng giảm, nước oxy già có thể đã trở thành nước thường.