Nước ngọt đang bị lãng phí

“Cách đây 6 năm, một “kịch bản đen” đã từng dự báo rằng một phần ba nhân loại sẽ thiếu nước vào năm 2025” - Ông Frank Rijsberman, giám đốc Viện kinh tế nước quốc tế (IWMI) cho biết như vậy. Theo bản báo cáo của viện IWMI, được lập bởi 700 chuyên gia trên thế giới thì tình hình trở nên gay cấn ngay từ bây giờ. Nếu chúng ta không thay đổi cách sử dụng nước, thì tình hình sẽ càng tồi tệ hơn.

Tương lai khô hạn?

Báo cáo của viện IWMI được giới thiệu tại Tuần lễ nước quốc tế tổ chức tại Stockholm – Thuỵ Điển vừa qua. Các tác giả của bản báo cáo chia những người thiếu nước ra thành hai nhóm. Trong nhóm thứ nhất, nước được khai thác và sử dụng bừa bãi, không ai để ý đến khả năng của sông và hồ. Việc sử dụng nước bừa bãi, vô kế hoạch khiến cho mực nước ngầm giảm xuống, thậm chí dẫn đến cạn kiệt nguồn nước ngầm. Một ví dụ là biển Aral đang khô cạn do người ta ngăn sông lấy nước tưới cho những cánh đồng bông khiến cho nước không còn chảy vào biển này nữa. Tại một số quốc gia vùng Địa Trung Hải, nước đang dần khan hiếm, do lượng du khách đổ về quá đông và sử dụng nước một cách bừa bãi.

Nhóm thứ hai có gần một triệu người. Trong nhóm này, nước không hề thiếu. Vấn đề ở đây là không có cách tiếp cận nguồn nước – không có hệ thống dẫn nước. Các chuyên gia cảnh báo, những người thuộc nhóm này không tiếp cận được với nguồn nước nên không bao giờ thoát nghèo. Một ví dụ là Ai Cập. Mặc dù có sông Nil chảy qua nhưng Ai Cập vẫn thiếu nước. Bởi vì những cánh đồng không được tưới nước cho nên Ai Cập buộc phải nhập khẩu hơn một nửa lượng lương thực.

Sử dụng nước một cách hữu ích

Báo cáo của IWMI lưu ý rằng 78% số lượng nước ngọt được sử dụng trong nông nghiệp. Một trong những vấn đề cần được giải quyết là phát triển hệ thống kênh rạch dẫn nước từ sông, hồ về các cánh đồng. Tuy nhiên, giải pháp này cũng có thể làm ảnh hưởng nghiêm trọng tới môi trường (chẳng hạn như sự kiện biển Aral bị khô hạn).

Một ý tưởng khác được đưa ra dựa trên việc mở rộng diện tích canh tác để hứng được nhiều nước mưa. Tất nhiên khi đó diện tích rừng sẽ bị thu hẹp. Hiện tượng này có thể quan sát được ở vùng Amazon, nơi rừng rậm bị tàn phá để lấy đất trồng trọt.

Giải pháp thứ ba đó là thay đổi cách tiếp cận với nguồn nước. David Molden, trưởng nhóm soạn thảo báo cáo, giải thích: “Chúng ta phải sử dụng từng giọt nước một cách hữu ích. Cần trồng nhiều lương thực hơn với số lượng nước ít hơn. Cũng tương tự như vậy đối với việc chăn nuôi”. Làm thế nào để đạt được điều này? Các chuyên gia của IWMI khẳng định cần phải mở những lớp tập huấn cho nông dân về cách sử dụng nước tiết kiệm đồng thời thay đổi giống cây lương thực chịu được khô hạn.

Các nhà môi trường học thuộc tổ chức WWF (Quỹ Thế giới bảo vệ các loài thú hoang dã) cho rằng cần tăng giá sử dụng nước. Giá nước lên cao buộc người ta phải sử dụng nó tiết kiệm và hiệu quả hơn. Chính sách này có thể cho kết quả tốt tại những quốc gia giàu có ở phương Tây.

Trong bản báo cáo mang tiêu đề “Những quốc gia giàu nhưng hiếm nước”, WWF nhấn mạnh rằng thậm chí trong những xã hội phát triển người ta cũng rất ít quan tâm đến việc làm sạch nước thải sau khi sử dụng trong công nghiệp và trong sinh hoạt để đưa trở lại môi trường tự nhiên. Theo tạp chí “Science”, nước Mỹ chỉ làm sạch 2,5% lượng nước thải.

Tại Nhật Bản, theo WWF, mặc dù lượng nước mưa tự nhiên rất lớn, nhưng do công nghiệp phát triển nhanh nên nước ngọt luôn khan hiếm. Các thành phố lớn trên thế giới cũng gặp khó khăn với việc cung cấp nước ngọt, chẳng hạn như Houston (Mỹ) hay Sydney( Australia ), nơi người dân sử dụng nước quá nhiều. Tiếp đến là London , nơi hàng ngày hệ thống ống dẫn nước cũ kỹ làm rò rỉ một lượng nước ngọt đủ sức làm đầy 300 bể bơi thế vận hội.

Tiết kiệm nước và làm sạch nước thải

Có một phần ba dân số thế giới sống trong điều kiện thiếu vệ sinh do thiếu nước. Hơn 1,5 triệu trẻ em trên thế giới hàng năm bị chết do nhiễm các bệnh đường ruột gây ra bởi nguồn nước nhiễm bẩn. Tuy nhiên, báo cáo của IWMI nhấn mạnh rằng thiếu nước không phải là do nước ngọt quá ít trên trái đất. “Nước ngọt là đủ dùng –David Molden nói – Vấn đề là ở chỗ sử dụng nó như thế nào”.

Các nhà khoa học thuộc trường ĐH Tokyo (Nhật Bản) cho rằng chỉ một phần nhỏ trữ lượng nước ngọt là ở vào những vị trí dễ tiếp cận trên trái đất. (Một phần năm trữ lượng nước ngọt ở trong hồ Baican, một phần lớn khác tồn tại dưới dạng băng vĩnh cửu ở Bắc Cực và Nam Cực). Do vậy, việc đầu tiên chúng ta cần làm là tiết kiệm nước; sau đó phải tìm cách để làm sao nước thải được lọc sạch và quay trở về với tự nhiên.

Nguồn: Nature; gdtd.com.vn, số 105, 02/09/2006