Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ ba, 10/04/2007 00:34 (GMT+7)

Những người tìm ra nấm men

Trong quá trình trao đổi chất, các sản phẩm sinh ra trong quá trình lên men được tích luỹ trong tế bào nấm hoặc được thải ra. Một số sản phẩm của nấm men được đưa vào phục vụ đời sống con người với những lợi ích lớn lao.

Từ những sự lên men cổ điển tạo ra các sản phẩm như rượu, butanol, aceton, glycerin, axit lactic… đến sự lên men hiện đại tạo ra những sản phẩm tổng hợp có cấu tạo phức tạp như axit amin, vitamin, kích thích tố, chất kích thích thực vật tăng trưởng, nhân loại đã có những thay đổi kỳ diệu.

Thế nhưng, mấy ai biết được nấm men chỉ được phát hiện cách nay không quá 300 năm, bởi sự quan sát đơn giản của hai nhà khoa học sống cách nhau 200 năm. Đầu thế kỉ 16, nhà khoa học Hà Lan Van Helmont (1577 - 1644), trong khi tìm hiểu quá trình lên men rượu vang đã phát hiện một điều kỳ thú. Rượu vang hình thành từ những quả nho dập nát và ủ lâu ngày. Nhưng lấy cặn của rượu vang cho vào nước ép của trái nho thì nước ép của trái nho cũng biến thành rượu vang, có phần dễ dàng hơn. Van Helmont gọi cặn rượu vang là Fermentum,có nghĩa là sủi bọt, chất men.

Van Helmont cho rằng chất men đã tham gia vào sự chuyển hoá của một chất gì đó trong quả nho để biến nó thành rượu. Nhưng với trình độ thời đó (vì mãi 50 năm sau Leuwenhoek mới sáng chế ra kính hiển vi), Van Helmont đã khẳng định: men là chất vô cơ, không có bản chất sống.

200 năm sau, năm 1813, một nhà khoa học Pháp, La Tour, đã làm một việc mà lâu nay không ai nghĩ đến, Ông đem cặn và váng của rượu vang xem trên kính hiển vi, Ông kinh ngạc thấy tận mắt, giữa đám cặn rượu, nhung nhúc những sinh vật sinh động có hình dáng và kích thước nhất định. Hơn thế nữa, những sinh vật này còn sinh sôi nảy nở rất nhanh suốt quá trình lên men. Từ đó ông kết luận: “Nấm men không phải là chất hoá học mà là một loại sinh vật thuộc giới thực vật có khả năng sinh sản và phát triển”.

Một chân trời mới cho khoa sinh vật học đã được mở ra. Nhưng La Tour đã nhầm khi xếp nấm men vào gia đình thực vật, trong khi nấm men không có khả năng diệp lục hóa. Nấm men có kích thước trung bình dài 5 micromet, rộng 3 micromet, khác với vi khuẩn vì vi khuẩn to nhất không hơn 1 micromet.

Cấu trúc tế bào nấm men gồm một lớp màng ngoài gọi là tế bào, thành phần là hợp chất cao phân tử của đường glucose và manitose. Một nhân tế bào nằm lệch về một phía, chung quanh có màng bao bọc gọi là đầu. Bên trong “đầu” chứa enzym và protein, hạch nhân chứa DNA điều hành các phản ứng sinh hoá và phụ trách việc sinh sản.

Tế bào nấm men còn có bộ phận đặc biệt mà vi khuẩn không có gọi là ty thể. Trong ty thể cũng có DNA nhưng ít hơn ở nhân và có trách nhiệm điều hành một số phản ứng sinh học. Ty thể còn có nhiệm vụ tích luỹ năng lượng vào phân tử ATP, sau đó sử dụng năng lượng này cung cấp cho các phân tử sinh học của tế bào nấm men.

Trong một phạm vi nhỏ hẹp, tế bào nấm men tổ chức điều hành hàng chục, hàng trăm phản ứng sinh hoá phức tạp nhưng tuân theo một trình tự rất nghiêm ngặt.

Về sinh sản, nấm men có ưu thế trội hơn các sinh động vật khác là vừa sinh sản theo lối nẩy chồi vừa sinh sản hữu tính kết hợp thành tế bào lưỡng bội. Hầu hết tế bào nấm men đều có khả năng bào tử hoá.

Trong sản xuất sử dụng nấm men, người ta thường dùng 3 giống Saccharomyces, Candida, Torulpis,vì quy trình công nghệ tương đối đơn giản. Ở Đức, năm 1880, sử dụng Sacchromyces cerevisiaeđã sản xuất sinh khối từ carbonhydrat. Năm 1914, người Đức đổi sang sử dụng giống Torula Utilis. Năm 1946, Mỹ bắt đầu dùng nấm men để sản xuất sinh khối, Liên Xô và các nước lần lượt triển khai công nghệ lên men.

Nấm men là nguồn hy vọng lớn đối với nhân loại trong cuộc chiến chống đói nghèo bệnh tật. Hy vọng này lớn hơn khi người ta biết được thiên nhiên ẩn tàng vô số nấm men chưa được phát hiện và khai thác hết. Nhân loại mãi không quên những người khai sáng cho ngành nấm học: Van Helmont và La Tour.

Xem Thêm

Tin mới

VUSTA tổng kết 15 năm triển khai Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS
Ngày 12/11/2026, tại Quảng Ninh, Ban Quản lý dự án VUSTA - Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS tổ chức tổng kết dự án giai đoạn 2024-2026, đồng thời nhìn lại toàn bộ chặng đường hoạt động giai đoạn 2011-2026. Sự kiện đánh dấu 15 năm VUSTA đóng vai trò là cầu nối chiến lược, gắn kết cộng đồng cùng hệ thống y tế công của Việt Nam trong công tác phòng, chống dịch bệnh.
Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38: Lần đầu tiên trao 02 giải Đặc biệt, ghi nhận 312 đồ án dự thi
Sáng 15/11, tại Hà Nội, Lễ trao Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38 năm 2026 được tổ chức nhằm vinh danh những đồ án xuất sắc thuộc lĩnh vực Kiến trúc - Xây dựng. Mùa giải năm nay ghi nhận số lượng tham dự cao kỷ lục với 312 đồ án đến từ 29 trường đại học trên cả nước. Đặc biệt, lần đầu tiên trong lịch sử 38 năm tổ chức, Giải thưởng trao hai giải Đặc biệt cho những đồ án có chất lượng nổi bật.
Bắc Ninh: Hội thảo Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ
Ngày 12/11, Liên hiệp các Hội Thành phố đã phối hợp Cục Sở hữu trí tuệ- Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Hội thảo “Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ thúc đẩy hoạt động nghiên cứu phát triển và đổi mới sáng tạo trong các trường đại học, cao đẳng trên địa bàn Thành phố Bắc Ninh”.
Đắk Lắk: Phát huy giá trị rừng và biển trong phát triển kinh tế xã hội của tỉnh
Việc hợp nhất tỉnh Đắk Lắk và tỉnh Phú Yên đã hình thành một không gian phát triển mới, kết nối vùng cao nguyên với duyên hải, kết nối đại ngàn với Biển Đông. Đây không chỉ là sự thay đổi về địa giới hành chính mà còn mở ra cơ hội tổ chức lại không gian phát triển, khai thác và sử dụng hiệu quả hơn các nguồn lực tự nhiên, văn hóa và con người.
Đẩy mạnh giáo dục STEM, tạo nền tảng phát triển nhân tài khoa học và công nghệ tại An Giang
Ngày 12/11, Liên hiệp Hội Việt Nam phối hợp với Liên hiệp Hội tỉnh An Giang tổ chức Hội thảo “Đẩy mạnh giáo dục STEM để phát triển nhân tài khoa học và công nghệ tỉnh An Giang”. Hội thảo có sự tham dự của lãnh đạo Liên hiệp Hội Việt Nam, đại diện Liên hiệp Hội các tỉnh, thành phố, các cơ quan sở ngành đại phương, trường đại học, cán bộ quản lý giáo dục và đông đảo thầy cô giáo trên địa bàn tỉnh.
Nhà văn hóa Lê Hồng Dương với hành trình gìn giữ di sản Kinh Bắc
Nhân dịp kỷ niệm Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), sáng 12/12 tại Hà Nội, Viện Nghiên cứu, Bảo tồn và Phát huy Văn hóa Dân tộc (trực thuộc Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam) đã phối hợp với Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam tổ chức hội thảo khoa học với chủ đề “Nhà văn hóa Lê Hồng Dương với Di sản văn hóa dân tộc”.