Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ năm, 26/06/2008 00:02 (GMT+7)

Những đột phá mới trong y học công nghệ cao

Kích thích não bằng từ tính

Đối với 20% bệnh nhân bị trầm uất không phản ứng với các loại thuốc như Prozac, phương pháp điều trị truyền thống được áp dụng sẽ là liệu pháp sốc điện. Nhưng mới đây, giới nghiên cứu y khoa trên thế giới đã bắt đầu phát triển một công cụ chữa trị mới: đó là kích thích từ xuyên qua hộp sọ, gọi là TMS. Trong kỹ thuật mới này, xung từ được tạo ra bởi một cuộn kim loại gắn vào lớp da đầu bệnh nhân để phát ra những dòng điện nhỏ trong não, kích thích tế bào thần kinh ở những vùng liên quan đến chứng trầm uất mà không gây hại cho chất xám chung quanh.

Vào đầu năm nay, Công ty Brainsway của Israel tuyên bố đã thử nghiệm thành công một phiên bản mới nhất của TMS – đó là “deep TMS”, (dTMS). Uzi Sofer, Tổng giám đốc Brainsway, cho biết: “Từ trường của thiết bị TMS chuẩn chỉ mở rộng khoảng hơn 1cm trong vỏ não. Nhưng các cuộn kim loại của dTMS có thể kích thích tế bào thần kinh nằm sâu hơn trong não bằng cách phóng những từ trường vào hộp sọ từ một số điểm quanh vùng ngoại biên của nó”. Điều đó có nghĩa là, lần đầu tiên bác sĩ có thể tác động đến hệ limbic – đóng vai trò kiểm soát tâm trạng con người - nằm sâu trong não. Thử nghiệm đã cho ra kết quả: 40% trong số 64 bệnh nhân trầm uất được chữa trị bằng dTMS đã hồi phục lâm sàng đáng kể. Uzi Sofer cũng đánh giá dTMS có khả năng điều trị bệnh Parkinson và các bệnh thần kinh khác.

Thiết bị chẩn đoán nhanh

Từ năm 1954, lực lượng cảnh sát đã sử dụng thiết bị dò hơi thở để làm bằng chứng buộc tội cánh tài xế say rượu. Mới đây, bác sĩ Jun Ye ở Đại học Colorado (Mỹ) đã ứng dụng loại thiết bị nàyvào y khoa: chẩn đoán nhanh. Thiết bị mới do Jun Ye sáng chế có thể dò được hàng ngàn  phân tử sinh học trong hơi thở một lần của đối tượng và từ đó phát hiện được nhiều loại bệnh – từ ung thưđến xơ nang. Phương pháp chẩn đoán cấp tốc này sử dụng laser gọi là OFC phát ra một quang phổ sóng ánh sáng rộng tương tác với các thành phần trong không khí. Ví dụ, nếu kết quả cho thấy có sự hiệndiện của carbon monoxide, hydrogen peroxide và nitric oxide trong hơi thở ra, thì đối tượng  có thể đã mắc bệnh hen (suyễn). Jun Ye mói: “Bác sĩ không cần phải chờ đến nhiều ngày mới có kết quảxét nghiệm, mà chỉ trong một phút là có thể biết người đến khám có mắc bệnh gì đó hay không”.

Phưong pháp đánh chặn ung thư

Giới khoa học trên thế giới đang nỗ lực nghiên cứu những phương pháp mới hiệu quả chống bệnh ung thư. Nhà sinh hóa Thomas Kensler ở Đại học Johns Hopskin cùng với đồng nghiệp ở Đại học Dartmouth đã nghiên cứu thành công một phương pháp mới có thể ngăn ngừa sự hình thành khối u ác tính ngay từ đầu. Giống như động đất hay tuyết lở, ung thư là kết quả cuối cùng của một quá trình bất thường: các tế bào bất thường tụm lại tại một vị trí không đúng vào thời điểm không đúng, và mọi sự giao tiếp giữa các tế bào bị phá vỡ tạo điều kiện cho sự hình thành một cơ chế không kiểm soát được. Kensler đã đập gãy cơ chế này trong phòng thí nghiệm bằng cách xử lý mô lành với một hợp chất  gọi là CDDO-Im.

Chiết xuất từ axit trong thực vật, CDDO-Im kích hoạt các enzyme tự nhiên để loại thải số hợp chất độc ra khỏi tế bào – nói khác đi là các hợp chất gây đột biến ADN dẫn đến ung thư. CDDO-Im hiện đang trong vòng thí nghiệm và có thể được ứng dụng trong vài năm tới.

Dây Nano cấy vào cơ thể

Nếu như nhà khoa học Zhong Lin Wangf đi đúng đường thì mọi phương pháp kiểm tra huyết áp thông dụng hiện nay sẽ đi vào quá khứ. Nhóm chuyên gia Viện Công nghệ Georgia (Mỹ) đã nghiên cứu thiếtkế dây nano cấy được để đánh giá những dao động huyết áp một cách liên tục giúp bệnh nhân theo dõi sức khỏe ngay tại nhà. Dây nano cấy có 2 tính năng quan trọng: nó bao gồm chất bán dẫn và áp điện.Có nghĩa là, nếu có một lực cơ học bên ngoài làm cong dây nano - như là sự co bóp mạch máu - thì một điện trường sẽ sinh ra trong sợi dây. Sự hiện diện của điện trường sau đó tác động đến tính dẫncủa dây nano báo hiệu sự thay đổi của huyết áp. Thiết bị đột phá này được cấy vào cánh tay để theo dõi huyết áp trong thời gian thực. Khi có thay đổi huyết áp bất thường bệnh nhân sẽ được thiết bịbáo động để chữa trị kịp thời.

Sát thủ diệt Virus

Các loại thuốc kháng sinh từ lâu được dùng để chống virus, nhưng chúng có một số hạn chế. Thuốc kháng virus có thể gây hại cho lá lách và gan, còn thuốc kháng sinh dễ bị “lờn”. Để giải quyết vấn đề, nhà khoa học K.T. Tsen ở Đại học bang Arizona (Mỹ) đã phát triển một công cụ chữa trị vạn năng tối thượng: laser hồng ngoại siêu tốc tiêu diệt vi khuẩn và virus mà không gây hại cho mô xung quanh. Laser của Tsen trừ khử mầm bệnh bằng biện pháp cơ học, chứ không bằng biện pháp hóa học hay sinh học. Tsen nói: “Chúng tôi sử dụng laser để gây chấn động lớn trên lớp áo protein của vi khuẩn hay virus, kích thích nó đi đến trạng thái năng lượng cao đến mức các liên kết trên capsid, hay lớp vỏ ngoài, bị yếu đi và vỡ ra. Ngoài ra, Tsen còn cho biết thí nghiệm trong ống nghiệm cho thấy laser của ông có hiệu quả tiêu diệt virus HIV! Tsen lạc quan cho biết nghiên cứu của ông sẽ thực tiễn hóa trong hai, ba năm tới.

Hệ thống "tên lửa" phóng tự tìm mục tiêu

Thuốc men chữa bệnh có thể gây những phản ứng phụ không mong muốn. Ví dụ, các tác nhân trong hóa trị liệu có thể gây nôn mửa và rụng tóc, trong khi thuốc kháng sinh gây mệt mỏi. Để giúp bệnhnhân tránh được những phản ứng phụ, các nhà nghiên cứu khoa dược của Philip đang cố gắng phát triển một công cụ tương đương trong y khoa của hệ thống tên lửa phóng tự tìm mục tiêu. Nhóm khoa học củaPhilip đặt thuốc vào bên trong những bong bóng siêu nhỏ của khí fluorocarbon và sau đó tiêm vào máu bệnh nhân. Khi vào máu các bong bóng này sẽ tiến đến vùng cần được chữa trị. Một kỹ thuật viên sẽđiều khiển một xung siêu âm năng lượng cao. Christopher Hall, nhà nghiên cứu chủ trì dự án, nói: “Dưới tác động của cộng hưởng siêu âm, những bong bóng sẽ vỡ ra và phát tán phân tử thuốc”. Hall hyvọng vào một ngày không xa bác sĩ có thể sử dụng loại thuốc bọc trong bong bóng này để chữa trị bệnh ung thư tuyến tiền liệt, ung thư vú và ung thư não, loại bỏ được những phản ứng phụ do dùng thuốcthông thường.

Bộ kiểm soát thông minh

Mỗi sáng khi thức dậy, bạn chỉ cần dán lên ngực một thiết bị nhỏ gọn là có thể an tâm làm việc vì đã có máy tính thường xuyên theo dõi quả tim của bạn. Đó là bộ kiểm soát tim EKG thế hệ mớinhỏ gọn, dẻo và tiện lợi do nhóm khoa học ở Trung tâm Holst (Hà Lan)  thiết kế. Julien Penders, Giám đốc dự án, cho biết: “Với hệ thống EKG thông thường, bạn có miếng dán điện cực kết nối vớicái hộp cứng để trong túi áo. Chúng tôi tiến xa hơn với thiết bị duy nhất có thể mang trực tiếp trên ngực”. Đằng sau thiết bị này là con chip dò tín hiệu từ các điện cực của miếng dán và sẵn sàngtruyền dữ liệu đến một máy vi tính. Con chip thông minh của EKG thế hệ mới sử dụng năng lượng thấp nên bệnh nhân không phải kè kè theo bên mình hộp pin cồng kềnh.

Xem Thêm

Thúc đẩy ứng dụng AI trong quản lý năng lượng - Giải pháp then chốt giảm phát thải nhà kính
Ngày 17/12, tại phường Bà Rịa, thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM), Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp cùng Sở Công Thương TP.HCM, Trung tâm Chứng nhận Chất lượng và Phát triển Doanh nghiệp và Công ty Cổ phần Tập đoàn Vira tổ chức Hội thảo khoa học “Giải pháp thúc đẩy ứng dụng AI trong quản lý, sử dụng năng lượng hiệu quả nhằm giảm phát thải khí nhà kính”.
Thúc đẩy vai trò của Liên hiệp các Hội KH&KT địa phương trong bảo tồn đa dạng sinh học và thực thi chính sách
Trong hai ngày 12-13/11, tại tỉnh Cao Bằng, Liên hiệp các Hội KH&KT Việt Nam (VUSTA) phối hợp với Trung tâm Con người và Thiên nhiên (PanNature) và Liên hiệp các Hội KH&KT tỉnh Cao Bằng tổ chức Chương trình chia sẻ “Thúc đẩy vai trò của Liên hiệp các Hội KH&KT địa phương trong bảo tồn đa dạng sinh học và thực thi chính sách”.
Thúc đẩy ứng dụng thực tiễn của vật liệu tiên tiến trong sản xuất năng lượng sạch
Ngày 24/10, tại Trường Đại học Khoa học Tự nhiên – Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp với Hội Khoa học Công nghệ Xúc tác và Hấp phụ Việt Nam (VNACA) tổ chức Hội thảo khoa học “Vật liệu tiên tiến ứng dụng trong sản xuất nhiên liệu tái tạo và giảm phát thải khí nhà kính”.
Dựa vào thiên nhiên để phát triển bền vững vùng núi phía Bắc
Đó là chủ đề của hội thảo "Đa dạng sinh học và giải pháp dựa vào thiên nhiên cho phát triển vùng núi phía Bắc" diễn ra trong ngày 21/10, tại Thái Nguyên do Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (Vusta) phối hợp với Trung tâm Con người và Thiên nhiên (PANNATURE) phối hợp tổ chức.
Muốn công tác quy hoạch hiệu quả, công nghệ phải là cốt lõi
Phát triển đô thị là một quá trình, đô thị hoá là tất yếu khách quan, là một động lực quan trọng cho phát triển kinh tế - xã hội nhanh và bền vững. Trong kỷ nguyên vươn mình, quá trình đô thị hoá không thể tách rời quá trình công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước...
Hội thảo quốc tế về máy móc, năng lượng và số hóa lần đầu tiên được tổ chức tại Vĩnh Long
Ngày 20/9, tại Vĩnh Long đã diễn ra Hội thảo quốc tế về Máy móc, năng lượng và số hóa hướng đến phát triển bền vững (IMEDS 2025). Sự kiện do Hội Nghiên cứu Biên tập Công trình Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VASE) - hội thành viên của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp cùng Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Vĩnh Long (VLUTE) tổ chức.
Ứng dụng công nghệ số toàn diện là nhiệm vụ trọng tâm của VUSTA giai đoạn tới
Ứng dụng công nghệ số toàn diện, xây dựng hệ sinh thái số là bước đi cấp thiết nhằm nâng cao hiệu quả quản trị và phát huy sức mạnh đội ngũ trí thức của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA). Qua đó cho thấy, VUSTA không chỉ bắt kịp xu thế công nghệ mà còn chủ động kiến tạo những giá trị mới, khẳng định vai trò tiên phong của đội ngũ trí thức trong thời đại số.

Tin mới

Thanh Hoá: Hội nghị sơ kết 6 tháng đầu năm 2026
Ngày 10/7, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Thanh Hóa (Liên hiệp hội) tổ chức Hội nghị Ban Chấp hành mở rộng lần thứ VII, khoá VII, nhiệm kỳ 2024 - 2029; sơ kết 6 tháng đầu năm, triển khai nhiệm vụ trọng tâm 6 tháng cuối năm 2026.
Lâm Đồng: Kết nối sức mạnh - Khơi thông nguồn lực phát triển năng lượng tái tạo
Chiều ngày 09/7, tại Đà Lạt, Hiệp hội Điện gió và Mặt trời tỉnh Lâm Đồng (Hội thành viên Liên hiệp Hội) tổ chức Hội nghị thường niên năm 2026 nhằm đánh giá kết quả hoạt động năm 2025 và 6 tháng đầu năm 2026, đồng thời đề ra phương hướng, nhiệm vụ trọng tâm cho 6 tháng cuối năm.
Liên hiệp Hội tỉnh Hà Tĩnh và Quảng Trị tăng cường trao đổi kinh nghiệm
Chiều ngày 09/7, Đoàn công tác Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật (LHH) tỉnh Quảng Trị do Tiến sĩ Trần Văn Tuân – Chủ tịch Liên hiệp Hội làm Trưởng đoàn đã có buổi thăm, làm việc và trao đổi kinh nghiệm tại LHH tỉnh Hà Tĩnh. Tiếp và làm việc với đoàn có Tiến sĩ Bùi Khắc Bằng – Chủ tịch LHH tỉnh Hà Tĩnh cùng đại diện các ban chuyên môn.
Đắk Lắk: Liên hiệp hội sơ kết công tác 6 tháng đầu năm
Chiều ngày 09/7, Liên hiệp hội tỉnh Đắk Lắk đã tổ chức Hội nghị Ban Chấp hành (mở rộng) nhằm sơ kết công tác 6 tháng đầu năm và triển khai phương hướng, nhiệm vụ 6 tháng cuối năm 2026; đồng thời cho ý kiến đối với các nội dung chuẩn bị Đại hội Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh lần thứ I, nhiệm kỳ 2026 - 2031.
GS.TSKH Nguyễn Đức Cương: Khoa học là một hành trình dài và không phải lúc nào cũng có kết quả ngay
Sinh năm 1945 tại Huế, ông là nhà khoa học hàng đầu về hàng không - vũ trụ của Việt Nam, đã có hơn nửa thế kỷ cống hiến cho ngành khoa học kỹ thuật hàng không vũ trụ. Không chỉ là người đặt nền móng cho các sản phẩm bay tiết kiệm chi phí cho Việt Nam, ông còn là người thầy tâm huyết, truyền cảm hứng và kiến thức cho nhiều thế hệ, góp phần đưa ngành hàng không Việt Nam đạt được những bước tiến mới.
Đắk Lắk: Ứng dụng AI “nghe” độ chín sầu riêng
TS. Lê Minh Tân và CN. Hoàng Ngọc Trung Nguyên (Trường Đại học Tây Nguyên) đã nghiên cứu thành công giải pháp: “Máy phân loại quả sầu riêng theo độ chín sử dụng AI phân tích âm thanh”. Giải pháp này đã đọat giải Nhì Hội thi Sáng tạo Kỹ thuật tỉnh Đắk Lắk (2024-2025) khu vực phía Tây.