Những điều cần biết về thuốc ho
- Làm hỏng chỗ mổ hay vết thương.
- Làm sai lệch ống thông hay các cầu nối trong phẫu thuật.
- Các bắp thịt dùng trong phản xạ ho lâu ngày bị đau và càng đau đớn hơn khi hồi phục.
- Không kiềm được tiểu tiện gây xón đái.
- Làm tổn thương cơ quan, mô cơ thể đang bị bệnh,…
- Gây ra những vấn đề thần kinh như chóng mặt, nhức đầu, hạ áp huyết, mật tỉnh táo, tai biến não, loạn nhịp tim, giảm lượng máu do tim bơm ra,…
Thuốc chữa ho
Trước khi người ta nghĩ rằng chỉ cần kiểm soát các cơn ho khan dai dẳng, nhưng bây giờ người ta thấy rằng giảm được số lần ho, dầu là ho có đàm, cũng giúp bệnh nhân nghỉ ngơi và phục hồi khi cần thiết. Các phương thuốc chữa ho gồm:
Thuốc làm êm dịu niêm mạc : uống nước hay dùng chất lỏng hay dùng máy phun hơi nước, kẹo cứng, chanh, mật ong, bạc hà, long não, thuốc sắc dược thảo hay sirô đơn sẽ bao bọc màng nhầy hoặc thụ thể ho ở gần thanh quản ngăn ngừa kích thích thụ thể trên khí quản. Những chất này không hữu hiệu ở vùng xa thanh quản.
Thuốc tê : kẹo ho bạc hà, menthol, thuốc súc miệng hay bơm vào họng chứa benzocain, lidocain, cồn benzyl hay phenol sẽ làm te thụ thể ho. Thí dụ về thuốc nhóm này như Sucrets hay spect - T. Thuốc không công hiệu xa hơn vùng thanh quản. Hiệu quả phụ thường gặp là tê miệng, đau bao tử, tiêu chảy, ăn mất ngon và hay nhạy cảm.
Thuốc long đàm : thuốc chứa guafenesin, acetylcystein giúp khạc đàm ra dễ hơn bằng cách làm chất nhầy trong đàm loãng ra và tăng lượng đàm.
Thuốc kháng histamin : các chất này làm khô các chất tiết, giảm lượng đàm sinh ra và làm nở khí quản, nhưng có thể làm bệnh nhân buồn ngủ. Các thuốc chống dị ứng mới không công hiệu trong ứng dụng này.
Thuốc đồng vận giao cảm chống sung huyết chống nghẹt mũi : thuốc làm giảm phù ở mũi và cuống họng và nhỏ giọt ở sau mũi, nhưng kích thích hệ thần kinh trung ương và bệnh nhân có thể mất ngủ, thần kinh căng thẳng và run rẩy. Loại thuốc thường dùng nhất là pseudoephedrin.
Thuốc giảm ho ở hệ thần kinh trung ương như dextromethorphan và codein. Hiệu quả phụ không đáng kể, thường gây táo bón và buồn ngủ cho người cao tuổi.
Những phản ứng phụ có thể xảy ra
Thuốc bán không cần toa bác sĩ tương đối an toàn, nhưng người dùng cần đọc kỹ bảng hướng dẫn và theo đúng lời chỉ dẫn.
Những điều nên tránh
- Thuốc kháng histamin thế hệ thứ nhất không nên dùng cho người bị bệnh glaucoma (tăng nhãn áp), bị bệnh bao tử, viêm tuyến tiền liệt. Người già hay suy yếu hay bệnh nhân dùng IMAO nên tránh nhóm thuốc này.
- Nên tránh dùng thuốc cho người bị cường tuyến giáp, bệnh đái tháo đường, bệnh tim mạch, bệnh động mạch vành, tăng nhãn áp và viêm tuyến tiền liệt.
- Phần lớn thuốc ho có chứa một lượng lớn cồn có thể gây phiền phức cho nhiều người. Trẻ em và bệnh nhân cao áp huyết, đái tháo đường, nghiện rượu nên tránh dùng thuốc ho chứa cồn.
- Thuốc ho chứa thành phần kháng viêm giảm đau không steroid như paracetamol, aspirin, ibuprofen nên dùng cẩn thận với người bị suy yếu gan, và nên tránh không dùng kèm với thuốc cùng nhóm ấy. Bệnh nhân bị suyễn, có thịt dư (polyp) mũi, bị ngứa kinh niên hay bị ợ chua hay đang dùng thuốc chống đông máu không nên dùng nhóm này.
- Thuốc ho có chứa muối natri không nên dùng cho bệnh nhân tim mạch hay cao áp huyết nhạy cảm với muối.
Người lớn tuổi hay nhạy cảm với các chất trong thuốc ho, vì tình trạng bệnh kinh niên có thể xảy ra tương tác giữa nhiều thứ thuốc đang dùng. Ngoài ra, khả năng chuyển hoá thuốc suy giảm với tuổi tác, nên liều lượng có thể điều chỉnh cho phù hợp.
Phụ nữ mang thai hay cho con bú nên để ý là một số thuốc có thể ảnh hưởng đến thai nhi. Nên hỏi ý kiến bác sỹ hay dược sĩ thuốc có an toàn cho phụ nữ có thai không.
Nên cẩn thận khi cho trẻ em uống thuốc. Không nên cho trẻ em uống thuốc ho có codein, có cồn và những chất không cần thiết như sodium hay các chất màu.
Bệnh nhân tiểu đường nên tránh thuốc ho có chất làm buồn ngủ như thuốc kháng histamin thế hệ I.
Điều ghi nhớ
- Nên hỏi dược sĩ thuốc ho thích hợp, nên cho biết cơn ho như thế nào, thảo luận các dấu hiệu và triệu chứng, vì có thể đó là triệu chứng của bệnh khác.
- Thuốc ho chứa nhiều hoạt chất khó điều chỉnh liều lượng và có thể gây phản ứng phụ, thí dụ thuốc ho chứa cả thuốc ho và paracetamol khi chỉ còn ho chứ đã hết sốt tại sao phải uống thêm paracetamol.
- Nên hỏi dược sĩ thuốc ho nào không có cồn hay thuốc kháng histamin thế hệ I.
- Bộ Y tế cũng khuyến cáo không nên cho trẻ em dùng thuốc ho chứa thuốc kháng histamin.
