Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ ba, 22/03/2011 21:44 (GMT+7)

Những câu hỏi quan trọng trong khoa học xã hội

Đây là một số trong các câu hỏi mà các nhà khoa học muốn có lời giải, theo kết luận của một nhóm các học giả trong lĩnh vực này, những người cho rằng danh mục mười câu hỏi của họ sẽ định hình cho tư duy các nhà nghiên cứu cũng như định hướng cấp kinh phí cho khoa học xã hội trong vòng vài thập kỷ tới.

Cũng trong một nỗ lực song song, Tổ chức Khoa học Quốc gia Mỹ  (NSF) gần đây cũng công bố kết quả chương trình hoạt động của mình, trong đó đề nghị các nhà khoa học xã hội xác định ra “những câu hỏi quan trọng, vừa mang tính chất xây dựng nền tảng, vừa mang tính cách mạng”.

Cả hai nhóm đều nói rằng họ thực hiện việc này vì muốn các nhà nghiên cứu tạm quên đi các ưu tiên nghiên cứu trước mắt, nhằm xác định ra những vấn đề quan trọng nhất trong lĩnh vực của họ. Các kết quả sẽ thể hiện tham vọng gia tăng của các ngành khoa học xã hội trong việc giải mã những vấn đề quan trọng nhất một cách định lượng, giải quyết được những vấn đề xã hội lớn, như bất bình đẳng, nghèo đói, chiến tranh, và sức khỏe.

Việc lập danh sách 10 câu hỏi của các nhà khoa học xã hội được truyền cảm hứng từ danh sách 23 câu hỏi quan trọng chưa được giải quyết được tập hợp bởi nhà toán học David Hilbert vào năm 1900. Các vấn đề mà Hilbert đặt ra đã giúp định vị mối quan tâm của các nhà toán học trong suốt thế kỷ tiếp theo. “Ông ta đặt ra lộ trình nghiên cứu cho toán học thế kỷ 20”, nhận xét từ Nick Nash, phó chủ tịch của General Atlantis, một công ty đầu tư có trụ sở tại Greenwich, bang Connecticut, Mỹ. “Vậy nếu chúng ta cũng có lộ trình nghiên cứu cho các ngành học khác thì sao?”

Vào năm 2008, Nash học lấy bằng MBA của Đại học Harvard tại Cambridge, Massachusetts, khi ông trình bày lộ trình nghiên cứu này cho Stephen Kosslyn, khi đó là chủ nhiệm về khoa học xã hội của trường này. Cùng nhau, họ đã tổ chức một chương trình hội thảo kéo dài 7 tuần tại Harvard, bắt đầu từ tháng 4 năm 2010. Đây là nơi tập hợp những “nhà tư tưởng lớn” tới trình bày về các câu hỏi chưa được giải quyết, và bình bầu ra những vấn đề quan trọng nhất.


Kết quả bình bầu được đăng trên trang web của trường Harvard, hoặc bạn có thể tham khảo qua đường link: http://go.nature.com/wa1hwf

Sau đây là kết quả danh sách nhóm 10 vấn đề hàng đầu theo tiêu chí bình bầu căn cứ trên số lượng phiếu bầu trong đó xếp hạng vấn đề ở mức tối quan trọng: 

Hòa bình thế giới;
Những đặc tính mới nổi lên;
Mục đích của nhân loại;
Gia tăng dân số và phát triển bền vững;
Công bằng;
Những quyết định sai lầm mang tính tập thể;
Đạo Hồi và phương Tây;
Giám sát xã hội thời kỹ thuật số và biến đổi xã hội;
Vai trò của gene trong hành vi;
Làm cách nào để quyết định điều gì là tốt cho xã hội?

Bên cạnh danh sách này còn có những danh sách khác (có tất cả 5 danh sách khác nhau) được bình bầu theo tiêu chí khác (vì dụ danh sách tính theo số phiếu bầu xếp hạng vấn đề là “rất khó”, hoặc cân đối giữa 2 tiêu chí “tối quan trọng” và “rất khó”.

Nash và Kosslyn hi vọng rằng bằng việc thu hút sự chú ý tới những câu hỏi khó khăn và quan trọng sẽ truyền cảm hứng để các nhà nghiên cứu trẻ tuổi tập trung vào chúng, cũng giống như trước đây các nhà toán học trẻ đã bị thu hút bởi các vấn đề Hilbert. “Không gì làm chúng tôi vui hơn đã được thấy những khoản kinh phí cho nghiên cứu trong đó đề cập tới “các vấn đề Harvard”, Nash nói. 

Sự tương đồng giữa hoạt động tại trường Harvard và NSF cũng là điều tốt, nhận xét từ Myron Gutmann, giám đốc của tổ chức Khoa học Xã hội, Hành vi, và Kinh tế tại Arlington, Virginia. “Tôi rất hứng thú với danh sách Harvard”, ông nói. “Nó cho phép chúng ta thấy những vấn đề được cộng đồng quan tâm và lặp đi lặp lại”.

Phía NSF nhận được 240 phản hồi từ các câu hỏi trưng cầu. Gutmann dự định sẽ thảo luận về chúng với ủy ban tư vấn. “Tôi có thể hình dung được trong vòng 2 năm tới chúng ta sẽ xác định ra được vài vấn đề đặc biệt qua trọng và đầu tư cho chúng, dưới hình thức đầu tư thăm dò, và sẽ có đầu tư đáng kể hơn nữa trong vòng 5 – 10 năm”, ông nói.

Cary Cooper, chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội tại London, cũng tỏ ra phấn khích trước danh sách Harvard. Nếu có nguồn kinh phí cho những người tập trung nghiên cứu các vấn đề trên, các nhà khoa học xã hội trẻ có thể sẽ đủ tự tin để nghiên cứu về chúng và gác sang một bên những vấn đề đơn giản khác. Cooper cũng nói rằng ông sẽ cân nhắc đề nghị Hội đồng Nghiên cứu Kinh tế Xã hội Anh thực hiện một hoạt động bình bầu tương tự.

Xem Thêm

Tạo thuận lợi hơn cho công tác tổ chức hội nghị, hội thảo quốc tế
Dự thảo Quyết định điều chỉnh, sửa đổi Quyết định 06/2020/QĐ-TTg ngày 21/02/2020 của Thủ tướng Chính phủ về tổ chức, quản lý hội nghị, hội thảo quốc tế tại Việt Nam nhằm giải quyết những vướng mắc trong quy định hiện hành, tăng cường phân cấp và đơn giản hóa thủ tục hành chính.
Để trí thức khoa học tham gia sâu hơn vào công tác Mặt trận
Hội thảo khoa học tại Hà Nội ngày 6/11/2025 đánh giá thực trạng sự tham gia, phối hợp của Liên hiệp Hội Việt Nam trong các hoạt động chung của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam giai đoạn 2015-2025. Các chuyên gia thẳng thắn chỉ ra những thành tựu, hạn chế và đề xuất giải pháp cho giai đoạn tới.
Còn nhiều rào cản trong thực thi bộ tiêu chuẩn ESG
Hầu hết các doanh nghiệp vừa và nhỏ (DNVVN) nói chung và DNVVN nói riêng trên địa bàn Thành phố Hà Nội gặp nhiều rào cản và thách thức trong thực thi tiêu chuẩn môi trường, xã hội và quản trị (ESG).
Đắk Lắk: Góp ý kiến văn kiện Đại hội lần thứ XIII của Đảng
Ngày 13/6, Liên hiệp hội tỉnh đã tổ chức góp ý kiến đối với dự thảo kế hoạch tổ chức hội nghị lấy ý kiến văn kiện Đại hội lần thứ XIII của Đảng và dự thảo Báo cáo chính trị trình Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh lần thứ XVII, nhiệm kỳ 2025 – 2030.
Hà Giang: Góp ý dự thảo sửa đổi Luật Chất lượng sản phẩm
Ngày 13/6, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật (Liên hiệp hội) tỉnh đã tổ chức hội thảo góp ý dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hoá (CLSPHH). Tham dự hội thảo có lãnh đạo đại diện các Sở, ban ngành của tỉnh, các hội thành viên Liên hiệp hộivà các chuyên gia TVPB.
Đắk Lắk: Hội nghị phản biện Dự thảo Nghị quyết về bảo đảm thực hiện dân chủ cơ sở
Sáng ngày 27/5/2025, tại trụ sở Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Đắk Lắk (Liên hiệp hội) đã diễn ra Hội nghị phản biện và góp ý đối với Dự thảo Nghị quyết của Hội đồng nhân dân (HĐND) tỉnh Đắk Lắk về việc quyết định các biện pháp bảo đảm thực hiện dân chủ ở cơ sở trên địa bàn tỉnh.
Phú Thọ: Lấy ý kiến về Dự thảo Nghị quyết sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp năm 2013
Sáng ngày 20/5/2025, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Phú Thọ (Liên hiệp hội) tổ chức hội thảo lấy ý kiến của đội ngũ trí thức, chuyên gia, nhà khoa học về dự thảo Nghị quyết sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2013.

Tin mới

Sách, Tri thức và Khát vọng phát triển đất nước
Sách - Tri thức - Khát vọng phát triển đất nước là một trong những thông điệp của Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam 2026. Việc đề cao mối quan hệ mật thiết giữa các giá trị này không chỉ là sự tiếp nối truyền thống hiếu học, mà còn xác lập vai trò quyết định của tri thức đối với sức mạnh tổng thể và sự phát triển bền vững của đất nước.
Hội nghị Đoàn Chủ tịch Liên hiệp Hội Việt Nam lần thứ 17, khóa VIII: Thống nhất các nội dung chuẩn bị cho Đại hội IX
Chiều ngày 16/4, tại trụ sở Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (Liên hiệp Hội Việt Nam), Hội nghị Đoàn Chủ tịch Hội đồng Trung ương lần thứ 17, khóa VIII đã được tổ chức dưới sự chủ trì của đồng chí Châu Văn Minh, Bí thư Đảng ủy Liên hiệp Hội Việt Nam và đồng chí Phan Xuân Dũng, Chủ tịch Liên hiệp Hội Việt Nam.
Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam nhiệm kỳ 2024-2029
Căn cứ số lượng, cơ cấu thành phần Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam được Đại hội đại biểu toàn quốc MTTQ Việt Nam khóa X thông qua và tổ chức bộ máy của Ủy ban MTTQ Việt Nam theo mô hình mới. Ngày 12/4/2026, Hội nghị Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam đã hiệp thương cử nhân sự tham gia Ủy ban, Đoàn Chủ tịch và giữ chức Phó Chủ tịch Uỷ ban TƯ MTTQ Việt Nam khóa X, nhiệm kỳ 2024-2029.
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự Lễ khai mạc Đại hội đồng Liên minh Nghị viện thế giới lần thứ 152
Chiều tối 15/4, giờ địa phương, đêm cùng ngày giờ Việt Nam, tại Istanbul, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam đã dự Lễ khai mạc Đại hội đồng Liên minh Nghị viện thế giới lần thứ 152 (IPU - 152) với chủ đề “Nuôi dưỡng hy vọng, bảo đảm hòa bình và bảo vệ công lý cho các thế hệ tương lai”.
Ban Chỉ đạo Đại hội đại biểu toàn quốc Liên hiệp Hội Việt Nam lần thứ IX tổ chức phiên họp lần thứ nhất
Sáng ngày 16/4, Ban Chỉ đạo Đại hội đại biểu toàn quốc Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (Liên hiệp Hội Việt Nam) lần thứ IX, nhiệm kỳ 2026-2031 đã tổ chức phiên họp lần thứ nhất, đánh dấu bước khởi đầu chính thức cho công tác tổ chức Đại hội.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm hội đàm với Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình
Sáng 15/4, sau Lễ đón cấp Nhà nước tại Đại lễ đường Nhân dân ở thủ đô Bắc Kinh (Trung Quốc) theo nghi thức cao nhất dành cho nguyên thủ quốc gia, Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Chủ tịch nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam Tô Lâm đã hội đàm với Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc, Chủ tịch nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa Tập Cận Bình.
Dấu ấn Mặt trận trong thành công cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp
Thực hiện sự lãnh đạo của Bộ Chính trị, Ban Bí thư, cấp ủy các cấp và các quy định về quyền và trách nhiệm của MTTQ VN, MTTQ VN các cấp đã chủ động, tích cực, sáng tạo, linh hoạt phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan đã tổ chức, triển khai thực hiện có hiệu quả công tác bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 -2031, bảo đảm thời gian, đúng quy định của pháp luật.
Trung tâm SUDECOM khởi động dự án hỗ trợ thanh niên dân tộc thiểu số tại tỉnh Lào Cai
Ngày 7/4, tại tỉnh Lào Cai, Đoàn công tác của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam đã tham dự Hội nghị triển khai dự án “Hỗ trợ cải thiện chất lượng cuộc sống và tạo việc làm cho thanh niên cộng đồng các dân tộc miền núi tại tỉnh Lào Cai” của Trung tâm Hỗ trợ phát triển bền vững cộng đồng các dân tộc miền núi (SUDECOM).
Lâm Đồng: Tìm giải pháp tiếp cận mới trong chăm sóc sức khỏe người trẻ
Sáng ngày 10/4, tại Trường Cao đẳng Bình Thuận, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh phối hợp với Trường Cao đẳng Bình Thuận tổ chức hội thảo khoa học với chủ đề “Tác động của nhịp thở có kiểm soát lên biến thiên nhịp tim (HRV) và nồng độ Cortisol huyết thanh ở người trẻ”.
Vĩnh Long: Hội thi Trần Đại Nghĩa là "người dẫn đường" cho phong trào khoa học công nghệ của tỉnh
Trong bối cảnh toàn quốc đang quyết tâm thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Ban Tổ chức Hội thi Sáng tạo kỹ thuật (STKT) Trần Đại Nghĩa đã không ngừng đổi mới phương thức hoạt động, từ khâu tuyên truyền đến hỗ trợ tác giả, nhằm tạo ra một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo (ĐMST) ngay tại cơ sở.
Đắk Lắk: Hướng đi xanh từ thủy sản và vỏ dứa
Từ những phụ phẩm tưởng chừng phải bỏ đi trong ngành thủy hải sản và chế biến hàng thủy sản, có một giải pháp kỹ thuật đã mở ra hướng đi mới: sản xuất phân bón hữu cơ sinh học giàu đạm, góp phần phát triển nông nghiệp bền vững và giảm áp lực môi trường.