Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ ba, 22/03/2011 21:44 (GMT+7)

Những câu hỏi quan trọng trong khoa học xã hội

Đây là một số trong các câu hỏi mà các nhà khoa học muốn có lời giải, theo kết luận của một nhóm các học giả trong lĩnh vực này, những người cho rằng danh mục mười câu hỏi của họ sẽ định hình cho tư duy các nhà nghiên cứu cũng như định hướng cấp kinh phí cho khoa học xã hội trong vòng vài thập kỷ tới.

Cũng trong một nỗ lực song song, Tổ chức Khoa học Quốc gia Mỹ  (NSF) gần đây cũng công bố kết quả chương trình hoạt động của mình, trong đó đề nghị các nhà khoa học xã hội xác định ra “những câu hỏi quan trọng, vừa mang tính chất xây dựng nền tảng, vừa mang tính cách mạng”.

Cả hai nhóm đều nói rằng họ thực hiện việc này vì muốn các nhà nghiên cứu tạm quên đi các ưu tiên nghiên cứu trước mắt, nhằm xác định ra những vấn đề quan trọng nhất trong lĩnh vực của họ. Các kết quả sẽ thể hiện tham vọng gia tăng của các ngành khoa học xã hội trong việc giải mã những vấn đề quan trọng nhất một cách định lượng, giải quyết được những vấn đề xã hội lớn, như bất bình đẳng, nghèo đói, chiến tranh, và sức khỏe.

Việc lập danh sách 10 câu hỏi của các nhà khoa học xã hội được truyền cảm hứng từ danh sách 23 câu hỏi quan trọng chưa được giải quyết được tập hợp bởi nhà toán học David Hilbert vào năm 1900. Các vấn đề mà Hilbert đặt ra đã giúp định vị mối quan tâm của các nhà toán học trong suốt thế kỷ tiếp theo. “Ông ta đặt ra lộ trình nghiên cứu cho toán học thế kỷ 20”, nhận xét từ Nick Nash, phó chủ tịch của General Atlantis, một công ty đầu tư có trụ sở tại Greenwich, bang Connecticut, Mỹ. “Vậy nếu chúng ta cũng có lộ trình nghiên cứu cho các ngành học khác thì sao?”

Vào năm 2008, Nash học lấy bằng MBA của Đại học Harvard tại Cambridge, Massachusetts, khi ông trình bày lộ trình nghiên cứu này cho Stephen Kosslyn, khi đó là chủ nhiệm về khoa học xã hội của trường này. Cùng nhau, họ đã tổ chức một chương trình hội thảo kéo dài 7 tuần tại Harvard, bắt đầu từ tháng 4 năm 2010. Đây là nơi tập hợp những “nhà tư tưởng lớn” tới trình bày về các câu hỏi chưa được giải quyết, và bình bầu ra những vấn đề quan trọng nhất.


Kết quả bình bầu được đăng trên trang web của trường Harvard, hoặc bạn có thể tham khảo qua đường link: http://go.nature.com/wa1hwf

Sau đây là kết quả danh sách nhóm 10 vấn đề hàng đầu theo tiêu chí bình bầu căn cứ trên số lượng phiếu bầu trong đó xếp hạng vấn đề ở mức tối quan trọng: 

Hòa bình thế giới;
Những đặc tính mới nổi lên;
Mục đích của nhân loại;
Gia tăng dân số và phát triển bền vững;
Công bằng;
Những quyết định sai lầm mang tính tập thể;
Đạo Hồi và phương Tây;
Giám sát xã hội thời kỹ thuật số và biến đổi xã hội;
Vai trò của gene trong hành vi;
Làm cách nào để quyết định điều gì là tốt cho xã hội?

Bên cạnh danh sách này còn có những danh sách khác (có tất cả 5 danh sách khác nhau) được bình bầu theo tiêu chí khác (vì dụ danh sách tính theo số phiếu bầu xếp hạng vấn đề là “rất khó”, hoặc cân đối giữa 2 tiêu chí “tối quan trọng” và “rất khó”.

Nash và Kosslyn hi vọng rằng bằng việc thu hút sự chú ý tới những câu hỏi khó khăn và quan trọng sẽ truyền cảm hứng để các nhà nghiên cứu trẻ tuổi tập trung vào chúng, cũng giống như trước đây các nhà toán học trẻ đã bị thu hút bởi các vấn đề Hilbert. “Không gì làm chúng tôi vui hơn đã được thấy những khoản kinh phí cho nghiên cứu trong đó đề cập tới “các vấn đề Harvard”, Nash nói. 

Sự tương đồng giữa hoạt động tại trường Harvard và NSF cũng là điều tốt, nhận xét từ Myron Gutmann, giám đốc của tổ chức Khoa học Xã hội, Hành vi, và Kinh tế tại Arlington, Virginia. “Tôi rất hứng thú với danh sách Harvard”, ông nói. “Nó cho phép chúng ta thấy những vấn đề được cộng đồng quan tâm và lặp đi lặp lại”.

Phía NSF nhận được 240 phản hồi từ các câu hỏi trưng cầu. Gutmann dự định sẽ thảo luận về chúng với ủy ban tư vấn. “Tôi có thể hình dung được trong vòng 2 năm tới chúng ta sẽ xác định ra được vài vấn đề đặc biệt qua trọng và đầu tư cho chúng, dưới hình thức đầu tư thăm dò, và sẽ có đầu tư đáng kể hơn nữa trong vòng 5 – 10 năm”, ông nói.

Cary Cooper, chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội tại London, cũng tỏ ra phấn khích trước danh sách Harvard. Nếu có nguồn kinh phí cho những người tập trung nghiên cứu các vấn đề trên, các nhà khoa học xã hội trẻ có thể sẽ đủ tự tin để nghiên cứu về chúng và gác sang một bên những vấn đề đơn giản khác. Cooper cũng nói rằng ông sẽ cân nhắc đề nghị Hội đồng Nghiên cứu Kinh tế Xã hội Anh thực hiện một hoạt động bình bầu tương tự.

Xem Thêm

Đề xuất giải pháp tăng cường vai trò kết nối của VUSTA với các Hội ngành trong hoạt động tư vấn, phản biện
Ngày 23/10, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) tổ chức hội thảo đề xuất các giải pháp đổi mới cơ chế phối hợp, phát huy tối đa tiềm năng của mạng lưới 92 Hội ngành trong hoạt động tư vấn, phản biện; khẳng định quyết tâm nâng tầm vai trò cầu nối của VUSTA, biến trí tuệ đội ngũ trí thức KH&CN thành những luận cứ khoa học tin cậy phục vụ các quyết sách của Đảng, Nhà nước và MTTQ.
Phát huy vai trò cầu nối của Liên hiệp Hội Việt Nam trong hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội
Tăng cường kết nối giữa các hội thành viên, đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ với các cơ quan Đảng, Nhà nước và Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là yêu cầu quan trọng nhằm nâng cao chất lượng hoạt động tư vấn, phản biện, góp phần hoàn thiện chính sách và thúc đẩy phát triển đất nước.
VUSTA góp ý dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi)
Chiều 19/10, tại Hà Nội, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam phối hợp với Tổng hội Y học Việt Nam tổ chức Hội thảo góp ý dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi) nhằm đề xuất các giải pháp hoàn thiện chính sách, bảo vệ quyền lợi của người hiến, bảo đảm công bằng trong điều phối tạng và thúc đẩy sự phát triển bền vững của y học ghép tạng Việt Nam.
Góp ý kiến Luật Nhà ở (sửa đổi)
Tại hội thảo, nhiều nhà khoa học cho rằng với xu hướng quản trị đô thị hiện nay, dự thảo Luật Nhà ở có thể cân nhắc bổ sung một điều về "Hệ thống dữ liệu nhà ở quốc gia". Đây sẽ là cơ sở để quản lý vòng đời nhà ở, cảnh báo sớm nguy cơ xuống cấp và hỗ trợ hoạch định chính sách.
Góp ý kiến cho Dự án Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi)
Tăng cường ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, các nền tảng số và mạng xã hội để nâng cao hiệu quả tiếp cận pháp luật trong giai đoạn mới. Đây là nội dung được nhiều chuyên gia, nhà khoa học góp ý tại hội thảo “Góp ý Dự án Luật Phổ biến giáo dục pháp luật (sửa đổi) do Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam phối hợp với Hội Khoa học Tâm lí - Giáo dục Việt Nam tổ chức chiều ngày 6/8.
Hoàn thiện thể chế thúc đẩy phát triển ngành xuất bản trong kỷ nguyên số
Sáng ngày 6/8, VUSTA tổ chức Hội thảo đóng góp ý kiến cho dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản. Các chuyên gia, nhà khoa học từ các hội thành viên, đơn vị trực thuộc đã tham góp nhiều ý kiến góp phần hoàn thiện hành lang pháp lý cho hoạt động xuất bản trước sự phát triển nhanh chóng của công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và những thách thức ngày càng lớn trong bảo vệ bản quyền.

Tin mới

GS.VS. Châu Văn Minh: Tăng cường kết nối khoa học, nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe nhân dân
Ngày 25/10/2026, tại Hà Nội, GS.VS. Châu Văn Minh, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (Liên hiệp Hội Việt Nam), đã tham dự và phát biểu tại Hội nghị khoa học “Cập nhật các tiến bộ mới trong quản lý bệnh tiêu hóa và gan mật”, kết hợp kỷ niệm 8 năm thành lập Viện Nghiên cứu và Đào tạo Tiêu hóa, Gan mật.
TECHFEST Việt Nam 2026 đưa sản phẩm công nghệ đến gần người dân
TECHFEST Việt Nam 2026 sẽ diễn ra tại Hà Nội từ ngày 13 đến 15/11, khu vực hồ Hoàn Kiếm và phố đi bộ là trung tâm với mô hình không gian mở, đưa các hoạt động trình diễn công nghệ, triển lãm sản phẩm khởi nghiệp và kết nối đầu tư đến gần hơn với người dân, doanh nghiệp, nhà đầu tư.
Liên hiệp Hội Thành phố Hồ Chí Minh và 7 giải pháp phát huy vai trò trí thức
Tư vấn, phản biện và giám định xã hội của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật thành phố Hồ Chí Minh là một hoạt động quan trọng nhằm phát huy trí tuệ, kinh nghiệm và trách nhiệm xã hội của đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ trong quá trình hoạch định chính sách, quy hoạch và triển khai các chương trình, dự án phát triển.
Đề xuất giải pháp tăng cường vai trò kết nối của VUSTA với các Hội ngành trong hoạt động tư vấn, phản biện
Ngày 23/10, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) tổ chức hội thảo đề xuất các giải pháp đổi mới cơ chế phối hợp, phát huy tối đa tiềm năng của mạng lưới 92 Hội ngành trong hoạt động tư vấn, phản biện; khẳng định quyết tâm nâng tầm vai trò cầu nối của VUSTA, biến trí tuệ đội ngũ trí thức KH&CN thành những luận cứ khoa học tin cậy phục vụ các quyết sách của Đảng, Nhà nước và MTTQ.
Đưa tri thức số về bản, giúp người dân làm chủ công nghệ
Phổ biến kiến thức khoa học, kỹ thuật chỉ thực sự phát huy giá trị khi người dân có thể vận dụng vào đời sống. Từ hoạt động giảng dạy của chuyên gia Hội Mã số Mã vạch Việt Nam trong chương trình tập huấn “Người bản số” tại Lào Cai, có thể thấy rõ cách tiếp cận lấy kỹ năng thực hành, khả năng tự chủ và an toàn trên môi trường số làm trọng tâm.
VUSTA tập huấn nâng cao kiến thức, kỹ năng phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ tại cơ sở
Nhằm nâng cao nhận thức, trách nhiệm và kỹ năng xử lý tình huống cháy, nổ cho cán bộ, nhân viên làm việc tại tòa nhà, ngày 23/10, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam tổ chức tập huấn công tác phòng cháy, chữa cháy và cứu hộ, cứu nạn. Chương trình kết hợp phổ biến quy định pháp luật với hướng dẫn kỹ năng thực hành, góp phần chủ động phòng ngừa và hạn chế thiệt hại khi có sự cố xảy ra.
Phát huy vai trò cầu nối của Liên hiệp Hội Việt Nam trong hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội
Tăng cường kết nối giữa các hội thành viên, đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ với các cơ quan Đảng, Nhà nước và Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là yêu cầu quan trọng nhằm nâng cao chất lượng hoạt động tư vấn, phản biện, góp phần hoàn thiện chính sách và thúc đẩy phát triển đất nước.
Đắk Lắk: Từ chính sách đãi ngộ đến yêu cầu sử dụng hiệu quả nguồn nhân lực chất lượng cao
Việc HĐND tỉnh Đắk Lắk thông qua Nghị quyết quy định chính sách thu hút, hỗ trợ đào tạo phát triển nguồn nhân lực giai đoạn 2026- 2031 thể hiện sự đồng thuận cao đối với yêu cầu nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, tạo nền tảng cho phát triển trong giai đoạn mới. Vấn đề đặt ra là làm thế nào để chính sách đi vào cuộc sống, thu hút được người có năng lực và tạo môi trường để trí thức cống hiến.