Những bệnh mới gây chết người tù động vật

Thế giới chứa đầy rẫy các loại vi khuẩn và virut. Chúng có thể vô hại với loài vật này, nhưng lại gây hại cho loài vật khác. Ta có thể kể ra các loại virut: cúm, HIV, dại, sốt Congo Lassa, Ebola, Sars và nhiều loại khác.

Điều đáng ngại là tình trạng bệnh lây từ động vật đang có dấu hiệu tăng lên đáng kể (dù hiện giờ người ta vẫn chưa chứng minh nguồn gốc thực sự của bệnh SARS). Theo cựu giám đốc văn phòng quốc tế dịch động vật - Jean Blancou: “Một tác nhân mới có thế xuất hiện bất cứ lúc nào, từ trong rừng thẳm hay từ các trại chăn nuôi”. Việc tàn phá rừng và môi trường, khiến nhiều loài động vật phải di cư, tạo ra vô số cơ hội tiếp xúc giữa chúng và những virut ký sinh trên cơ thể động vật.

Câu chuyện của bác sỹ người Hà Lan chứng tỏ rằng: mỗi loại virut không nhất thiết phải biến đổi gen mới có tể “xài” được một vật chủ mới.

Theo ông Jean Claude Manguarra - đồng giám đốc Trung tâm nghiên cứu Quốc gia về bệnh cúm tại Viện Pasteur Paris “Chúng tôi tìm thấy tất cả các chủng virut cúm trên cơ thể những con chim hoang dã và đặc biệt là ở vịt và ngỗng”. Tình hình trở nên nghiêm trọng hơn khi virut truyền từ cơ thể lợn sang người. Khi đó sẽ diễn ra sự tái tổ hợp, lai tạo giữa virut ở người với virut từ các loài chim, nhờ đó chúng tự nguỵ trang và làm tê liệt hệ miễn dịch của cơ thể và cả vacxin cũng bị “đánh lừa”.

May mắn là sẽ không có nhiều dịch bệnh đến như vậy. Do một số virut không đủ điều kiện thuân lợi để biến đổi gen. Những virut “chầu rìa” như vậy rất khó truyền từ loài này sang loài khác. Song có ngoại lệ, đó là trường hợp HIV - virut của loài khỉ này có thể truyền sang người vì sự tương đồng trong quá trình ủ bệnh lâu dài. Còn nếu virut bị diệt quá nhanh, thì việc truyền bệnh sẽ bị gián đoạn như virut Ebola. Có người bị nhiễm virut này khi họ mổ thịt lợn bị bệnh. Lúc đầu người này bị sốt xuất huyết rồi tử vong nhanh do y tế không can thiệp kịp thời.

Vào tháng 9/1999, tại Nepah (Malaysia) có đàn lợn bị bệnh hô hấp thì đến tháng 2 năm sau dân địa phương này bị bệnh và có triệu chứng tương tự và làm 100 người thiệt mạng và 700 nghìn con lợn đã bị giết, tiêu huỷ. Bốn tháng sau thủ phạm gây bệnh đã được phát hiện, đó là do loại virut handra gây ra loại vi virut này đã đi từ nước tiểu của loại dơi truyền sang lợn, từ đó lây sang người. Để giải quyết tận gốc, người ta chỉ cần rời các chuồng lợn tránh xa các lùm cây, mà ở đó lũ dơi thường cư trú ẩn nấp.

Danh sách những con vật mang virut truyền sang người ngày càng tăng. Nhưng ít khi người truyền virut sang loài vật

Nguồn: T/c Chăn nuôi, 7-2006, tr 49.