Nhiều ý kiến tâm huyết của các nhà khoa học gửi tới kỳ họp thứ 9 Quốc hội khóa XV

Sáng 9/4, tại Hà Nội, Liên hiệp Hội Việt Nam đã tổ chức hội thảo “Một số ý kiến của trí thức khoa học công nghệ gửi tới Kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XV”. Chủ tịch Liên hiệp Hội Việt Nam Phan Xuân Dũng chủ trì hội thảo. Tham dự hội thảo có Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội Tạ Đình Thi cùng các chuyên gia, nhà khoa học...

Chủ tịch Liên hiệp Hội Việt Nam, đại biểu Quốc hội khóa XV Phan Xuân Dũng; Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội, đại biểu Quốc hội khóa XV Tạ Đình Thi; Tổng Thư ký Liên hiệp Hội Việt Nam Nguyễn Quyết Chiến đồng chủ trì hội thảo

Phát biểu khai mạc hội thảo, Chủ tịch Liên hiệp Hội Việt Nam, Đại biểu Quốc hội khóa XV TSKH Phan Xuân Dũng cho biết, kỳ họp thứ 9 Quốc hội khóa XV dự kiến được khai mạc vào ngày 05/5/2025 sớm hơn so với thông lệ. Do đây là kỳ họp với khối lượng lớn công việc trình Quốc hội ưu tiên xem xét, quyết định các nội dung cấp thiết phục vụ công tác sắp xếp tổ chức bộ máy, tổ chức chính quyền; xem xét, quyết định sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp năm 2013; xem xét sửa đổi 13 dự án luật để tiếp tục phục vụ công tác sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị theo tinh thần Nghị Quyết số 18 của Ban Chấp hành TW; xem xét, thông qua 11 dự án, dự thảo và nội dung quan trọng khác, trong đó có việc sáp nhập đơn vị hành chính cấp tỉnh.

Chủ tịch Liên hiệp Hội Việt Nam Phan Xuân Dũng khẳng định, với trí tuệ, sức sáng tạo và tinh thần xây dựng, đội ngũ trí thức khoa hoc và công nghệ của Liên hiệp Hội Việt Nam thấy được trách nhiệm của mình đóng góp ý kiến đối với những vấn đề quan trọng của đất nước. Việc báo cáo phản ánh, kiến nghị của Nhân dân gửi tới các kỳ họp của Quốc hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là một trong những kênh quan trọng để đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ phát huy vai trò, trách nhiệm tham gia cung cấp thêm cơ sở, luận cứ, góp phần hoàn thiện thể chế, tăng cường giám sát, nâng cao tính hiệu lực, hiệu quả trong thực thi pháp luật, để chính sách, pháp luật đi vào cuộc sống, thúc đẩy sự phát triển chung của đất nước.

Chủ tịch Liên hiệp Hội Việt Nam Phan Xuân Dũng

Sau kỳ họp thứ 8, Quốc hội khóa XV tới nay, nhiều sự kiện chính trị - xã hội mà cử tri toàn quốc cũng như trí thức khoa học và công nghệ quan tâm, nổi lên đó là việc thực hiện Nghị quyết số 18-NQ/TW về tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả; các chính sách, chế độ đối với cán bộ, công chức, viên chức, người lao động trong thực hiện sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị; việc triển khai thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; việc cắt giảm thủ tục hành chính, cải thiện môi trường kinh doanh… Gần đây nhất là việc áp thuế đối ứng lên tới 46% của Mỹ đối với hàng hóa của Việt Nam và những hành động rất nhanh của lãnh đạo Đảng và Nhà nước ta.

Với lực lượng 2,2 triệu trí thức, Liên hiệp Hội Việt Nam tin tưởng sẽ thực hiện tốt việc lấy ý kiến, phản ánh, kiến nghị của trí thức khoa học và công nghệ đối với những vấn đề quan trọng nêu trên nhằm góp phần nâng cao chất lượng Báo cáo tổng hợp ý kiến, kiến nghị của cử tri và Nhân dân gửi tới kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XV của Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam- Chủ tịch Liên hiệp Hội Việt Nam Phan Xuân Dũng nói.

Thực hiện hiệu quả Nghị quyết số 18-NQ/TW

Về việc thực hiện Nghị quyết số 18-NQ/TW, nguyên Phó Chủ tịch Liên hiệp Hội Việt Nam Phạm Văn Tân cho rằng, dư luận xã hội và người dân cả nước rất ủng hộ và kỳ vọng sự thành công của cuộc cách mạng đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả của Đảng và Nhà nước. Tuy nhiên, ông Phạm  Văn Tân cũng đề nghị cuộc sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị nên có lộ trình phù hợp đảm bảo được hiệu quả của bộ máy nhà nước sau sắp xếp cũng như tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp giúp đất nước phát triển ổn định và bền vững.

Nguyên Phó Chủ tịch Liên hiệp Hội Việt Nam Phạm Văn Tân

Tạo ra cơ chế ưu đãi hơn cho doanh nghiệp Việt Nam

Trong bối cảnh nước ta đang đặt mục tiêu tăng trưởng GDP trên 8% và chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump áp thuế lên đến 46% đối với hàng Việt Nam xuất sang Mỹ, nguyên Trưởng phòng Nghiên cứu kinh tế, Viện nghiên cứu phát triển kinh tế Hà Nội Nguyễn Minh Phong  cho rằng, việc chính quyền Mỹ áp dụng về chính sách thuế như trên đối với Việt Nam sẽ tác động trực tiếp đến xuất khẩu và mục tiêu tăng trưởng kinh tế, có thể làm sụt giảm từ 30 - 40 tỷ USD đối với 16 nhóm mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam (chiếm khoảng 91–92%) tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam vào Hoa Kỳ khiến sức cạnh tranh của các doanh nghiệp FDI tại Việt Nam giảm sút. Bên cạnh đó, các vấn đề điều hành chính sách tiền tệ, tỷ giá sẽ trở nên gay gắt và  phức tạp hơn. 

Quang cảnh hội thảo

Để đối phó kịp thời với tác động của chính sách thuế quan mà Chính quyền Mỹ đưa ra, TS Nguyễn Minh Phong cho rằng, cùng với việc tiếp tục tạo ra cơ chế ưu đãi hơn nữa cho các  doanh nghiệp Việt Nam tăng nội lực và năng lực cạnh tranh, Chính phủ cần chủ  động thúc đẩy đàm phán song phương với chính quyền Mỹ đối với mặt hàng xuất khẩu chính của Việt Nam; đề nghị Hoa Kỳ bổ sung thêm các sản phẩm chưa tính đến trong công thức tính thuế đối ứng, như: sản phẩm trí tuệ, sản  phẩm số, dịch vụ trực tuyến, dịch vụ giải trí và dịch vụ học tập, du lịch, y tế. Bên cạnh đó là hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam mở rộng đầu tư sang Hoa Kỳ; tăng khả năng  cung cấp các mặt hàng mà Mỹ cần và thúc đẩy tăng nhập khẩu từ Mỹ để sớm cải  thiện cán cân thương mại để tạo động lực cải thiện giảm thuế đối xứng với  Hoa Kỳ.

Việc Chính phủ ban hành nghị định 73/CP ngày 31/3/2025 về việc  giảm thuế nhập khẩu một số mặt hàng, trong đó đưa thuế nhập khẩu tất cả các sản phẩm gỗ từ Mỹ về bằng 0% (mức thuế quan trung bình Việt Nam áp dụng  với hàng hóa nhập khẩu từ Mỹ hiện là 9,5% trong khi Mỹ chỉ áp dụng với Việt Nam là 3,3%), được kỳ vọng sẽ góp phần giúp cho quan hệ thương mại Việt  Nam - Mỹ phát triển bền vững và ngành gỗ tránh bị áp thuế hơn. 

Nguyên Trưởng phòng Nghiên cứu kinh tế, Viện nghiên cứu phát triển kinh tế Hà Nội Nguyễn Minh Phong 

Ngoài những giải pháp trên, ông Nguyễn Minh Phong cho rằng, các cơ quan chức năng và doanh nghiệp cần  chủ động và kịp thời nắm chắc tình hình, giữ bản lĩnh, sự sáng suốt, sự sáng tạo, khôn khéo trong điều hành trong quản lý; kiên định, kiên trì về những nguyên  tắc cơ bản; bảo vệ nền kinh tế độc lập tự chủ, nhưng tích cực chủ động hội  nhập quốc tế sâu rộng thực chất và hiệu quả. Bên cạnh đó, tiếp tục thúc đẩy tái cơ cấu nền  kinh tế theo hướng nhanh, bền vững, xanh; số hóa, kinh tế sáng tạo, kinh tế tuần  hoàn; tái cơ cấu sản phẩm, tái cơ cấu chuỗi cung ứng, tập trung vào thị trường  tiềm năng để phấn đấu giữ mục tiêu tăng trưởng là 8% trong năm  nay và 2 con số vào những năm tiếp theo. 

Đẩy mạnh áp dụng khoa học công nghệ

Đóng góp ý kiến tại hội thảo, Chủ tịch Hội Khoa học kỹ thuật An toàn vệ sinh lao động Việt Nam Lê Vân Trình  khẳng định: an toàn và vệ sinh lao động đóng vai trò quan trọng trong phát triển bền vững. Việc áp dụng khoa học công nghệ không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp mà còn nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, từ đó thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội. Chính vì vậy, cần có chính sách phát triển khoa học và công nghệ bảo đảm an toàn, sức khỏe cho người lao động trên tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW.

Chủ tịch Hội Khoa học kỹ thuật An toàn vệ sinh lao động Việt Nam Lê Vân Trình 

Theo ông Lê Vân Trình, để có được chính sách trên, cần hoàn thiện khung pháp lý về an toàn vệ sinh lao động, chăm sóc sức khỏe người lao động; tăng cường giám sát và nâng cao chế tài xử phạt như áp dụng các biện pháp xử phạt nghiêm minh đối với doanh nghiệp vi phạm quy định về an toàn vệ sinh lao động. Song song với đó, cần có chính sách ưu đãi thuế, hỗ trợ tài chính cho doanh nghiệp ứng dụng công nghệ hiện đại trong sản xuất nói chung và an toàn vệ sinh lao động nói riêng; hỗ trợ người lao động tiếp cận các khóa học trực tuyến về sức khỏe nghề nghiệp và công nghệ mới. 

Rà soát, tổng kết đánh giá các chính sách, pháp luật

Đề cập về một số ý kiến về vấn đề lao động, việc làm và  an sinh xã hội, nguyên đại biểu Quốc hội khóa XIII, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp Luật của Quốc hội Đặng Đình Luyến  tán thành cao với các chủ trương của Đảng về đổi mới tổ chức Bộ máy nhà nước nhằm tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả. Trong quá trình thực hiện việc đổi mới tổ chức bộ máy nhà để tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, các cơ quan, tổ chức có thẩm quyền cần bố trí, sắp xếp ngay những cán bộ, công chức, viên chức có phẩm chất đạo đức tốt, có  trình độ chuyên môn, có năng lực công tác tốt vào các vị trí việc làm phù hợp.  Đối với các cán bộ, công chức, viên chức và người lao động khác không được bố trí, sắp xếp vào các vị trí việc làm trong bộ máy nhà nước thì cần có chính  sách giải quyết hợp lý theo hướng: Giải quyết chế độ chính sách thỏa đáng cho các cán bộ, công chức, viên  chức và người lao động khác mất việc làm để họ được nghỉ hưu sớm hoặc tự tìm  công việc phù với bản thân. 

Nguyên đại biểu Quốc hội khóa XIII, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp Luật của Quốc hội Đặng Đình Luyến 

Nhà nước mở các lớp đào tạo nghề mới, chuyển đổi nghề nghiệp từ công việc hành chính sang công việc làm trực tiếp ở các tổ chức, doanh nghiệp,  đơn vị sự nghiệp cho cán bộ, công chức, viên chức và người lao động  khác mất việc làm mà có nguyện vọng để họ có việc làm mới ổn định, có nguồn  thu nhập bảo đảm cuộc sống gia đình. Bên cạnh đó, cần có chính sách hỗ trợ, tạo điều kiện thuận lợi (về giảm giá thuê  đất, ưu đãi nguồn vốn vay, đơn giản thủ tục hành chính, miễn giảm thuế…) cho các tổ chức, cá nhân thành lập doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, kinh doanh để tạo thêm việc làm nhằm thu hút những người mất việc làm do đổi mới tổ  chức bộ máy Nhà nước. 

Trong khuôn khổ hội thảo, các chuyên gia, nhà khoa học còn đóng góp ý kiến vào các nội dung: Giải pháp nâng cao quản lý để bảo vệ môi trường, phòng chống thiên tai; đẩy mạnh chất lượng giáo dục đào tạo; quy hoạch sử dụng đất quốc gia; sắp xếp, tinh gọn bộ máy và quản trị ở địa phương...

Phát biểu kết luận hội thảo, Chủ tịch Liên hiệp Hội Việt Nam Phan Xuân Dũng ghi nhận những ý kiến đóng góp chân thành, cởi mở, khoa học, đầy tính xây dựng của các chuyên gia, nhà khoa học vào nhiều vấn đề qua trọng của đất nước. Những ý kiến, đề xuất đều rất tâm huyết trên tinh thần trách nhiệm cao sẽ được Liên hiệp Hội tổng hợp, gửi tới Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam xem xét trước khi trình Quốc hội tại kỳ họp thứ 9 tới đây.