Nhiên liệu sinh học: Năng lượng hay "thần chết"?

Với việc giá dầu tăng mạnh và những tranh luận dữ dội về vấn đề làm thế nào để giảm khí thải cacbon và làm chậm quá trình biến đổi khí hậu, nhiều ý kiến đã hướng vào nhiên liệu sinh học, coi đó như nguồn năng lượng sạch có thể phục hồi. Tuy vậy, nguồn nhiên liệu sinh học được tạo ra từ việc sản xuất ethanol (loại rượu từ ngô, mía đường và các nguồn thực vật khác) có thể là cách làm chi li chuyện nhỏ mà hào phóng chuyện lớn.

Chúng ta hãy xem xét vấn đề này ở các khía cạnh khác:

• Lượng nguyên liệu tự nhiên (ngũ cốc) để tạo ra lượng ethanol đổ đầy bình xăng 2 lần /tuần có thể đủ ăn cho một ngôi làng nghèo đói ở châu Phi trong một năm.

• Phần nhiều nhiên liệu mà người châu Âu sử dụng được nhập khẩu từ Brazil (nơi có rừng Amazon đang bị đốt cháy để trồng nhiều đậu nành và mía hơn) và ở Đông Nam Á (nơi có các đồn điền cọ dầu đang phá huỷ “ngôi nhà” của những chú đười ươi và nhiều loài khác). Vô hình chung, những hành động đó đang làm cho các loài sinh vật phải hấp hối.

• Ngoài ra, để sản xuất ethanol phải tiêu tốn hơn 30% năng lượng so với lượng nhiên liệu được tạo thành, kéo theo đó là đất bị xói mòn, nguồn nước bị ô nhiễm.

• Việc sử dụng ethanol thay xăng làm giảm khí thải cacbon dioxit chỉ khoảng 13% do sự ô nhiễm gây ra trong quá trình sản xuất, bởi ethanol chỉ thu được 70% lợi ích của xăng dầu.

• Việc sản xuất ethanol làm cho giá lương thực tăng lên, bởi có khoảng 10% lượng đường của thế giới được chuyển thành ethanol, điều này khiến giá đường tăng gấp đôi; giá dầu cọ tăng 15% so với năm trước, dự kiến tăng hơn 25% trong những năm tiếp theo. Chính vì vậy, nhiều người đã gọi nhiên liệu sinh học là diezen “phá rừng”.

Với tất cả những gì đang đe dọa cuộc sống, liệu chúng ta có thật sự muốn tạo thêm những sa mạc cằn cỗi hay không? Nhiều chuyên gia tỏ ra lo lắng về ảnh hưởng của nhiên liệu sinh học khiến giá lương thực tăng cao, đặc biệt sẽ tác động tới người nghèo.

Điều đáng kinh ngạc là các nhà khoa học vẫn chưa nghiên cứu được đầy đủ về sự quang hợp, quá trình mà các loài thực vật sử dụng năng lượng mặt trời để hấp thụ cacbon dioxit và tạo ra hydrat - cacbon. Danh tiếng của công nghệ sinh học đang bị lu mờ bởi sự phản đối của công chúng. Hãng công nghệ sinh học Thụy Sĩ Syngenta đang phát triển loại ngô theo kĩ thuật di truyền, có thể tự chuyển hoá thành ethanol thông qua một loại enzym đặc biệt. Các hãng khác thì thiết kế những loại cây có ít chất gỗ hơn (chất này giúp cây đứng vững nhưng lại gây khó khăn hơn trong việc chuyển xenlulozo thành ethanol). Nhưng điều này cũng là nỗi lo ngại của các nhà bảo vệ môi trường bởi nó khiến cho các loài hoang dã mất dần nơi cư trú.

Tuy nhiên, không thể phủ nhận là công nghệ sinh học rất quan trọng. Nhiều lợi ích xã hội và môi trường của năng lượng sinh học không được đề cập trên thị trường, bởi vậy, các cơ quan nhà nước cần can thiệp.

Đây là bước đi tức thời nhằm đảm bảo việc sử dụng nhiên liệu sinh học cho tất cả các phương tiện giao thông, đầu tiên là với xe ô tô. Do vậy, chính phủ các nước cần tăng cường các hoạt động khuyến khích để giảm thiểu cạnh tranh giữa lương thực và cây trồng nhiên liệu, đảm bảo vấn đề về nước và đa dạng sinh học. Các tính toán về đầu tư năng lượng cần bao gồm cả các tác động môi trường lên đất đai, nguồn nước, thay đổi môi trường và các dịch vụ sinh thái.

Điểm mấu chốt cuối cùng là nhiên liệu sinh học có thể góp phần vào các mục tiêu năng lượng và môi trường chỉ là một phần của chiến lược toàn diện, trong đó bao gồm sự bảo tồn năng lượng, tính đa dạng của các nguồn năng lượng bền vững, hiệu quả cao hơn trong sản xuất, vận chuyển và sự quản lý chặt chẽ hơn trong việc sản xuất ethanol.