Nhà khoa học - doanh nghiệp - quản lý: Đâu là tiếng nói chung?

Thúc đẩy thị trường công nghệ

Không khó để nhận ra một trong những hạn chế lớn nhất của hoạt động KH&CN trên địa bàn Hà Nội là thiếu sự kết nối chặt chẽ giữa ba nhà quản lý - khoa học - sản xuất kinh doanh. Tình trạng "việc ai nấy làm" dẫn đến nhiều kết quả nghiên cứu không đến được với cuộc sống; doanh nghiệp thiếu sản phẩm có sức cạnh tranh và nhà quản lý loay hoay với câu chuyện làm sao để tiêu tiền an toàn...

TS Lê Xuân Rao, Giám đốc Sở KH&CN Hà Nội cho biết: Qua gần một tháng, Sở KH&CN đã nhận được 41 đề xuất, đặt hàng của các doanh nghiệp, sở, ngành TP Hà Nội. Trong khi đó 41 trường đại học, viện nghiên cứu, tổ chức KH&CN cũng chào bán 91 công nghệ, thiết bị đã hoàn thiện và sẵn sàng chuyển giao. Yêu cầu về công nghệ, thiết bị chuyển giao thông qua các hợp đồng phải bảo đảm tính mới, tính tiên tiến so với công nghệ đang có mặt ở Việt Nam , có khả năng thay thế công nghệ nhập khẩu từ nước ngoài, không gây ô nhiễm môi trường và giá thành rẻ hơn nhập ngoại...

Ông Vũ Thanh Sơn, Tổng giám đốc Tổng Công ty Thương mại Hà Nội (Hapro) đã trực tiếp đặt hàng với các cơ quan nghiên cứu về một số vấn đề liên quan đến sự phát triển của Hapro. Đó là công nghệ xử lý nước thải của dự án xây dựng nhà máy giết mổ gia súc, gia cầm; hoàn thiện dây chuyền chế biến, nâng cao chất lượng hàng xuất khẩu, đáp ứng tiêu chuẩn Mỹ, châu Âu và xây dựng kho đông lạnh... Tương tự là hàng loạt đơn đặt hàng của những doanh nghiệp lớn của Hà Nội như Nhà máy nhôm Đông Anh, Ban quản lý các dự án nhà đô thị (Tổng Công ty Xây dựng Hà Nội), Công ty cổ phần Thực phẩm Delta...

Ngay trong hội nghị đã có 4 cặp doanh nghiệp - tổ chức KH&CN tìm được "tiếng nói chung" bằng việc đặt hàng phối hợp nghiên cứu. Công ty TNHH Điện lạnh Hòa Phát đã tìm được đối tác là Trung tâm nghiên cứu triển khai công nghệ cao (ĐH Bách khoa Hà Nội) để nghiên cứu chế tạo các loại điều hòa công nghệ tiết kiệm điện inverter; Nhà máy Bia Kim Bài cũng chọn Trung tâm KH&CN tự động hóa để giúp nghiên cứu thiết kế chế tạo đưa vào vận hành hệ tự động hóa cho công đoạn nấu bia...

Những câu hỏi cũ

TS Lê Xuân Rao cho biết thêm, đối với các hợp đồng được ký kết, thành phố sẽ có cơ chế hỗ trợ, giám sát thực hiện và đánh giá kết quả. Cụ thể là nguồn vốn để thực hiện các hợp đồng được huy động từ ngân sách nhà nước hỗ trợ, vốn đối ứng của đơn vị đặt hàng và vốn ứng trước của tổ chức thực hiện. Việc thu hồi một phần vốn đầu tư từ ngân sách sẽ được xem xét trên cơ sở lợi nhuận phát sinh từ việc cải tiến, đổi mới, hoàn thiện công nghệ của doanh nghiệp.

GS-TSKH Trần Vĩnh Diệu, Phó Chủ tịch Hội đồng khoa học Thủ đô cho rằng việc Hà Nội lần đầu tiên tổ chức hội nghị ba nhà là cơ hội rất tốt để các cơ quan nghiên cứu, doanh nghiệp và cơ quan quản lý cùng nhau lắng nghe để làm sao mối liên kết này bền vững như "kiềng ba chân"". Thiếu "chân" nào trong bộ ba này cũng sẽ khó cho kết quả tốt. Với cơ chế hiện nay, việc tìm "tiếng nói chung" đang có nhiều trở ngại.

Có một thực tế là doanh nghiệp khi muốn tìm công nghệ trong nước không biết tìm nguồn nào cho thật sự an tâm. Nhà khoa học thì vướng vào vấn đề thanh quyết toán tài chính đã quá lạc hậu và xác lập quyền sở hữu trí tuệ thế nào đối với đề tài do ngân sách bỏ ra. "Vấn đề đánh giá hiệu quả hoạt động KH&CN theo kiểu "tiền tươi, thóc thật" chứ không tính đến hiệu quả xã hội lâu dài làm chùn bước các nhà khoa học" - GS Trần Vĩnh Diệu kết luận.