Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ hai, 17/07/2006 13:55 (GMT+7)

Nhà bướm học

Lên rừng làm “vệ sĩ bướm”


Từ nhỏ, Mạnh đã yêu thích tìm hiểu về các loại côn trùng và sưu tầm cho riêng mình một bộ sưu tập hình ảnh về các loài bướm lạ để “xem chơi”. Nhưng khi vào học khoa sinh, Trường ĐH Khoa học tự nhiên TP.HCM, cố công tìm hiểu sâu về bướm thì anh lại ngỡ ngàng khi thấy ngành khoa học nghiên cứu về loài bướm hầu như chưa có gì, tất cả chủ yếu chỉ dựa vào các tài liệu cũ đã có cách đó vài thập kỷ của ngành nông lâm. Cũng không có nhà khoa học nào hướng dẫn chuyên sâu cho sinh viên trong lĩnh vực bướm, nên khi làm luận văn tốt nghiệp, chàng sinh viên mê bươm bướm lại chọn đề tài về... cá!


Năm 1998, đang là giảng viên khoa sinh học của Trường ĐH Khoa học tự nhiên TP.HCM, giảng viên trẻ Bùi Hữu Mạnh đột ngột xin chuyển công tác, chia tay gia đình, balô khăn gói “bỏ phố lên rừng” để làm nhân viên ở phòng kỹ thuật của vườn quốc gia Cát Tiên.


Nguyên nhân khiến  nhà khoa học trẻ này phải bỏ tất cả những công việc đang nghiên cứu dở dang ở TP, những cơ hội đi học tập ở nước ngoài để lên rừng ở cũng lại càng làm cho mọi người bất ngờ hơn. Đó chỉ vì không hiểu lý do gì mà thời điểm ấy bươm bướm bỗng dưng trở nên đắt giá. Một số nơi trong nước rộ lên phong trào bắt bướm bán cho khách nước ngoài.


Theo thạc sĩ Bùi Hữu Mạnh, bướm ở Việt Nam ước tính hiện có đến khoảng trên 1.000 loài, trong đó có nhiều loài rất hiếm trên thế giới, có giá trị rất quan trọng trong việc nghiên cứu khoa học, nghệ thuật cũng như đóng góp cho cảnh quan môi trường, kể cả giá trị kinh tế. Có những con lên đến cả ngàn USD là chuyện bình thường.

Nhưng nhiều người không hiểu hết giá trị, đổ xô đi bắt bướm, vào cả các khu vườn quốc gia săn lùng chỉ để bắt bướm bán lại với giá một vài chục ngàn đồng con. “Cứ nhìn bướm bị người ta thi nhau bắt để kinh doanh một cách vô tội vạ mà tôi mất ăn mất ngủ, như mất đi tài sản quí giá của chính mình vậy. Tôi quyết định lên rừng để làm cái gì đó bảo vệ bướm” - anh Mạnh nhớ lại.


Vườn quốc gia Cát Tiên là nơi tập trung các chủng loại bướm thuộc hàng đa dạng nhất nước với khoảng trên 450 loài. Do vậy, làm việc ở đây anh Mạnh có điều kiện, thời gian tập trung tìm hiểu, nghiên cứu về các loài bướm. Qua đó có thể sưu tầm, công bố thêm về các loài mới, có giá trị khoa học để nhằm xây dựng “thương hiệu” cho các loài bướm Việt Nam trên thế giới.


Đồng thời vai trò của một nhân viên ở vườn quốc gia có chức năng quản lý, bảo vệ rừng cũng sẽ giúp anh đưa ra những ý tưởng, công việc để ngăn chặn tình trạng “săn bắt” bướm. Vừa đảm nhận công việc chuyên môn của một nhân viên kỹ thuật vườn quốc gia, anh vừa thực hiện những dự định ấp ủ của mình. Bất kể đêm ngày, lúc nào có thời gian là anh lại một mình lang thang khắp rừng tìm hiểu về bướm, dựng lều ở cùng với bướm, canh không cho ai vào rừng bắt bướm.


Đến đầu năm 2000, vườn quốc gia Cát Tiên chính thức triển khai chương trình điều tra về các chủng loại bướm. Nhóm nghiên cứu Việt Nam do thạc sĩ Bùi Hữu Mạnh chủ trì cùng chuyên gia Nga phối hợp thực hiện.


Sau hai năm triển khai, cùng với các chuyên gia nước ngoài, nhà khoa học trẻ Bùi Hữu Mạnh đã gây tiếng vang lớn trong giới khoa học trong và ngoài nước khi góp phần vào công trình thống kê, công bố chính thức trên 450 loài bướm Việt Nam, trong đó phát hiện thêm 20 loài mới ở Việt Nam và có nhiều chủng loại thuộc dạng quí hiếm trên thế giới.


Luận văn cao học “Phân loại bướm họ Nymphalidae tại khu vực Bình Châu, Phước Bửu” của Bùi Hữu Mạnh và nhiều báo cáo khoa học về bướm của anh đang được xem là những tài liệu khoa học độc đáo, hiếm hoi được dùng để nghiên cứu ở nhiều trường, trung tâm nghiên cứu sinh học trong cả nước.


Thương hiệu cho bướm Việt


Giữa năm 2003, mọi người lại bất ngờ khi thạc sĩ Bùi Hữu Mạnh đột ngột quyết định chia tay với vườn quốc gia Cát Tiên để tiếp tục khăn gói... lang thang khắp các khu rừng, công viên quốc gia Việt Nam như Cúc Phương, Bạch Mã, U Minh Thượng, Tam Đảo... Hỏi về quyết định “hổng giống ai” của anh, Mạnh chỉ nói đơn giản: “Bướm thì bay khắp mọi nơi nên mình cũng không thể nào dừng chân một chỗ được. Bướm bay thì mình cũng phải “bay” theo bướm chứ!”.


Sở hữu trong tay bộ sưu tập độc quyền với trên 200 loài gồm hơn 3.000 hình ảnh về các loài bướm độc đáo nhất ở Việt Nam, thạc sĩ Bùi Hữu Mạnh đang xây dựng một website sinh học về bướm Việt Nam đầu tiên ở Việt Nam. “Tôi sẽ đưa những hình ảnh độc đáo, lý thú nhất mà mình đã nghiên cứu được về các loài bướm đẹp, lạ ở Việt Nam để giới thiệu với thế giới.


Thông qua những hình ảnh này, tôi hi vọng không chỉ các nhà khoa học mà mời mọi người cùng bước vào thế giới bướm Việt, đồng thời xây dựng thương hiệu cho bướm không chỉ trên lĩnh vực khoa học mà còn ở lĩnh vực nghệ thuật nữa”.


Tất cả thời gian dành cho công việc đi khắp nơi nghiên cứu về bướm, sau lưng nhà khoa học trẻ đầy nhiệt huyết này là một lần mái ấm gia đình đổ vỡ. “Nhà bướm học” này lâu lâu lại từ rừng trở về sống lặng lẽ một mình trong căn hộ nhỏ ở quận Bình Thạnh, TP.HCM. Căn nhà bề bộn những bộ sưu tầm, hình ảnh về bướm. Anh bảo: “Tôi cô đơn hay sống khổ mấy cũng được nhưng bắt tôi xa những cánh bướm là điều không thể”.


Ông là một nhà toán học
Việt Nam nổi tiếng trong giới toán học thế giới. Nhưng ít ai biết để đi trên con đường khoa học, để giữ được nhiệt huyết luôn trong trái tim, ông đã trải qua bao nhiêu thăng trầm, chông gai…


Nhưng ông vẫn say mê, chính niềm say mê toán học và say mê với cuộc sống đã giúp ông vượt qua được tất cả những đắng cay, buồn bã.

Nguồn: hanoimoi.com.vn

Xem Thêm

Tin mới

VUSTA tổng kết 15 năm triển khai Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS
Ngày 12/11/2026, tại Quảng Ninh, Ban Quản lý dự án VUSTA - Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS tổ chức tổng kết dự án giai đoạn 2024-2026, đồng thời nhìn lại toàn bộ chặng đường hoạt động giai đoạn 2011-2026. Sự kiện đánh dấu 15 năm VUSTA đóng vai trò là cầu nối chiến lược, gắn kết cộng đồng cùng hệ thống y tế công của Việt Nam trong công tác phòng, chống dịch bệnh.
Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38: Lần đầu tiên trao 02 giải Đặc biệt, ghi nhận 312 đồ án dự thi
Sáng 15/11, tại Hà Nội, Lễ trao Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38 năm 2026 được tổ chức nhằm vinh danh những đồ án xuất sắc thuộc lĩnh vực Kiến trúc - Xây dựng. Mùa giải năm nay ghi nhận số lượng tham dự cao kỷ lục với 312 đồ án đến từ 29 trường đại học trên cả nước. Đặc biệt, lần đầu tiên trong lịch sử 38 năm tổ chức, Giải thưởng trao hai giải Đặc biệt cho những đồ án có chất lượng nổi bật.
Bắc Ninh: Hội thảo Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ
Ngày 12/11, Liên hiệp các Hội Thành phố đã phối hợp Cục Sở hữu trí tuệ- Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Hội thảo “Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ thúc đẩy hoạt động nghiên cứu phát triển và đổi mới sáng tạo trong các trường đại học, cao đẳng trên địa bàn Thành phố Bắc Ninh”.
Đắk Lắk: Phát huy giá trị rừng và biển trong phát triển kinh tế xã hội của tỉnh
Việc hợp nhất tỉnh Đắk Lắk và tỉnh Phú Yên đã hình thành một không gian phát triển mới, kết nối vùng cao nguyên với duyên hải, kết nối đại ngàn với Biển Đông. Đây không chỉ là sự thay đổi về địa giới hành chính mà còn mở ra cơ hội tổ chức lại không gian phát triển, khai thác và sử dụng hiệu quả hơn các nguồn lực tự nhiên, văn hóa và con người.
Đẩy mạnh giáo dục STEM, tạo nền tảng phát triển nhân tài khoa học và công nghệ tại An Giang
Ngày 12/11, Liên hiệp Hội Việt Nam phối hợp với Liên hiệp Hội tỉnh An Giang tổ chức Hội thảo “Đẩy mạnh giáo dục STEM để phát triển nhân tài khoa học và công nghệ tỉnh An Giang”. Hội thảo có sự tham dự của lãnh đạo Liên hiệp Hội Việt Nam, đại diện Liên hiệp Hội các tỉnh, thành phố, các cơ quan sở ngành đại phương, trường đại học, cán bộ quản lý giáo dục và đông đảo thầy cô giáo trên địa bàn tỉnh.
Nhà văn hóa Lê Hồng Dương với hành trình gìn giữ di sản Kinh Bắc
Nhân dịp kỷ niệm Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), sáng 12/12 tại Hà Nội, Viện Nghiên cứu, Bảo tồn và Phát huy Văn hóa Dân tộc (trực thuộc Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam) đã phối hợp với Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam tổ chức hội thảo khoa học với chủ đề “Nhà văn hóa Lê Hồng Dương với Di sản văn hóa dân tộc”.