Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ hai, 28/04/2008 15:49 (GMT+7)

Người nặng lòng với văn hóa dân tộc

Năm 1965, khi đang là sinh viên ngành triết học tại Đại học Huế, Thái Kim Lan theo học sinh ngữ và tham khảo sách về triết tại Trung tâm Văn hoá thuộc Viện Goethe Sài Gòn đặt tại Huế, bà được trợ cấp học bổng sang Đức học tiếp về tiếng Đức... Sau hai năm rưỡi học sinh ngữ, bà xin được một học bổng tiếp tục học khoa Triết và bảo vệ luận án tiến sĩ triết học tại Đại học Ludwig – Maximilian, Munich. Từ 30 năm nay, bà là giảng viên về triết học và Phật giáo tại trường Đại học này.

Xa quê hương đã mấy chục năm, nhưng trong sâu thẳm trái tim bà hình ảnh quê hương luôn hiện hữu và bà luôn hướng về quê hương, đất nước với những tình cảm chân thành. Bà bày tỏ: “Nhiều người cùng thế hệ chúng tôi, ngay từ khi mới đi du học, đã ao ước đến ngày được trở về để thực hiện lý tưởng giúp đỡ quê hương. Năm 1991, khi Việt Nam mới mở cửa kinh tế, tôi là một trong những người Việt đầu tiên đứng ra thành lập Hội giao lưu văn hoá Đức - Việt. Tôi đã làm thuyết khách để khuyến khích người Đức sang Việt Nam đầu tư. Tôi cũng rất hay về nước, tham gia giảng dạy và tổ chức các hội thảo khoa học...’.

Tiến sĩ Thái Kim Lan đã tham gia nhiều hoạt động làm cầu nối cho giao lưu văn hoá – khoa học Việt - Đức. Bà tích cực tham gia Trung tâm Bảo tồn & Phát triển Văn hoá Dân tộc, tài trợ cho Trung tâm mở hội thảo khoa học và nghiên cứu văn hoá dân tộc. Đặc biệt, năm 2002, bà đã tự bỏ tiền cá nhân mời cả đoàn tuồng Đào Tấn, GS.TS Trần Văn Khê, GS. Hoàng Chương từ Hà Nội sang CHLB Đức để giới thiệu vở tuồng Đông Lộ Địch. Trước đó một năm, bà đã bỏ ra số tiền 10 ngàn USD tài trợ cho Nhà hát tuồng Đào Tấn dựng lại vở Đông Lộ Địch của Ưng Bình Phúc Giạ Thị chuyển dịch từ tác phẩm Le Cid của Corneille thành một vở tuồng truyền thống Việt Nam. Các buổi biểu diễn trên nước bạn đã được khán giả Đức rất ủng hộ. Bà tâm sự: “Tôi không nghĩ việc làm của mình lại gây được sự thích thú cho khán giả Đức như vậy. Mọi người rất thích, có thể nói là thị hiếu của người Đức bị đánh thức khi đoàn tuồng Việt Nam sang diễn, có sự thuyết giảng của giáo sư Trần Văn Khê từ Pháp sang, mọi người hiểu được ý nghĩa của tuồng Việt Nam, và vì thế, chương trình rất thành công“.

Tại nhà riêng
Tại nhà riêng
Trong số 6 cá nhân đã đóng góp nhiều công sức cho sự nghiệp bảo tồn và phát triển văn hoá dân tộc được trao giải thưởng Đào Tấn 2005 có hai gương mặt Việt kiều. Đó là GS.TS Trần Văn Khê (Việtkiều Pháp) và GS.TS Thái Kim Lan.

Nói về giải thưởng Đào Tấn, TS Thái Kim Lan bày tỏ: “Tôi bất ngờ khi nhận giải thưởng này. Tôi mê tuồng hát bội từ khi còn thơ ấu, được nghe bà nội kể chuyện tuồng và theo bà đi xem hát bất cứ ở đâu có diễn tuồng. Tôi đã đến với môn nghệ thuật này bằng linh cảm vè “thiện mỹ“ mà bà nội tôi và các nghệ nhân, không gian văn hoá cũng như nếp sống con người Huế thời ấy truyền đạt cho tôi. Có thể nói sự đam mê đến từ ngõ ngách ấy và chính nó thúc đẩy tôi sau bao nhiêu năm xa quê hương thực hiện những bảo trợ cho nghệ thuật tuồng“.

Là một người Huế truyền thống lại giảng triết học trên một nước châu Âu, bà cho biết đã có những thay đổi trong con người bà. Nhưng đó chỉ là những thay đổi của tư duy, của một cách sống bề ngoài để dễ dàng hoà đồng hơn với xung quanh. Còn trong tim bà, bà vẫn là người Việt Nam thuần tuý. Bà tâm sự: “Bằng chứng“ là tôi đã lấy một người chồng Việt Nam cũng đi du học bên Đức, và cùng chồng dạy dỗ con gái trở thành một cô gái có nhiều nét truyền thống Huế, từ giọng nói, sự hiểu biết, đến tình thương dành cho Huế và Việt Nam. Mai Lan năm nay 24 tuổi, sinh ra và lớn lên ở Đức nhưng nói giọng Huế hệt như tôi và biết nhiều về Huế lắm“.

Đặc biệt, giữa cái không gian hoàn toàn Đức, ngôi nhà riêng của bà lại có kiến trúc theo kiểu làng quê Việt Nam. Nhà một tầng, trong nội thất được trang trí hầu hết vật dụng là Việt Nam. Tất cả đều bằng tre, đến cái cửa ra vườn cũng bằng tre và hàng rào cũng bằng tre, tạo nên cảm giác làng quê Việt Nam rất rõ nét. Bàn thờ Phật trong ngôi nhà của bà được trang hoàng giống hệt như ở nhà chùa, có chuông, có mõ, có kinh, có nhang đèn và tượng Quan Âm Bồ Tát. Nơi đây, mỗi buổi tối, TS Thái Kim Lan ngồi nhiều giờ tụng kinh niệm Phật. Bà thường mặc áo dài mầu lục, đeo kiềng vàng giống hệt như một phụ nữ Huế xưa. Cái chất Âu châu chỉ thấy được ở TS Thái Kim Lan khi bà đứng trên bục giảng với sinh viên Đức hoặc lúc giao lưu với người Đức. Lúc đó bà nói tiếng Đức như nói tiếng mẹ đẻ với những điệu bộ rất Đức, nhất là khi bà thuyết trình về nền văn hoá Việt Nam, về tuồng Việt Nam thì thao thao bất tuyệt, khiến cho người nghe phải chú ý và nể phục.

TS Thái Kim lan còn là tác giả của nhiều tiểu luận về triết học, tôn giáo và nhiều bài ký sự, tuỳ bút... Bà đã tuyển chọn, dịch và giới thiệu Tuyển tập văn học Đức - Việt về B. Brecht và Hermann Hesse. Năm 1980, bà nhận Giải nhất giải thưởng “Người nước ngoài sáng tác bằng tiếng Đức“ tại đại học Munich về chùm tác phẩm 12 bài thơ.

Là một người con xứ Huế rất thiết tha với văn hoá dân tộc, luôn muốn thể hiện và giới thiệu văn hoá và văn học nghệ thuật Việt Nam ra nước ngoài, nữ trí thức mang tâm hồn Việt Nam ấy đã góp một phần nhỏ bé của mình vào việc bảo tồn và phát huy văn hoá dân tộc.

Nguồn: Tạp chí Quê hương, số 1/2008

Xem Thêm

Tin mới

VUSTA tổng kết 15 năm triển khai Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS
Ngày 12/11/2026, tại Quảng Ninh, Ban Quản lý dự án VUSTA - Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS tổ chức tổng kết dự án giai đoạn 2024-2026, đồng thời nhìn lại toàn bộ chặng đường hoạt động giai đoạn 2011-2026. Sự kiện đánh dấu 15 năm VUSTA đóng vai trò là cầu nối chiến lược, gắn kết cộng đồng cùng hệ thống y tế công của Việt Nam trong công tác phòng, chống dịch bệnh.
Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38: Lần đầu tiên trao 02 giải Đặc biệt, ghi nhận 312 đồ án dự thi
Sáng 15/11, tại Hà Nội, Lễ trao Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38 năm 2026 được tổ chức nhằm vinh danh những đồ án xuất sắc thuộc lĩnh vực Kiến trúc - Xây dựng. Mùa giải năm nay ghi nhận số lượng tham dự cao kỷ lục với 312 đồ án đến từ 29 trường đại học trên cả nước. Đặc biệt, lần đầu tiên trong lịch sử 38 năm tổ chức, Giải thưởng trao hai giải Đặc biệt cho những đồ án có chất lượng nổi bật.
Bắc Ninh: Hội thảo Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ
Ngày 12/11, Liên hiệp các Hội Thành phố đã phối hợp Cục Sở hữu trí tuệ- Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Hội thảo “Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ thúc đẩy hoạt động nghiên cứu phát triển và đổi mới sáng tạo trong các trường đại học, cao đẳng trên địa bàn Thành phố Bắc Ninh”.
Đắk Lắk: Phát huy giá trị rừng và biển trong phát triển kinh tế xã hội của tỉnh
Việc hợp nhất tỉnh Đắk Lắk và tỉnh Phú Yên đã hình thành một không gian phát triển mới, kết nối vùng cao nguyên với duyên hải, kết nối đại ngàn với Biển Đông. Đây không chỉ là sự thay đổi về địa giới hành chính mà còn mở ra cơ hội tổ chức lại không gian phát triển, khai thác và sử dụng hiệu quả hơn các nguồn lực tự nhiên, văn hóa và con người.
Đẩy mạnh giáo dục STEM, tạo nền tảng phát triển nhân tài khoa học và công nghệ tại An Giang
Ngày 12/11, Liên hiệp Hội Việt Nam phối hợp với Liên hiệp Hội tỉnh An Giang tổ chức Hội thảo “Đẩy mạnh giáo dục STEM để phát triển nhân tài khoa học và công nghệ tỉnh An Giang”. Hội thảo có sự tham dự của lãnh đạo Liên hiệp Hội Việt Nam, đại diện Liên hiệp Hội các tỉnh, thành phố, các cơ quan sở ngành đại phương, trường đại học, cán bộ quản lý giáo dục và đông đảo thầy cô giáo trên địa bàn tỉnh.
Nhà văn hóa Lê Hồng Dương với hành trình gìn giữ di sản Kinh Bắc
Nhân dịp kỷ niệm Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), sáng 12/12 tại Hà Nội, Viện Nghiên cứu, Bảo tồn và Phát huy Văn hóa Dân tộc (trực thuộc Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam) đã phối hợp với Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam tổ chức hội thảo khoa học với chủ đề “Nhà văn hóa Lê Hồng Dương với Di sản văn hóa dân tộc”.